Nobelprijs

De Nobelprijs voor Wereldvoedselprogramma is een veilige keuze

Beeld AP

De Nobelprijs voor de Vrede gaat dit jaar naar het Wereldvoedselprogramma. Met haar enorme inspanningen om de hongerigen te voeden, steunt de organisatie ook de wereldvrede.

Toen in het voorjaar bijna al het luchtverkeer was stilgevallen vanwege de coronapandemie, bleven de toestellen van het Wereldvoedselprogramma (WFP) vliegen. Tijdelijk was de VN-organisatie zelfs de grootste luchtvaartmaatschappij ter wereld, zei WFP-woordvoerder Tomson Phiri vrijdag.

“Toen alles stilviel, was het Wereldvoedselprogramma er. Toen iedereen vertrok en in lockdown ging, moest het Wereldvoedselprogramma de logistieke ondersteuning bieden die de wereld verdiende, die de wereld nodig had.” Met de vliegtuigen van het WFP wordt niet alleen voedsel gestuurd naar bijna honderd miljoen mensen in 88 landen, maar ook medische voorzieningen naar nog meer landen.

Tien miljoen Zweedse kronen

Vrijdag kreeg het Wereldvoedselprogramma de Nobelprijs voor de Vrede. Met de beloning van tien miljoen Zweedse kronen (circa 960.000 euro) maakt het Noors Nobelcomité, dat de prijs uitrijkt, een verrassende keuze. Op de lijstjes van kenners van de vredesprijs stond een andere VN-organisatie bovenaan: de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Ook de jonge klimaatactiviste Greta Thunberg en de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern werden vooraf getipt.

Lees ook: ‘Honger leidt tot conflicten, wij brengen een beetje stabiliteit’

Directeur noodhulp Margot van der Velden reageert op de toekenning van de Nobelprijs en vertelt hoe de organisatie bijdraagt aan vrede en stabiliteit

De keuze voor het WFP lijkt ook een veilige manier om politiek gevoelige winnaars te vermijden. De Wereldgezondheidsorganisatie was een logische keuze geweest in een jaar dat gedomineerd wordt door de coronapandemie, maar er bestaat vooral in westerse landen veel kritiek op het optreden van de WHO. Iedere persoonlijke toekenning had ook op weerstand kunnen rekenen, zeker nu er geen klassieke vredestichter voor handen was.

Voedselhulp in Mozambique.Beeld via REUTERS

‘Vicieuze cirkel’

Het comité roemt de inspanningen van het WFP om de honger te verdrijven en verbindt die direct aan het tegengaan van oorlogen en conflicten. Het gaat om een ‘vicieuze cirkel’, aldus het comité in zijn bekendmaking. “Oorlogen en conflicten kunnen voedselonzekerheid en honger veroorzaken, net zoals honger en voedselonzekerheid sluimerende conflicten kunnen aanwakkeren en het gebruik van geweld kunnen uitlokken.”

De coronapandemie maakt het werk van het Wereldvoedselprogramma alleen maar belangrijker, stelt het comité. In landen als Jemen, Congo en Zuid-Soedan maakt de verspreiding van het virus de voedselvoorziening nog onzekerder, waardoor meer mensen honger lijden. Het WFP heeft kans gezien zijn inspanningen tijdens deze crisis ‘indrukwekkend’ te verhogen. Om dit vol te houden is meer geld nodig, constateert het Noorse comité.

Honderd miljoen mensen

In 2019 leverde het WFP voedselhulp aan honderd miljoen mensen in 88 landen. Ondanks inspanningen van deze en andere organisaties, en het opnemen van de strijd tegen honger in de ‘sociale ontwikkelingsdoelen’ van de VN, wordt het probleem de laatste jaren alleen maar groter. Zo waren er vorig jaar wereldwijd 135 miljoen mensen ernstig ondervoed, vooral vanwege oorlogen en conflicten.

Het Wereldvoedselprogramma is onder de vleugels van de Verenigde Naties opgericht in 1961 en heeft een hoofdkantoor in Rome. De organisatie heeft eerder hulp verleend bij hongersnoden in onder meer Bangladesh, Nigeria en Ethiopië, en biedt op dit moment structurele ondersteuning aan Syrische vluchtelingen in Jordanië en een groot deel van de bevolking van Jemen.

Beeld AP

Critici

Toch zijn er ook critici van het WFP. Zij plaatsen drie kanttekeningen: de voedseltransporten kunnen ook conflicten in stand houden, al was het maar omdat militairen soms mee-eten, ze kunnen nadelig zijn voor lokale boeren die als het ware worden weggeconcurreerd door de volgeladen vliegtuigen en bovendien verdwijnt een deel van de hulp in de zakken van lokale machthebbers.

Maar in brede kring is het werk van het WFP onomstreden en zelfs de critici zullen noodhulp niet veroordelen. Daarmee is deze organisatie ook politiek geaccepteerd, zelfs door degenen die wijzen op het slecht functioneren van veel VN-onderdelen. Ook de financiële steun van de Verenigde Staten, goed voor ongeveer een derde van het budget van het WFP, lijkt verzekerd. De directeur van Wereldvoedselprogramma, David Beasley, is een door president Donald Trump voorgedragen voormalige gouverneur van South Carolina.

Lees ook: 

Een week vol Nobelprijzen

Eerder deze week werden de andere Nobelprijzen uitgereikt. De Nobelprijs voor de Natuurkunde ging naar onderzoek naar zwarte gaten, de Nobelprijs voor de Scheikunde naar een bijzondere genetische schaar. De Nobelprijs voor de Geneeskunde ging naar onderzoek naar hepatitis C, de Amerikaanse dichter Louise Glück won de Nobelprijs voor de literatuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden