Aan de Poolse grens heeft een hulporganisatie de vluchtelingen die zij in het bos aantrof op een centrale plek verzameld.

FotoreportageEddy van Wessel

‘De meeste migranten zijn nat of onderkoeld’ Dit zijn de onmenselijke omstandigheden aan de Pools-Wit-Russische grens

Aan de Poolse grens heeft een hulporganisatie de vluchtelingen die zij in het bos aantrof op een centrale plek verzameld.Beeld Eddy van Wessel

Fotograaf Eddy van Wessel legde de onmenselijke omstandigheden aan de Pools-Wit-Russische grens vast.

Hanna Hodgetts

De beelden liggen nog vers in het geheugen van fotograaf Eddy van Wessel. Hij is net teruggekomen uit het Poolse grensgebied met Wit-Rusland. Daar bivakkeren al maanden enkele duizenden migranten. Het merendeel komt uit Irak, ze hopen West-Europa te bereiken. Wit-Rusland lokte hen naar de grens. Volgens Europa is het een vooropgezet plan en dient het als vergelding voor de strenge sancties. Meer dan 20.000 grenswachters, soldaten en politieagenten staan de migranten aan de grens op te wachten.

Je kunt er amper bij

De Poolse autoriteiten verschaffen journalisten, fotografen en hulpverleners geen toegang tot het gebied. Van Wessel: “Het zat echt potdicht. Overal stonden politieagenten die de wegen blokkeerden. Het was bijna onmogelijk om binnen de ‘red zone’ te komen (een gebied van vijf kilometer langs de grens dat de Poolse autoriteiten afgesloten hebben, red.). Uiteindelijk ben je als fotograaf best wel gefrustreerd als blijkt dat iets heel belangrijks zich op een paar kilometer van je afspeelt en je er amper bij kunt.”

De vluchtelingen krijgen te eten, te drinken en kunnen zich met iso-dekens verwarmen.
 Beeld Eddy van Wessel
De vluchtelingen krijgen te eten, te drinken en kunnen zich met iso-dekens verwarmen.Beeld Eddy van Wessel

In de dichtbegroeide oerbossen aan de Poolse kant van de grens liep Van Wessel mee met een hulporganisatie, die migranten in nood opspoort en van medische hulp voorziet. “Het was donker in het bos, bijna een soort jungle met veel fijne twijgen. De temperaturen dalen tot op of onder het vriespunt. Je vecht er letterlijk tegen de elementen.”

“De meeste migranten zijn nat of onderkoeld. Als een migrant hulp nodig heeft, belt die een centraal nummer. Dan wordt gekeken welke groep activisten het dichtst bij de migrant in de buurt zit en gaat het team op pad met een thermoskan soep, dekens en medische benodigdheden.”

Zeer dichte begroeiing

“Bij een oproep spring je direct de auto in. Je hebt de coördinaten van de migrant. Als je de auto in de bossen geparkeerd hebt, moet je nog vier tot tien kilometer lopen. De migranten blijven zo ver mogelijk van de doorgaande wegen vandaan. Vanwege de zeer dichte begroeiing kan je jezelf makkelijk onzichtbaar maken, maar anderen zijn daardoor onvindbaar. Soms kan je iemand echt niet vinden, ook al sta je tien meter bij diegene vandaan.”

Van Wessel ontmoette tijdens zo'n tocht drie Irakezen. “Ze waren volledig onderkoeld en helemaal de weg kwijt. Als je iets tegen hen zei, duurde het vijftien seconden voordat ze antwoord gaven. De mannen hadden al het geld van de familie bij elkaar verzameld in de hoop Europa te bereiken.”

In het centrum van de hulporganisatie Caritas wordt de maaltijd bereid.
 Beeld Eddy van Wessel
In het centrum van de hulporganisatie Caritas wordt de maaltijd bereid.Beeld Eddy van Wessel

Van Wessel zag hoe medewerkers van hulporganisaties migranten documenten laten tekenen. Die zijn bedoeld om vast te leggen dat ze in West-Europa zijn geweest. “Als ze in de toekomst gepakt worden, is de Poolse overheid verplicht de asielprocedure te starten.” Het geeft de migranten enige juridische zekerheid.

Onderkoeling dreigt al na enkele dagen

Nu de winter aanbreekt, wordt het moeilijker om te overleven in de bossen. Zonder de juiste uitrusting dreigt onderkoeling al na enkele dagen. Inmiddels zijn zeker tien migranten overleden. Van Wessel fotografeerde de begrafenis van een van hen. “Deze man uit Jemen was de vierde migrant die overleed. Hij wordt begraven door leden van de moslimgemeenschap uit het stadje Bohoniki.” Het zijn Lipka-Tataren, die al eeuwenlang in het noordoosten van Polen wonen. De moskee op de achtergrond stamt uit 1873.

Begrafenis in Bohoniki van een Jemenitische migrant die stierf aan de Pools - Wit-Russische grens. Beeld Eddy van Wessel
Begrafenis in Bohoniki van een Jemenitische migrant die stierf aan de Pools - Wit-Russische grens.Beeld Eddy van Wessel

In het opvangcentrum van hulporganisatie Caritas vergaat het die migranten iets beter dan in de bossen. “Het is een wereld van verschil. Aan de ene kant zijn de mensen die daar terechtkomen echte geluksvogels. Ze hebben een lot uit de loterij, omdat zij waarschijnlijk wél een asielprocedure zullen krijgen. Anderzijds kan je alleen in die opvang komen als je eerst naar het ziekenhuis bent getransporteerd.”

Een vrouw uit Syrië heeft een bed bemachtigd.  Beeld Eddy van Wessel
Een vrouw uit Syrië heeft een bed bemachtigd.Beeld Eddy van Wessel

Een vrouw die Van Wessel tegenkwam in het opvangcentrum kwam uit Raqqa (op de foto met de handen gevouwen in de schoot, red.). “Ze was gescheiden van haar man, die waarschijnlijk ergens in Polen vastzit. Ze gaf een zeer depressieve indruk en sprak amper.”

Lees ook:

Hulpverleners aan de Poolse grens bedreigd door gewapende mannen. ‘Ik voelde me opgejaagd wild’

Polen heeft zijn oostgrens afgegrendeld en treedt hard op tegen migranten. Soms worden ook hulpverleners slachtoffer van die harde aanpak.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden