null Beeld

ColumnBas den Hond

De nieuwe zetelverdeling lijkt een kleine ramp voor de Democraten

Als het Amerikaanse bureau voor volkstellingen resultaten bekendmaakt, lijkt het wel alsof er verkiezingen zijn gehouden. Republikeinen en Democraten betreuren verliezen of vieren hun winst.

En dat is begrijpelijk. De VS telt eens in de tien jaar al zijn inwoners. En de uitslag heeft grote invloed op de politieke machtsverhoudingen.

Het zuurst was het nieuws afgelopen maandag voor de staat New York. Die kon, in vergelijking met tien jaar geleden, een groei van de bevolking noteren, maar zal na de verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden van 2022 toch maar 26 leden van dat huis naar Washington mogen sturen, eentje minder dan nu. Dat had niet gehoeven. Als 87 meer New Yorkers het bescheiden formulier hadden ingevuld, op papier of online, of hadden opengedaan voor de volkstellers, dan was die zetel niet verloren gegaan.

Er zijn in totaal zeven staten die een zetel inleveren: naast New York zijn dat Californië, Pennsylvania, Illinois, Ohio, Michigan en West-Virginia. En zes staten winnen dankzij de volkstelling aan invloed: Florida, North Carolina, Colorado, Oregon en Montana krijgen er één zetel bij, Texas wint er twee.

Op het eerste gezicht is dat een kleine ramp voor de Democraten. Die hebben nu, op basis van de verkiezingen in november 2020, een meerderheid van vijf zetels in het Huis van Afgevaardigden. Als de Amerikanen in 2022 exact hetzelfde stemmen, is er toch een flinke kans dat die meerderheid kleiner zal zijn of zelfs verloren gaat. Want het verlies in zetels door de volkstelling gaat vooral ten koste van staten waar Democraten domineren, zoals New York en Californië, en komt ten gunste van Republikeins stemmende staten, zoals Texas.

De Republikeinen zullen proberen districtgrenzen slim te trekken

Maar het kan nog meevallen. Want na elke volkstelling worden ook de grenzen van de districten opnieuw getrokken om te zorgen dat elk district ongeveer evenveel mensen bevat. Vaak is het goed te voorspellen, aan de hand van de welstand en afkomst van de inwoners, of een district Republikeins of Democratisch zal stemmen. Het kan best zijn dat in het door Republikeinen gedomineerde Texas, waar de laatste tien jaar veel mensen naartoe zijn verhuisd, een van die twee extra districten een Democraat zal afvaardigen.

De Republikeinen in Texas zullen proberen dat te voorkomen door de districtsgrenzen slim te trekken, maar het is niet zeker of hen dat lukt. En aan de andere kant van het land, in New York, hebben juist de Democraten het nu voor het zeggen. Zij hopen bij het opdelen van hun staat in een iets kleiner aantal districten een Republikeinse afgevaardigde werkloos te maken.

Minder gemakkelijk zullen de Democraten een ander gevolg van de volkstelling kunnen compenseren: een verschuiving van de politieke macht in het kiescollege dat eens in de vier jaar de president aanwijst. Elke staat mag voor dat college evenveel leden leveren als er voor die staat mensen in het Congres zitten, dus het aantal leden van het Huis van Afgevaardigden plus twee, omdat elke staat altijd twee senatoren heeft. De hoofdstad Washington DC, geen staat, mag er drie benoemen.

Omdat de meeste staten al hun leden in het kiescollege laten stemmen voor de presidentskandidaat die in die staat de meeste stemmen kreeg, is het gevolg van de volkstelling een duidelijke, al is het een kleine, winst voor de Republikeinen. Als de nieuwe verdeling van de zetels in 2020 al had gegolden, had Donald Trump drie stemmen meer gehad in het kiescollege.

Dan had Joe Biden nog steeds gewonnen, met 303 tegen 235 stemmen.

Een ingebakken achterstand

Voor de verkiezingen van 2024 hoeven de Democraten dus niet direct de moed te verliezen. Maar slikken is het wel. Want zij hadden de laatste paar presidentsverkiezingen al een ingebakken achterstand als gevolg van de vorige telling. Die achterstand zorgde ervoor dat de Democraten een grote overwinning moesten halen in het totale aantal stemmen, om een meerderheid in het kiescollege te halen. De Republikeinen hadden juist goede kansen om de presidentsverkiezingen te winnen met slechts een minderheid van de door de Amerikanen uitgebrachte stemmen.

Dat lukte hen in 2016 en het lukte hen bijna in 2020. Dankzij de volkstelling wordt de verkiezing van 2024 zo mogelijk dus nog spannender.

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden