null Beeld Reuters
Beeld Reuters

AnalyseTroonopvolging

De opvolgers van Elizabeth zullen een wankele troon erven

De Britse koningin hield dinsdag niet haar traditionele toespraak voor het parlement. Terwijl haar vorstendom verkruimelt, is ze in 2022 nog amper in het openbaar verschenen.

Romana Abels

Dat koningin Elizabeth II er niet bij zal zijn bij de tuinfeesten op Buckingham Palace komende zomer, klonk nog logisch. Daar moet ze minstens een uur bij staan – dat is voor iemand van 96 misschien iets te veel gevraagd. Bovendien heeft ze sinds vorig jaar zo af en toe ‘mobiliteitsproblemen’, zoals haar wankele constitutie officieel heet.

Dat ze een maand geleden afzegde bij de paasviering in Windsor Castle, was dus ook logisch. Maar nu Elizabeth evenmin haar speech uitsprak voor het parlement, voor het eerst sinds 1963 (toen was ze met zwangerschapsverlof), komen de dingen in een ander licht te staan.

Het is schrikken voor de Britten, die met hart en ziel van hun Queen houden. Was de belofte in februari, dat kroonprins Charles’ echtgenote Camilla Parker-Bowles bij nader inzien toch als het zover is de titel ‘koningin gemaal’ mag dragen, misschien onderdeel van een terugtrekkende beweging van Elizabeth uit het openbare leven? Zal het Britse volk nu moeten gaan wennen aan Charles, aan diens zoon William, of aan allebei tegelijk?

Prins Charles heeft er zijn hele leven voor getraind

Hoe dat eruit zal gaan zien, was dinsdag te zien toen Charles vanuit het Paleis van Westminster de leden van het Hoger- en Lagerhuis toesprak, zoals de Nederlandse koning dat pleegt te doen op Prinsjesdag. Prins Charles en ook Camilla ogen nu al broos; hij is 73 jaar, zij 74. Vlakbij zat William, de volgende generatie.

Het zal er ooit van komen. Prins Charles heeft er zijn hele leven voor getraind. Maar nu duurt het zo lang dat het moment alweer voorbij lijkt. Mocht Charles binnenkort de troon bestijgen, dan kan niemand redelijkerwijs verwachten dat hij nog alle koninklijke taken op zich neemt.

Die zijn in het Verenigd Koninkrijk immers behoorlijk uitgebreid: de vorst heerst niet alleen over Engeland, Schotland, Noord-Ierland en Wales, maar ook over 14 andere landen over de hele wereld, waar constant contact mee moet blijven. Onder meer Canada en Australië erkennen de Britse koningin als hun staatshoofd, net als allerlei eilanden als de Bahama’s en de Salomonseilanden.

Nog maar twee plaatsvervangers

Het was misschien met het oog op de toekomstige taakverdeling dat de Queen dinsdag zowel Charles als zijn zoon William de taak gaf om het politieke jaar namens haar te openen. Zij zijn samen de enige twee overgebleven plaatsvervangers van de vorstin.

Een paar jaar geleden nog stond het aantal plaatsvervangers op vier. Maar nadat Charles’ zoon Harry zijn koninklijke taken neerlegde toen hij met luid rumoer en slaanden deuren met zijn Amerikaanse echtgenote Meghan Markle naar Amerika verhuisde, waren er nog maar drie.

Het kromp verder naar twee toen vervolgens prins Andrew, de broer van Charles, zijn taken neerlegde omdat zijn naam (en ook zijn foto) verscheen in een zaak rond de Amerikaanse miljardair Jeffrey Epstein, die werd verdacht van het misbruiken van jonge meisjes. Een flinke afkoopsom voorkwam dat de waarheid rond Andrew bekend werd, maar zijn koninklijke integriteit was naar de knoppen.

Een staatsbezoek dat niet briljant verliep

Dus wordt het William en Charles, waarschijnlijk. Dat William in de nabije toekomst alvast mogelijk een deel van de koninklijke taken voor zijn rekening zal nemen was ook al af te leiden uit hun agenda van vorige maand, toen hij met zijn echtgenote Kate Middleton op tournee ging naar de Cariben. Het was een officieel staatsbezoek, dat niet briljant verliep.

Belize, dat plannen heeft om zich van het Britse rijk af te scheiden, weigerde het stel te ontvangen. Toen ze doorvlogen naar Jamaica vertelde premier Andrew Holness hen niet alleen dat zijn land graag onafhankelijk wil worden, maar ook dat het uitziet naar herstelbetalingen voor een paar honderd jaar uitbuiting. Toen ze tenslotte aankwamen op de Bahama’s, stonden daar demonstranten met borden waarop te lezen was ‘prins William rot op’.

De populariteit van koningin Elizabeth gaat nu eenmaal niet naadloos over op haar nazaten. Van de Britten zegt 70 procent van Elizabeth te houden, maar slechts 45 procent voelt die liefde ook voor Charles. William is iets populairder, maar haalt ook lang het niveau niet van Elizabeth.

Jubileumfeest in een zonniger periode

Ze zal zeker niet deze maand al officieel afstand doen van de troon. In de eerste week van juni staat nog een enorm feestprogramma op de agenda, omdat Elizabeth zeventig jaar op de troon zit. Dat moment is eigenlijk al voorbij. De eigenlijke datum was 6 februari, maar het feest is in een zonniger periode gepland. Alle Britten krijgen er twee dagen extra voor vrij.

Het was maar goed dat de festiviteiten niet voor februari waren gepland. De koningin zelf kreeg rond die datum corona, waar ze weliswaar van herstelde, maar niet bepaald sterker van werd. De ziekte had haar ‘bijzonder moe en uitgeput’ gemaakt, zei ze. Mede daarom vierde ze haar 96ste verjaardag, op 21 april, in heel kleine kring.

In juni is ze gewoon weer van de partij, hoopten veel Britten gisteren, getuige hun online commentaren op de speech van prins Charles. Ze weten dat het afscheid onvermijdelijk is, maar hopen dat Elizabeth II nog even blijft.

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel stond dat Kate Middleton aanwezig was bij de troonrede. Zij was er niet bij.

Lees ook:

‘Ze is fragieler’, Queen Elizabeth is onverminderd populair

Elizabeth II is zeventig jaar koningin van het Verenigd Koninkrijk. In een verzorgingshuis in het Engelse Hoylake halen tachtigplussers herinneringen op. ‘Ze is zo’n sterke vrouw.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden