Buitenland Europese Unie

De nieuwe EU-ploeg lijkt compleet

De Duitse kandidaat-commissievoorzitter Ursula von der Leyen (links) maakt woensdag in Straatsburg kennis met de nieuwgekozen voorzitter van het Europees Parlement, David Sassoli. Beeld AFP

Met de voorzittersverkiezing in Straatsburg is de EU-topbanen-puzzel compleet. De kandidaat voor het commissievoorzitterschap, Ursula von der Leyen, wacht over twee weken nog wel een vuurdoop in datzelfde parlement.

De ene Italiaanse oud-journalist vervangt de andere als voorzitter van het Europees Parlement. De 63-jarige sociaal-democraat David Sassoli is gisteren door het nieuw geïnstalleerde parlement in Straatsburg voor 2,5 jaar in die functie gekozen. De Florentijn Sassoli, Europarlementariër sinds 2009 en daarvoor een van Italië’s bekendste tv-journalisten, neemt de plaats in van christen-democraat Antonio Tajani, die eveneens een (kort) journalistiek verleden heeft.

Concurrenten

Sassoli werd verrassend snel gekozen. Er waren slechts twee stemrondes nodig. Zijn voornaamste concurrenten waren de Tsjech Jan Zahradil (van de eurosceptische groepering waarin ook Forum voor Democratie zit) en de Duitse Ska Keller van de Europese Groenen. De uitkomst betekent ook dat de Centraal- en Oost-Europese landen uiteindelijk geen enkele EU-topfunctie hebben weten te bemachtigen.

In zijn eerste toespraak als voorzitter waarschuwde Sassoli voor het ‘virus’ van nationalistisch extremisme en riep hij (niet als eerste) op tot een grondige hervorming van het Europese asiel- en migratiebeleid.

De winst voor de Italiaan is een troostprijs voor de Europese sociaal-democraten, die met Frans Timmermans een paar dagen geleden nog afstevenden op het voorzitterschap van de Europese Commissie. Uiteindelijk gingen de christen-democraten daar alsnog mee aan de haal, in de persoon van de Duitse defensieminister Ursula von der Leyen. Zij liet zich gisteren meteen zien in Straatsburg, want de CDU-politica is pas zeker van haar nieuwe baan als zij een meerderheid van het Europees Parlement achter haar voordracht krijgt. De stemming is over een kleine twee weken en is zeker nog geen gelopen koers. Von der Leyen kan zich bij haar noodzakelijke charme-offensief tot aan die stemming geen fouten permitteren.

Actiepunten

Eerst ging ze langs bij een bijeenkomst van haar eigen politieke familie, de christen-democratische EVP. Ze werd daar verwelkomd door fractievoorzitter Manfred Weber, de ‘spitskandidaat’ die op het laatste moment werd gepasseerd, zodat Von der Leyen op de Europese marathontop als commissievoorzitter kon worden voorgedragen. “Wij zullen de komende jaren een spitskandidaten-systeem ontwikkelen, dat wordt ondersteund door de Raad (van regeringsleiders), in alle lidstaten en door alle volksvertegenwoordigers”, zo luidde een van haar eerste actiepunten, terugkijkend op de woelige selectieprocedure.

’s Avonds ging ze nog langs bij de liberale groepering, die ook op haar hand zal zijn. Een zwaardere dobber krijgt ze aan de sociaal-democraten. Hun nieuwe fractievoorzitter, de Spaanse Iratxe García, noemde het pakket topbenoemingen waarover de regeringsleiders dinsdag besloten ‘zeer teleurstellend’. De Europese Groenen zullen zeker tegenstemmen. “Dit broddelwerk uit de achterkamertjes is grotesk”, aldus co-voorzitter Ska Keller. “Dit dient alleen maar partijpolitieke machtsspelletjes.”

Veel grilliger zal het stemgedrag zijn van de andere, kleinere groeperingen. Binnen de Europese Conservatieven en Hervormers (van Zahradil, en Forum) zal bijvoorbeeld de Poolse regeringspartij PiS waarschijnlijk vóór Von der Leyen stemmen. 

Van nieuwslezer tot parlementsvoorzitter

Als voorzitter van het Europees Parlement is David Sassoli de komende jaren de belangrijkste Italiaan in Europese kringen. Maar de Italiaanse regering, waarin linkse en rechtse populisten samenwerken, zal niet zo blij zijn met de verkiezing van een sociaal-democraat.

Voor veel Italianen is David Sassoli een bekend gezicht. Jarenlang kwam hij als presentator van het avondjournaal van de tv-zender Rai 1 de huiskamers binnen. In 2009 stapte hij over naar de politiek. Hij werd met meer dan 400.000 stemmen gekozen in het Europees Parlement, en sindsdien tweemaal herkozen.

In zijn eigen land kwamen intussen de rechts-populistische Lega en de anti-politieke Vijfsterrenbeweging aan de macht. De regering staat niet te juichen nu een socialistische landgenoot voorzitter van het Europees Parlement wordt.

Sassoli moet zijn functie volgens de afspraken delen met een christen-democraat. Over 2,5 jaar kiest het parlement een voorzitter van die politieke richting.

Lees ook:
Frans Timmermans niet, Ursula von der Leyen wel voorgedragen als EU-commissievoorzitter

Het is vaker gebeurd, en het gebeurt nu weer: de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wordt iemand met wie bijna niemand rekening heeft gehouden.

Geen opvolger van Merkel, wel een tweede kans voor de CDU-politica Ursula von der Leyen

Voor de 60-jarige Ursula von der Leyen, de huidige minister van defensie van Duitsland, is een vertrek naar Brussel eigenlijk een terugkeer. Ze werd er geboren. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden