Nieuwe coalitie

De nieuwe Israëlische regering bereikt haar eerste doel: Bibi is weg

Premier Benjamin Netanyahu tijdens zijn laatste toespraak tot de Knesset. Beeld EPA
Premier Benjamin Netanyahu tijdens zijn laatste toespraak tot de Knesset.Beeld EPA

Er is een nieuwe Israëlische regering, eentje zónder Benjamin Netanyahu. Hoe lang deze nieuwe regering het zal volhouden is nog de vraag.

Pas toen het zondag duidelijk werd dat een meerderheid van de Knesset – het Israëlische parlement – had ingestemd met de nieuwe regering, durfden de tegenstanders van Netanyahu opgelucht adem te halen. Iedereen had nog een laatste bokkesprong van de vertrekkende premier verwacht, maar die kwam niet. Nu is hij leider van de oppositie, en wordt zijn oude rol vervuld door de 49-jarige Naftali Bennett, leider van het rechtse Yamina.

Na de stemming werd Bennett gelijk aan het werk gezet, in een inwijding die alle premiers voor hem ook hebben doorlopen. Hij is naar zijn nieuwe kantoor gebracht, waar de kluis met uiterst vertrouwelijke documenten – alleen bedoeld voor de ogen van de premier – werd geopend. Daarna is Bennett alleen gelaten om kennis te nemen van de grootste geheimen van zijn land.

Voorafgaand aan deze lange nacht van lezen moest Bennett nog op de foto, samen met alle andere leden van zijn kabinet. Het is voor het eerst in twaalf jaar dat er een ‘bordesfoto’ wordt gemaakt zonder Netanyahu prominent in het midden. Maar hoewel ze nu nog lachend en eensgezind op de foto staan, is de vraag voor hoe lang.

En nu overleven

Want wat de bonte verzameling van partijen – een mix van links, rechts, uiterst rechts en islamistisch – die nu de regering vormen bij elkaar bracht, was de afkeer van Netanyahu en het verlangen hem eindelijk te zien vertrekken. Niet veel regeringen kunnen zeggen dat ze hun belangrijkste doel al op de eerste dag konden afvinken; maar vanaf het moment dat de Knesset gisteren de regering Lapid-Bennett goedkeurde en Netanyahu het veld moest ruimen, heeft de coalitie haar belangrijkste wapenfeit al volbracht.

Nu komt het moeilijke onderdeel: overleven. Een coalitie die zo breed uiteenloopt in politieke kleur en standpunten loopt gevaar het al snel met elkaar aan de stok te krijgen. De partijen zijn zich hier maar al te zeer van bewust, en lijken geen afspraken te willen maken waar ze zich later niet aan kunnen houden. Het coalitieakkoord dat gesloten is tussen Lapid en Bennett geldt als ‘paraplu-akkoord’ voor alle partijen, maar is vrij algemeen van aard zodat iedereen zich erin kan vinden. Verder hebben alle acht partijen elk een afzonderlijk akkoord gesloten met Lapid, waar bepaalde afspraken worden vastgelegd die voor die partij belangrijk zijn, maar niet alle partijen hebben onderling elkaars akkoorden ondertekend.

Dus waar Meretz en Blauw-Wit coalitieakkoorden met Lapid hebben ondertekend waarin wordt overeengekomen dat er gelijke rechten moeten komen voor LHBTI+’ers en dat het openbaar vervoer moet worden uitgebreid op de sjabbat, heeft Yamina hier niet mee ingestemd, en er wordt dan ook niet van Bennett verwacht dat hij zich voor deze zaken in zal zetten. Dit soort voorzorgen lijken te zijn genomen om de kans op een regering die klapt op inhoudelijke onderwerpen te minimaliseren. Het werpt ook de vraag op of een coalitie die zo verdeeld is iets voor elkaar zal krijgen.

Binnen honderd dagen een begroting

En hoewel Netanyahu nu geen premier meer is, blijft hij voorlopig leider van de oppositie. Mocht de regering vallen, dan worden er nieuwe verkiezingen uitgeschreven, en is de kans groot dat Netanyahu alsnog weer aan de macht komt. De regering moet de komende tijd dus behoedzaam opereren om niet weer terug bij af te raken.

Een van hun grootste obstakels is de begroting. Volgens het regeringsakkoord moet de staatsbegroting binnen honderd dagen na het aantreden van de nieuwe regering worden aangenomen. Gebeurt dit niet, dan valt de regering. Dit mechanisme bracht vorig jaar ook een eind aan de coalitie onder leiding van Netanyahu en Benny Gantz. Het zal de eerste grote test zijn voor de houdbaarheid van deze ‘regering van verandering’, zoals Lapid en Bennett het graag noemen. Als ze deze horde weten te nemen, zit er misschien enige toekomst in de samenwerking.

Lees ook:

Oud-commando en techmiljonair: dit is Naftali Bennett, de beoogde nieuwe leider van Israël

In Naftali Bennett, Israëls gedoodverfd premier, komen tal van werelden samen: Er is Bennett-de-techmiljonair, Bennett-de-oud-commando en Bennett-de-politicus.

Netanyahu zaaide verdeeldheid en plukt nu de wrange vruchten

Voor het eerst in twaalf jaar is er in Israël een coalitie zonder Benjamin Netanyahu. Wat is zijn nalatenschap?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden