PijpleidingAfrika

De olie van Oeganda maakt straks een lange reis door de natuur

Koeien op de weg bij het kantoor van China National Offshore Oil Corporation in Oeganda, vlakbij het Albert-meer waar in 2006 veel olie werd ontdekt. De commerciële oliewinning moet nog op gang komen.
 Beeld AFP
Koeien op de weg bij het kantoor van China National Offshore Oil Corporation in Oeganda, vlakbij het Albert-meer waar in 2006 veel olie werd ontdekt. De commerciële oliewinning moet nog op gang komen.Beeld AFP

Natuurorganisaties waarschuwen voor een 1500 kilometer lange oliebuis van Oeganda, door Tanzania, naar de Indische Oceaan.

Oeganda is druk bezig om een eigen olie-industrie op te bouwen. Een beetje laat misschien, vijf jaar na het klimaatakkoord van Parijs, maar het arme land kan de dollars goed gebruiken. De Oegandese olievoorraad omvat 6,5 miljard vaten waarvan er 1,4 miljard rendabel te winnen zijn. De overheid belooft goede banen en meer welvaart.

Om de olie op de wereldmarkt te kunnen brengen, moet er eerst een pijpleiding komen vanaf de olievelden, dwars door Tanzania heen, naar een haven aan de Indische Oceaan. Deze maand verwacht de Oegandese overheid de aanleg ervan in gang te zetten. Tanzania is al akkoord.

Door natuurgebieden met olifanten en chimpansees

Die bijna 1500 kilometer lange verbinding dwingt vele mensen hun huis of grond te verlaten. Ook zal de East African Crude Oil Pipeline (Eacop) natuurgebieden doorkruisen waar olifanten en chimpansees leven, waarschuwen 263 milieuorganisaties deze week in een open brief. Ze roepen 25 internationale banken op om geen geld te steken in het project.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

De Oost-Afrikaanse pijpleiding kost 3,5 miljard dollar, waarvan 2,5 miljard dollar geleend moet worden. Een Zuid-Afrikaanse, een Chinese en een Japanse bank helpen dat geld bij elkaar te brengen, schrijven de milieu-organisaties.

Brand je handen niet aan dit project, waarschuwen ook de Nederlandse milieu- en mensenrechtenorganisaties Both Ends, Banktrack en Milieudefensie. Financiële instellingen zoals Deutsche Bank, BNP Paribas en Goldman Sachs zullen door hun eventuele financiering betrokken raken bij mensenrechtenschendingen, natuur- en klimaatschade.

De Oegandese olievoorraad, ontdekt in 2006, bevindt zich bij het grote Albert-meer, op de grens met Congo, en mag worden opgepompt door het Franse oliebedrijf Total en China National Offshore Oil Corporation. Bij de aanleg van de oliepijpleiding werken ze samen met de nationale oliebedrijven van Oeganda en Tanzania.

Risico op olielekkages

De oliepijplijn zal de zuidrand van het Victoriameer passeren, Afrika’s grootste meer, waarvan 40 miljoen mensen afhankelijk zijn. Het risico op olielekkages neemt toe doordat de olieleiding door de Rift Valley komt te liggen, een gebied met veel aardbevingen. In Oeganda en Tanzania doorsnijdt de pijplijn honderden rivieren, meerdere natuurgebieden en ruim vierhonderd dorpen.

In beide landen raken 14.000 huishoudens land kwijt, of zijn dat al kwijtgeraakt, zeggen de ngo’s. Twee Franse organisaties zijn in 2019 al een rechtszaak begonnen tegen Total, omdat de compensatieregeling niet op orde is en er sprake zou zijn van misstanden zoals intimidatie. Ze beroepen zich op de Franse mensenrechtenwet die bedrijven verplicht om zorgvuldig te handelen.

Daarbij komt de klimaatcrisis. Door de olieleiding stromen straks maximaal 216.000 olievaten per dag. Op jaarbasis zorgen die vaten voor een uitstoot van 33 miljoen ton CO2. Omdat de Oegandese olie dik is, moet de hele olieleiding flink worden verhit – zo blijft de olie stromen. Dit zal voor extra uitstoot zorgen, schreef de Nederlandse commissie voor milieu-effectrapportages in een advies aan het Oegandese milieu-agentschap.

Fossiele brandstoffen hebben hun langste tijd gehad

Waarom helpen investeerders Oeganda en Tanzania niet aan schone energie, vragen de ngo’s zich af. Want ook de aanleg daarvan zou banen opleveren. Verder waarschuwen ze dat beide landen zich in de schulden werken voor een project dat mogelijk nooit rendabel wordt, aangezien fossiele brandstoffen hun langste tijd hebben gehad. Laat de olie in de grond zitten, is hun boodschap.

“Oliebedrijven zoals Total vergroten hun investeringen in duurzame energie, omdat ze weten dat die de toekomst heeft”, zegt Diana Nabiruma van het Africa Institute for Energy Governance uit Oeganda. “Waarom zadelen ze Oegandezen en Tanzanianen dan op met Eacop?”

De Oegandese overheid hoopt dat de oliewinning het land juist overeind helpt als de coronacrisis voorbij is. Volgens persbureau Reuters heeft het nationale milieu-agentschap Nema de milieu-effectrapportage van Total in december goedgekeurd.

Huisvesting en werkgelegenheid

Het Franse concern schreef eerder in een jaarverslag dat de pijplijn zo is ontworpen dat de gevolgen voor de lokale gemeenschappen zo klein mogelijk zijn. Ook wijst Total erop dat de getroffen huishoudens compensatie, huisvesting en werkgelegenheid tegemoet kunnen zien.

Lees ook:

Arme landen lopen veel belastinggeld mis door verdragen met Nederland

Oeganda loopt ruim 244 miljoen euro aan belasting mis op een project van oliebedrijven Total en China National Offshore Oil Company, meldt Oxfam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden