ReportageDnipro

De Oekraïense kinderarts Anja Tselm behandelt jonge oorlogsslachtoffers

Een moeder draagt haar kind langs Russische soldaten in het zwaar belegerde Marioepol. Beeld AFP
Een moeder draagt haar kind langs Russische soldaten in het zwaar belegerde Marioepol.Beeld AFP

Nu de strijd in de Donbas oplaait, stromen de vluchtelingen naar de Oost-Oekraïense stad Dnipro. Kinderarts Anja Tselm behandelt daar de jongste oorlogsslachtoffers.

Michiel Driebergen

Ze hadden het niet zo druk afgelopen nacht, tijdens hun 24-uursdienst in het kinderziekenhuis. Toch gunden Anja Tselm (45) en haar collega’s zichzelf geen rust. Ze kropen rond de receptie bij elkaar, dronken koffie en brachten zo samen de nacht door. “Je hebt voortdurend het gevoel dat er iets vreselijks kan gebeuren”, zegt de kinderarts.

Thuis, op haar afgesloten balkon, praat Tselm over de oorlogsslachtoffers die in Dnipro arriveren, over haar eigen kinderen die alleen nog thuisonderwijs volgen, en over haar man die het leger in moest. Buiten is het stikdonker, want zodra de avondklok ingaat dooft de straatverlichting in de Oost-Oekraïense stad. Het luchtalarm klinkt, maar de kinderdokter en haar kinderen, vier katten en hondje reageren daar al niet meer op.

Veel vluchtelingen uit de Donbas, waar het langverwachte Russische offensief nu echt lijkt te zijn losgebarsten, komen hierheen. Onder hen zijn ook zieke en gewonde kinderen, vertelt Tselm. Zo arriveerde eerder deze maand een groep kinderen uit Kramatorsk in haar ziekenhuis; zij raakten gewond bij de Russische raketaanval op het station aldaar. Onder hen bevond zich een meisje van 10 jaar, wier ouders op slag stierven, en van wie de benen moesten worden geamputeerd.

Machteloos

Vooral de chirurgen hebben het druk, vertelt Tselm. In plaats van twee operatie-afdelingen zijn er nu vijf, en een zesde wordt al ingericht. “Ik voel me machteloos, want ik kan hen niet voldoende helpen”, aldus de arts, die zelf niet opereert. Zo krijgt ze kinderen uit Marioepol en Volnovatsja onder behandeling, die een infectie opliepen na weken verblijf in de schuilkelder. “Ze zijn uitgedroogd. Ze hadden weinig te drinken, hebben slecht gegeten en hebben niet op hygiëne gelet.”

Omdat je getraumatiseerde kinderen en getraumatiseerde ouders niet van elkaar kunt scheiden, verblijven ook de ouders in het ziekenhuis. Met hen is het vaak lastig communiceren, vertelt Tselm. Zo wilde een grootmoeder uit Volnovatsja, een plaats die volgens mediaberichten van de aardbodem is weggevaagd, haar kleinkind doodleuk mee terugnemen. “Het dak is eraf en de omheining is kapot, maar verder gaat het wel”, had ze gezegd.

Naast de behandeling van de kinderen in het ziekenhuis heeft Tselm de zorg voor haar eigen kinderen: Maksim (14) en adoptiedochter Alina (12). Aanvankelijk verbleven de twee bij haar in het ziekenhuis, omdat ook Dnipro door raketten werd geraakt. Zo werd het vliegveld volledig verwoest. “Je weet bij zo’n beschieting niet of het eenmalig is, of het begin van iets groters.”

De twee tieners hielpen in het ziekenhuis met het inrichten van de schuilkelder. Inmiddels bevindt zich een volwaardig alternatief ziekenhuis onder de grond. Elke dag om acht uur ’s avonds gaan alle patiënten naar beneden, waar ze de nacht doorbrengen terwijl de behandeling wordt voortgezet.

Kinderarts Anja Tselm met haar geliefde Misja op hun trouwdag. Beeld Privéfoto
Kinderarts Anja Tselm met haar geliefde Misja op hun trouwdag.Beeld Privéfoto

Trouwen, want je weet nooit wat er gebeurt

Ook haar geliefde, Misja, werkte mee. Tot hij begin maart een oproep van het leger kreeg. “Ik zal er niet voor vluchten”, had hij - docent aan een technische universiteit zonder gevechtservaring - gereageerd. Een dag voor de Russische invasie zocht het stel samen trouwkleding uit, voor het huwelijk dat in april zou plaatsvinden. Maar na de inval wilden ze zo snel mogelijk in het huwelijk treden. “In tijden van oorlog weet je nooit wat er gebeurt.”

De commandant van Misja gaf toestemming voor de huwelijksvoltrekking, maar pas 24 uur tevoren. De trouwjurk werd inderhaast gekocht, en Misja’s kostuum werd een uniform. Op de dag zelf ging het nog bijna mis, toen de echtscheiding van haar ex-man niet geregistreerd bleek te zijn. De vrouwen van de burgerlijke stand, in de plaats nabij Poltava waar hij gelegerd was, belden naar haar voormalige woonplaats Mykolajiv. Maar die stad ligt aan het front, dus de verbinding kwam niet tot stand. Uiteindelijk stemden hogere echelons toe.

Wanneer het Tselm haar echtgenoot weer mag zien, weet ze niet. “Als ik me niet goed voel, bel ik hem op. Na een tijdje voel ik me beter. Dat doet niemand hem na”, zegt ze. Misja helpt nu een ‘strategisch object’ te beschermen. “Elke keer als er een oliedepot wordt getroffen slaap ik slecht.”

De gang naar Europa wil ze niet maken. “Ik droomde ervan in Duitsland te wonen. Maar ik wil geen vluchteling zijn.” Haar oudste zoon, de 22-jarige Nikita, is daar wel. Vlak voor de oorlog was hij naar Rusland verhuisd, maar na de invasie wilde hij terug om zijn moeder te helpen. “Eén man in het leger is genoeg”, had zij gezegd. “Ga naar Duitsland en bouw daar je leven op. Als het hier echt slecht wordt, zul je me daar bijstaan.”

Lees ook:

Hoe Dnipro zich schrap zet voor de naderende oorlog. ‘Hier is beschaving’

Nu de Russen hun offensief op de regio Donbas richten, wordt de Oost-Oekraïense stad Dnipro een frontstad. ‘Wie sterk is, neemt de verdediging ter hand. Wie bang is, vlucht.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden