De Tanzaniaanse president John Magufuli in augustus bij het begin van zijn campagne voor een tweede termijn.

Gevreesde president

De man die van liberaal lichtpunt Tanzania een autocratie maakte, koerst af op tweede termijn

De Tanzaniaanse president John Magufuli in augustus bij het begin van zijn campagne voor een tweede termijn.Beeld AFP

President John Magufuli maakte van zijn vreedzaam liberaal Tanzania een weinig tolerante autocratie. Woensdag wordt hij, desondanks, bijna zeker herkozen voor een tweede ambtstermijn.

John Magufuli gaat woensdag vrijwel zeker de verkiezingen winnen in Tanzania – in de eerste plaats vanwege de vakkundige wijze waarop hij de oppositie de afgelopen jaren monddood wist te maken.  Die kon haar boodschap nauwelijks uitdragen, terwijl de president zelf staatsmedia gebruikte om campagne te voeren. Daar komt bij dat vooral oudere, behoudende Tanzanianen hoe dan ook trouw blijven aan Magufuli’s regeringspartij CCM, die sinds de onafhankelijkheid in 1961 aan de macht is in het land.

Vanwege die trouw won Magufuli vijf jaar geleden de verkiezingen ook al, destijds met een kleine meerderheid.  De verwachtingen waren hoog: onder zijn voorganger was de corruptie enorm toegenomen en Magufuli, een micromanager, beloofde daar een einde aan te maken. Persoonlijk ontsloeg hij onbekwame en corrupte ambtenaren. Maar ook al deed hij volgens de anticorruptiewaakhond Transparency International zijn best, hij kreeg er geen greep op.

Grof politiek geweld

Waar hij wél greep op kreeg, waren zijn politieke tegenstanders. Medestanders van de president noemen hem gedreven, zijn critici vinden dat hij over alles heen walst en zijn bijnaam Bulldozer, daterend uit zijn tijd als minister van transport en wegenbouw, alle eer aandoet. Magafuli’s duistere kanten werden als president steeds zichtbaarder. Zangers en cabaretiers die grapjes over hem maakten, werden opgepakt en verdwenen een paar nachten in de cel. Kritische journalisten werden maanden opgesloten, publicaties verboden en tv-zenders voorgoed uit de lucht gehaald. De speelruimte van de politieke oppositie werd ernstig beknot. 

Zelfs grof politiek geweld, een onbekend fenomeen in Tanzania, in tegenstelling tot omliggende landen, stak drie jaar geleden de kop op. De oppositieleider Tundu Lissu werd door zestien kogels getroffen. Pas enkele maanden geleden keerde hij terug in Tanzania na twintig operaties in België en Kenia. De daders werden nooit gevonden, maar voor Lissu was duidelijk bij wie de verantwoordelijkheid lag: “Ik was de grootste criticus van Magufuli en daarom werd ik aangevallen”. Lissu maakt woensdag waarschijnlijk geen schijn van kans.

Eerst geliefd, toen gevreesd

Van geliefd werd Magufuli zo vooral gevreesd. Hij werkte echter hard en onverstoord verder, een eigenschap die hij zich van jongs af aan eigen maakte. Hij werd geboren in een armoedig huishouden en moest na school vis en melk verkopen in Chato, een plaats aan het Victoriameer in het noordwesten van Tanzania. Toch presteerde hij uitstekend op school en stoomde door naar de universiteit, waar hij onder meer wis - en scheikunde studeerde. Na een periode als leraar werd hij parlementslid en eenmaal in de politiek diende hij al gauw op diverse ministersposten. 

Mensenrechtenorganisaties en donorlanden spraken weliswaar hun afschuw uit over Magafuli’s optreden maar er zijn ook veel Tanzanianen die tevreden over hem zijn. Zij wijzen op zijn grote infrastructurele projecten, waarvoor hij een voorliefde heeft en die de verkeersproblematiek deels oplosten. Hij blies nieuw leven in de zieltogende nationale luchtvaartmaatschappij door vliegtuigen te kopen. Hij pakte buitenlandse mijnbouwbedrijven aan en dwong af dat de staat 16 procent aandelen erin kreeg. 

Ook steeg Tanzania in de index van de Wereldbank naar laag midden-inkomensland, al worden de overheidscijfers waar dat op gebaseerd is in twijfel worden getrokken. Magufuli behandelt data over de economie, zijn populariteit en corona als staatsgeheimen. Zo staakte de strenggelovige katholiek maanden geleden de informatie over het coronavirus. Wel inhaleerde hij nog een keer publiekelijk stoom van een kruidenmengsel, beschouwd als een traditioneel medicijn om corona-infectie te voorkomen. “Tanzania heeft het virus overwonnen door veel te bidden”, verklaarde hij. 

De vraag is nu wat de komende vijf jaar gaan brengen en ook: de tijd erna. Want de grondwet geeft weliswaar een limiet van twee ambtstermijnen aan, Magufuli zou niet de eerste president in de regio zijn die zo’n limiet aan zijn laars lapt.

Lees ook:

President ‘Bulldozer’ van Tanzania vindt corona onzin

De Bulldozer, dat is de bijnaam van de president van Tanzania, John Magufuli . Sinds 2015 is hij aan de macht. Hij afficheert zich graag als ‘man van het volk’, maar ontwikkelt zich steeds meer als de man met alle macht, die geen tegenspraak duldt.

Tanzaniaanse media mogen geen buitenlandse bronnen meer citeren

Het citeren van buitenlandse bronnen kan media in Tanzania duur komen te staan. De persvrijheid in het Afrikaanse land wordt steeds verder beknot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden