AnalyseBestorming Capitool

De politie greep hard in bij de BLM-protesten, maar nam selfies met Trump-supporters die het Capitool bestormden. Waarom?

Pro-Trump-demonstranten bestormen het Capitool.  Beeld EPA
Pro-Trump-demonstranten bestormen het Capitool.Beeld EPA

Het gebouw van het Amerikaanse Congres bleek kinderlijk eenvoudig over te nemen door een meute Trump-aanhangers. Waarom was de politie niet beter voorbereid?

Veel Amerikanen die het afgelopen jaar hebben meegemaakt hoe de Amerikaanse politie hardhandig ingreep tijdens Black Lives Matter-protesten, konden hun ogen woensdag niet geloven. Een meute Trump-aanhangers bestormde het Capitool, de zetel van de Amerikaanse volksvertegenwoordiging, en kreeg daarbij nauwelijks weerwerk van de politie, terwijl leden van het parlement in allerijl met gasmaskers op in veiligheid moesten worden gebracht.

Een man die het kantoor van Nancy Pelosi, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, was binnengedrongen, kon ook weer zonder moeite langs politieagenten naar buiten lopen, waar hij trots de documenten liet zien die hij van haar bureau had meegepikt.

Op sociale media deden algauw filmpjes de ronde van opstandelingen die in het gebouw een selfie maakten met politieagenten. “Het is een donkere dag voor Amerika als een agent van de Capitool-politie besluit om een selfie te nemen met een TERRORIST. En dan vragen ze zich af waarom WIJ ons niet veilig voelen”, tweette de NAACP, de burgerrechtenbeweging voor Amerikanen van kleur.

Oorlogszone

Het contrast met juni was inderdaad groot. Toen werden vreedzame BLM-demonstranten met traangas uit een park verjaagd om de weg vrij te maken voor een fotosessie van president Trump, en leek de hoofdstad wel een oorlogszone, met helikopters die rondvlogen en troepen van de National Guard die dreigend paraat stonden op de treden een nationaal monument.

En dus zoemde de vraag op woensdag al snel rond: waar is de politie deze keer? Een vraag waar nog niet alle antwoorden op te geven zijn, ook al omdat ‘de’ politie in hoofdstad Washington een allegaartje is van verschillende diensten, die onder verschillende verantwoordelijkheden vallen.

Waar was de versterking?

De directe bewaking van het Capitool is in handen van de Capitol Police, een federale dienst van tweeduizend agenten die belast is met de bewaking van het parlementsgebouw. En daar dus spectaculair in faalde. Hoewel al weken duidelijk was dat de demonstratie van woensdag op geweld zou kunnen uitlopen, had de dienst kennelijk niet genoeg manschappen paraat. Terrance Gainer, voormalig hoofdcommissaris van de Capitol Police, snapt niet dat er niet meer hulptroepen paraat stonden. “Ik dacht niet dat het mogelijk was om het Capitool binnen te dringen”, zei hij tegen persbureau Reuters. “We moeten heel diep gaan uitzoeken wat hier mis is gegaan.”

Afgevaardigde Tim Ryan, de Democraat die voorzitter is van de commissie die over die dienst gaat, liep alvast vooruit op dat onderzoek. Er is volgens hem ‘een aantal mensen die op zeer, zeer korte termijn zonder werk zitten.”

De Capitol Police had de situatie dus niet goed ingeschat, en maakte waarschijnlijk strategische fouten toen de opstandelingen het parlementsgebouw bestormden. Maar waar bleef de versterking?

Want daar vroeg de Capitol Police al snel om, toen bleek dat de situatie uit de hand liep. Normaal gesproken komt dan de Nationale Garde in beeld, de federale reservetroepen die staten kunnen inroepen om bij te springen in noodsituaties. Nu is het probleem: Washington DC is geen staat, het is een soort federaal protectoraat. En dus kon de burgemeester van die stad wel een avondklok afkondigen, en de gemeentelijke politiediensten naar de omgeving van het Capitool sturen om te helpen bij het afdwingen daarvan. Maar voor het inzetten van de Nationale Garde is in de hoofdstad de toestemming van de regering nodig.

Terwijl Trump eerder dit jaar nogal happig was op de inzet van federale troepen, en die zelfs tegen de wil van de staat Oregon naar de stad Portland stuurde, om daar federale gebouwen te bewaken, duurde het deze keer nog uren nadat het Capitool was ingenomen, voor de Nationale Garde zich liet zien. Hoe de besluitvorming binnenskamers precies uitliep op zo’n trage respons, daar zullen de komende tijd nog veel reconstructies over geschreven worden. Maar een aantal opvallende zaken kwam al aan het licht.

Geen zin

Zo gaf de waarnemend minister van defensie, Christopher Miller, uiteindelijk een verklaring uit dat hij de Nationale Garde zou inzetten. Hij heeft zelf die bevoegdheid, maar in zo’n noodtoestand ligt het voor de hand dat hij dat overlegt met zijn politieke bazen. In de verklaring werd echter de naam van Donald Trump niet genoemd, en werd slechts gewag gemaakt van overleg met vicepresident Pence. Verschillende media citeren bronnen die zeggen dat Trump geen zin had om de Nationale Garde in te zetten tegen zijn eigen aanhangers.

Werd Trump overruled door zijn minister en zijn vicepresident? Of hielden die hem juist uit de wind, door zijn naam weg te houden bij een besluit dat slecht lag bij zijn aanhang? Het zijn nog open vragen.

Ook opvallend: het nieuws over de inzet van de Nationale Garde door de regering kwam pas nadat de gouverneurs van de staten Virginia en Maryland, die Washington DC omsluiten, hadden aangekondigd dat ze in hun staten gelegerde troepen naar de hoofdstad zouden sturen om te assisteren. Werd de regering tot ingrijpen gedwongen omdat staten het heft in eigen handen namen, en er zo een blamage dreigde? Of liepen er in de chaos van het moment gewoon verschillende besluitvormingsprocessen door elkaar? Ook dat zijn nog open vragen. 

Meten met twee maten

Het zou ook nog kunnen dat de vertraging werd veroorzaakt door het trauma dat veel mensen in het ministerie van defensie hadden opgelopen van de inzet van federale troepen bij de fotosessie van Trump in juni. Volgens bronnen van The Washington Post is men op het ministerie sindsdien huiveriger geworden voor de inzet van federale troepen tegen demonstranten.

Als dat zo is, zal het bij de Black Lives Matter-activisten die destijds wel de klos waren het gevoel van meten met twee maten alleen maar versterken. En dan is het ook nog de vraag in hoeverre de mensen die woensdag het parlement bestormden wegkomen met hun daden. Toen de regering in juni het vreedzame protest met traangas uit elkaar dreef, werden 88 mensen gearresteerd. Het aantal arrestaties dat op woensdagavond werd verricht onder opstandige Trump-aanhangers bleef volgens opgave van de politie beperkt tot 52.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden