Extreem-rechts

De rechtervleugel van de AfD wordt wordt nu heel precies in de gaten gehouden

Het hoofd van de Duitse veiligheidsdienst, Thomas Haldenwang, tijdens de persconferentie waar hij aankondigde dat de rechtervleugel van de AfD een ‘Beobachtungsfall’ is.Beeld EPA

De Duitse veiligheidsdienst houdt de rechtervleugel van de populistische partij AfD nauwlettend in de gaten. Die heet ‘de vleugel’, maar lijkt uit te groeien tot de romp.

“De vleugel wil de AfD compleet overnemen”, schreef Verena Hartmann eind januari op Facebook. Een dag eerder had ze besloten om de partij, die ze in de Bondsdag vertegenwoordigde, te verlaten. Ze deed een boekje open over hoe het er tegenwoordig in de populistische partij Alternative für Deutschland aan toegaat. De rechtervleugel van de partij, simpel ‘der Flügel’ genoemd, krijgt het steeds meer voor het zeggen.

Hartmann: “Degenen die zich tegen deze stroming verzetten, worden genadeloos uit de partij gezet. Voor wie zich niet onderwerpt aan der Flügel, dreigt ‘politieke demontage’. Van de AfD zoals die twee jaar geleden was, is niets meer over.”

Zoals elke partij heeft de AfD ook een rechtervleugel. In dit geval is het er één waar openlijk racisme en vreemdelingenhaat gemeengoed zijn en waar antisemitisme heel normaal is. Vooral het laatste jaar werd het die rechtervleugel steeds rechtser, terwijl die vleugel steeds meer in de melk te brokkelen kreeg.

De verlegde koers van de rechtervleugel van de AfD noopt de Duitse veiligheidsdienst ertoe zijn strategie aan te passen. ”Op het moment dat het extremisme zijn spel verbreedt, verbreden wij onze observatiera­dius”, verklaarde het hoofd van de dienst, Thomas Haldenwang, gisteren op een persconferentie. Volgens hem speelt de rechtervleugel een betekenisvollere rol in de partij en heeft die ‘bewezen extremistische intenties’.

Inmiddels omvat de vleugel officieel 20 procent van de 35.000 partijleden, dus zo’n 7000 mensen, maar officieus misschien wel meer. Op het jaarlijkse ‘Kyffhäusertreffen’ komen ook AfD-politici die nooit bekendmaakten dat ze van de rechtervleugel zijn. Zo zijn er zorgen over de opvattingen van partijvoorzitter Jörg Meuthen, omdat ook hij bij die bijeenkomst was.

In 2013 opgericht, in reactie op de crisis in Griekenland

De partij Alternative für Deutschland werd in 2013 opgericht, in reactie op de crisis in Griekenland. Het belangrijkste doel was destijds het opheffen van de eurozone en het herinvoeren van een nationale munt. Inmiddels voeren vooral anti-islamitische en antivluchtelingenstandpunten de boventoon.

Twee weken geleden kwam de partij in opspraak doordat op een evenement in Noordrijn-Westfalen een AfD-kleurboek werd uitgedeeld waarin mensen met kroeshaar werden afgebeeld als kannibalen met botten door hun neuzen.

De partij heeft vertegenwoordigers in alle zestien regionale deelstaten van Duitsland. In de 709 leden tellende Bondsdag, het nationaal parlement, is de partij met 89 leden vertegenwoordigd. Bij de verkiezingen in de Oost-Duitse deelstaten Saksen, Brandenburg en Thüringen boekte de AfD vorig najaar grote winst met lijsttrekkers die als extreem-rechts bekendstaan.

De dienst mag dan ook informanten inzetten

Sinds januari 2019 houdt het Duitse Openbaar Ministerie de ‘vleugel’ al in de gaten. Dat leverde in oktober het inzicht op dat ‘der Flügel almaar extremistischer wordt’, zoals Haldenwang toen tegen weekblad Der Spiegel zei. Gistermiddag maakte hij bekend dat hij niet langer alleen maar onderzoekt, maar de rechterkant van de partij voortaan dicht op de huid zal zitten. Het is een officiëel ‘Beobachtungsfall’ geworden, een situatie waarin de veiligheidsdienst meer bevoegdheden heeft. De dienst mag dan ook informanten inzetten. Gegevens over personen mogen worden verzameld en opgeslagen.

In het afgelopen jaar hebben zeker 25 volksvertegenwoordigers van de AfD de partij verlaten, uit onvrede over de rechtser wordende koers. De partij radicaliseert, zeggen zij. Dat was ook te zien op de partijdag van eind 2019, toen allerlei gematigde AfD-leden die partijfuncties bekleedden, werden vervangen door leden van der Flügel.

Tegen Der Spiegel zei voormalig AfD-lid Helmut Witter: “Op die partijdag werd bijvoorbeeld Andreas Kalbitz in het partijbestuur gekozen. Die heeft ooit de nazitijd een ‘tussenstand’ genoemd en nam openlijk deel aan neonazi-bijeenkomsten. Dat was in de partij bekend.” Witter hield het voor gezien.

Ook Lars Löwe zegde zijn partijlidmaatschap op. Tegen Der Spiegel zei die politicus: “Er is een partijrichtlijn waarin staat dat de partij niet samenwerkt met rechts-extremisten, maar die wordt steeds genegeerd.”

Voormalig lid Markus Plenk vertelde hoe hij het aantal samenzweringstheorieën almaar zag toenemen. Ook de theorie dat de overheid bezig is om de bevolking van Duitsland te vervangen, kwam steeds vaker voorbij.

Lees ook:

Je kon erop wachten: de AfD wast de handen in onschuld

Stevo Akkerman: Nauwelijks was het nieuws over de aanslagen in Hanau tot de buitenwereld doorgedrongen of de extreem-rechtseAfD begon haar handen in onschuld te wassen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden