Nieuws Kernenergie

De ‘nucleaire Titanic’ van de Russen is klaar voor vertrek

De drijvende kerncentrale Akademik Lomonosov ligt nu nog in de haven van Moermansk, maar is klaar voor de tocht over de Noordelijke IJszee. Beeld Getty Images

Volgende maand vertrekt een drijvende kerncentrale voor een tocht van 5000 kilometer over de Noordelijke IJszee. Milieubeschermers zijn bezorgd.

Geverfd in de kleuren van de Russische vlag ligt de ‘Akademik Lomonosov’ in de haven van Moermansk te wachten. Volgende maand wordt de drijvende kerncentrale van de havenstad in het noordwesten van Rusland naar Pevek in het verre oosten gesleept. Een tocht van ruim 5000 kilometer over de Noordelijke IJszee.

Voor Rusland gaat daarmee een langgekoesterde wens in vervulling. Milieuorganisaties maken zich ernstige zorgen. Een kerncentrale die tussen de ijsschotsen dobbert, hoe veilig is dat?

Russische ambities in het Arctisch gebied

Het project is deel van de Russische ambities in het Arctisch gebied in het noordoosten van het land. Daar, in de regio Tsjoekotka, moet de Lomonosov een kolencentrale en een oude kerncentrale vervangen. Het platform dat voor de stad Pevek komt te drijven, moet honderdduizend huishoudens voorzien van elektriciteit. Daarnaast moet de centrale energie opwekken voor bedrijven die grondstoffen delven. Tsjoekotka en het poolgebied eromheen herbergen grote hoeveelheden mineralen, olie en gas, die Rusland goed kan gebruiken nu de reserves in Siberië in rap tempo slinken.

Ook ligt er een geopolitieke reden ten grondslag aan het project. Sinds het ijs in het Arctisch gebied onder invloed van klimaatverandering steeds sneller smelt, lijkt het erop dat de noordelijke zeeroute tussen Europa en China binnenkort grote delen van het jaar bevaarbaar zal zijn. Met het oog op deze nieuwe handelsroute werkt Rusland aan het vergroten van zijn militaire aanwezigheid in het poolgebied. Zo breidde het Kremlin zijn vloot van nucleaire ijsbrekers en onderzeeërs recentelijk al uit. De komst van de Akademik Lomonosov sluit bij deze ambitie aan.

Milieuactivisten zijn kritisch over de drijvende kerncentrale. Greenpeace doopte de Akademik Lomonosov al de ‘Nucleaire Titanic’ en ‘Tsjernobyl on ice’. Met andere milieuorganisaties waarschuwt Greenpeace voor verschillende scenario’s waarin de veiligheid van de kerncentrale in het geding komt. Zo maakt de actiegroep zich zorgen over eventuele ijsbergen op de route en over de vraag of het nucleaire ­eiland bestand is tegen natuurrampen, zoals een tsunami.

Zo goed als onzinkbaar

Volgens Rosatom, het staatsbedrijf dat de leiding heeft over Russische nucleaire projecten, maken de milieuclubs heisa om niets. Het bedrijf claimt dat de Lomonosov ‘zo goed als onzinkbaar’ is en dat het vaartuig botsingen met ijsschotsen makkelijk overleeft. Bovendien zegt het bedrijf lessen te hebben getrokken uit de ramp in het Japanse Fukushima in 2011. Volgens eigen tests van Rosatom komt de centrale zelfs niet in de problemen bij een tsunami, die wordt veroorzaakt door een aardbeving met kracht negen op de schaal van Richter.

Daarmee is de kous niet af, stellen de milieugroepen. Ze vrezen dat de technologie achter dit soort drijvende kerncentrales aan andere landen wordt doorverkocht. En dan vooral landen waar de regelgeving en standaarden voor nucleaire centrales niet al te strikt zijn. Naar verluidt zou Rusland al onderhandelen met Soedan over de eventuele verkoop van deze technologie.

“Daar ligt de echte zorg”, zei een zegsvrouw van de Noorse nucleaire waakhond Bellona Foundation onlangs tegen de Britse krant The Guardian. “Hoe gaan dit soort landen om met nucleair afval en hoe zullen ze ­reageren in noodgevallen? Dat weten we niet.”

Lees ook:

Het is druk in het kwetsbare poolgebied: ‘Duimen dat het goed gaat’

Nu het ijs smelt, neemt de scheepvaart in het poolgebied toe. Maar is die daarop voorbereid? Een grote garnalentrawler test, ongewild, de paraatheid van Noorse hulpdiensten op Spitsbergen.

Rusland biedt Afrika kernenergie, maar voor wat hoort wat

Afrikaanse landen hebben een gigantisch tekort aan elektriciteit. Rusland stapt in dit gat en levert CO2-vrije kerncentrales. Maar tegen welke prijs?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden