Arbeiders op de Yaligimba-plantage staan klaar om aan de slag te gaan met pesticide.

Congo

De Nederlandse FMO financiert de schending van basisrechten van arbeiders in Congo

Arbeiders op de Yaligimba-plantage staan klaar om aan de slag te gaan met pesticide. Beeld RV

Onderbetaalde landarbeiders, die aan giftige pesticide worden blootgesteld en drinkwater dat chemisch is verontreinigd. Dit komt uit een onderzoek bij palmolieplantages in Congo, die medegefinancierd worden door de Nederlandse FMO. 

De Nederlandse ontwikkelingsbank FMO is mede-financier van palmolieplantages in Congo waar de rechten van arbeiders op grove wijze worden geschonden. Dat  blijkt uit onderzoek van Human Rights Watch. FMO, deels in handen van de Nederlandse overheid, is opgericht om te investeren in bedrijven in ontwikkelingslanden, om ze vooruit te helpen. De misstanden, opgeschreven in het rapport met de veelzeggende titel ‘Een vieze investering’,  betreffen het blootstellen van landarbeiders aan giftige pesticiden, het lozen van chemisch verontreinigd afvalwater waardoor drinkwater vervuild is en het ver onder een leefbaar loon betalen van vooral de zevenduizend dagarbeiders. 

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) deed een jaar lang onderzoek naar de praktijken bij het palmoliebedrijf Feronia. Luciana Téllez Chávez interviewde tweehonderd betrokkenen, waarvan de helft arbeiders op de drie plantages in Congo. HRW oordeelt dat Feronia, en daarmee ook vier ontwikkelingsbanken die het bedrijf financieren, waaronder FMO, de basisrechten van mensen schendt, die werken op de 25.000 hectaren aan plantages.

8 euro per maand

FMO kwam half oktober al in opspraak na onderzoek door Trouw vanwege deze investering in het palmoliebedrijf Feronia. Toen ging het om de financiering van landroof, de onderbetaling van de plantagearbeiders en de verdachte dood van twee Feronia-medewerkers. Na gesprekken met arbeiders concludeerde HRW dat de zevenduizend dagloners slechts 2000 Congolese franc per dag krijgen dat is 1,08 euro. Dat ligt ruim een derde onder het bedrag dat de Wereldbank als het absolute minimum beschouwt. Nog erger wordt het als het gaat om vrouwelijke arbeidskrachten, die verdienen gemiddeld 8,13 euro per maand.

Feronia zelf zegt tegen HRW dat het bedrijf omgerekend gemiddeld 3 euro per dag betaalt. De ontwikkelingsbanken beamen dit ook in een reactie.  Linda Broekhuizen, chief investment officer (CIO) van FMO zei half oktober tegen Trouw dat het een leefbaar loon bij Feronia inmiddels was gerealiseerd. Uit veertig gesprekken van HRW met vaste krachten komt een veel lager bedrag. Chávez, die het onderzoek deed, gaat er vanuit dat in dit gemiddelde ook de salarissen van het management zitten.

Zware kritiek uit HRW op het gebruik van giftige pesticide door de landarbeiders die het onkruid en insecten bestrijden. Er wordt gewerkt zonder beschermende kleding, een veiligheidsbril en een goed ademhalingsmasker. De klachten van de plantagewerkers komen neer op: impotentie, huidirritaties, zweren, ademhalingsproblemen, verhoogde hartslag, hoofdpijn, gewichtsverlies, chronische vermoeid, duizeligheid en wazig zicht in de ogen. HRW constateert dat de klachten overeenkomen met wetenschappelijke publicaties over de effecten van deze pesticiden op mensen.

Verontreiniging

De arbeiders krijgen slechts katoenen overals waar de pesticiden doorheen lekken. Ze klagen over rugzakken met chemische bestrijdingsmiddelen die ondeugdelijk zijn en laarzen die meer gaten vertonen dan dat ze dicht zijn. De vier ontwikkelingsbanken lieten gisteren weten dat het probleem met de uitrusting bijna is opgelost. 

En dan is er nog de milieuvervuiling op de drie plantages door de fabrieken die palmolie produceren. Hierbij komen grote hoeveelheden zeer verontreinigd afval vrij dat in een stinkende dikke smurrie wordt geloosd op de Congo Rivier. Bij de Yaligimba-plantage is er een kanaaltje gegraven langs het dorpje Mindonga dat uitkomt op een meertje dat naar stromend water gaat en waar weer diverse dorpen aan liggen. Via deze weg loost Feronia zijn afval. Het drinkwater is, volgens Chávez, die er is geweest, volstrekt onbruikbaar geworden. Toch wassen mensen zich in het meertje, doen er de was, halen er kook- en drinkwater. Op klachten reageert Feronia niet.

Feroniadirecteur Xavier de Carniére reageert desgevraagd op de bevindingen van HRW dat “het afval geen milieueffecten heeft. Het tegendeel is waar, het werkt goed als mest op de plantages.” De Britse ontwikkelingsbank CDC, die ook namens FMO spreekt, concludeert dat het afvalwater al snel wordt verdund, waardoor de schadelijkheid voor het drinkwater afneemt.

Lees ook: 

Hoe de Nederlandse ontwikkelingsbank verstrikt raakte in landjepik.

De Nederlandse ontwikkelingsbank FMO zegt met zijn investeringen in onder meer palmolieplantages de lokale gemeenschappen vooruit te helpen. Maar die zitten daar helemaal niet op te wachten. Ze willen hun grond terug.

Nederlandse ontwikkelingsbank financiert landroof en andere misstanden.

De Nederlandse ontwikkelingsbank FMO financiert projecten waar misstanden voorkomen, blijkt uit onderzoek van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden