null Beeld ANP / AFP
Beeld ANP / AFP

Oorlog in Oekraïne

De oorlog in Oekraïne escaleert verder door levering zwaardere wapens

Oekraïne krijgt steeds meer zware wapens. De VS leveren raketlanceerinstallaties, en Duitsland een geavanceerd luchtafweersysteem.

Eric Brassem en Seije Slager

Kiev wilde ze al heel lang, en nu leveren de Verenigde Staten ze: raketlanceerinstallaties van het type Himars. Risico op escalatie weerhield Washington lang: de Himars kan van grote afstand doelen bestoken met raketten, tot in Rusland zelf. Dat zou Rusland kunnen provoceren tot het raken van Amerikaanse doelen.

Maar de gestage Russische opmars in de Donbas heeft de stemming in Washington kennelijk veranderd. De VS zullen ter waarde van 700 miljoen dollar Himars-raketinstallaties leveren. Het is de eerste zending uit het steunpakket van 40 miljard dollar dat het Congres onlangs heeft goedgekeurd.

De Himars reikt verder dan de Russische artillerie. Zo hoopt Oekraïne de Russische opmars te kunnen keren. Het High Mobility Artillery Rocket System kan zes raketten lanceren over 70 kilometer afstand, vanaf een truck die direct daarna kan wegscheuren, wat een tegenaanval bemoeilijkt. Het systeem kan ook een raket met een bereik van ruim 300 kilometer lanceren, maar die levert Amerika niet.

Twee weken in training

President Biden had maandag nog benadrukt dat de VS geen raketsystemen zullen leveren die tot in Rusland kunnen reiken. Kiev heeft volgens Amerikaanse bronnen toegezegd dat de raketten niet worden gebruikt tegen doelen in Rusland. Hoe snel Oekraïne de systemen kan inzetten is niet bekend, personeel moet zeker twee weken in training om ze te kunnen bedienen.

Maar dat de levering wel degelijk een escalerende stap is, bleek wel uit de ongebruikelijke moeite die Biden nam: in een opiniestuk in de New York Times benadrukte hij dat Oekraïne deze wapens nodig heeft om zich te verdedigen, en dat hij geen oorlog zoekt tussen de Navo en Rusland. “Zo lang de VS of zijn bondgenoten niet aangevallen worden, zullen we niet direct in dit conflict betrokken raken”, schreef Biden.

Dat stelt Moskou niet gerust. “Het is duidelijk dat de VS, aan het hoofd van een groep landen, bezig is om het regime in Kiev doelgericht vol te pompen met wapens”, reageerde onderminister van defensie Sergei Riabkov.

Kort na de Amerikaanse beslissing kondigde het Kremlin nucleaire oefeningen aan. Rusland heeft herhaaldelijk gedreigd met nucleaire escalatie, als westerse landen zich te veel inmengen in Oekraïne.

Onverantwoordelijk

In zijn opiniestuk zei Biden met zoveel woorden dat die dreiging niet acuut is. Ook impliceerde hij dat een Russische atoomaanval zich zou beperken tot Oekraïens grondgebied: “We hebben op dit moment geen aanwijzingen dat Rusland van plan is om nucleaire wapens te gebruiken in Oekraïne, hoewel de periodieke retoriek hierover op zichzelf al gevaarlijk en extreem onverantwoordelijk is.”

De nieuwe wapenleveranties passen in een patroon. De aanvankelijke beduchtheid van de Navo voor escalatie als ze Oekraïne zware wapens levert, hebben westerse landen steeds meer laten varen. Ze willen de Russische ‘escalatie-dominantie’ keren, waarbij het Kremlin steeds de eerste stap zet, en Oekraïne en zijn bondgenoten dwingt om zich daaraan aan te passen.

Ook staan ze onder druk van de publieke afschuw over de oorlogsellende die Rusland aanricht, met artilleriebeschietingen en bombardementen die hele steden verwoesten. Zo kreeg de Duitse bondskanselier Olaf Scholz de afgelopen week een storm van kritiek over zich heen, ook uit eigen coalitiegelederen, over getalm met vooral zware wapens voor Oekraïne. Woensdag maakte Scholz in de Bondsdag levering van geavanceerde luchtafweer- en radarsystemen bekend.

Duitsland levert IRIS-T luchtafweer

Duitsland stuurt zijn meest geavanceerde luchtafweersysteem, IRIS-T, naar Oekraïne. Dat kan gevechtstoestellen, raketten en drones ook op grote hoogte uit de lucht schieten.

Oekraïne zit te springen om zo’n verreikend systeem, dat volgens Scholz ‘een grote stad’ tegen luchtaanvallen beschermt. Maar volgens Bild-Zeitung duurt het tot november voor Oekraïne ze kan gebruiken.

Ook beloofde Scholz een radarsysteem dat vijandelijke artilleriesystemen kan lokaliseren. In EU-verband doet Duitsland op papier alleen onder voor Polen als grootste wapenleverancier van Oekraïne. Berlijn heeft voor 1,5 miljard euro aan wapensteun toegezegd (Nederland 50 miljoen).

De Duitsers leveren ook zwaar geschut, als pantserhouwitzers en Gepard-luchtafweertanks. Maar de Marder- en Leopard 1-tanks die Oekraïne vraagt, weigert Berlijn vooralsnog. Wel levert Duitsland moderne zware wapens aan Tsjechië, Slowakije en Polen, zodat die hun Sovjet-wapentuig aan Oekraïne kunnen geven. Volgens Polen komt Duitsland zijn beloften niet na.

Dit weekeinde kreeg Oekraïne uit Denemarken fel begeerde Harpoon-raketten tegen schepen. Daarmee kan Oekraïne de strategische havenstad Odessa aan de Zwarte Zee verdedigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden