In het klaslokaal van weleer worden nu kuikens gefokt. Hun wel en wee wordt op het schoolbord bijgehouden.

ReportageKenia

De leraar van groep 8 zorgt nu voor de kuikens

In het klaslokaal van weleer worden nu kuikens gefokt. Hun wel en wee wordt op het schoolbord bijgehouden.Beeld Joost Bastmeijer

In Kenia zijn alle scholen gesloten vanwege het coronavirus. Dat dwingt veel docenten te kijken naar andere bronnen van inkomsten, zoals werken op het land of het houden van kippen. ‘Geef mij maar de herrie van kinderen.’

Mary Muthoni hakt onkruid los uit de zwarte klei. Haar kaplaarzen zijn vies, onder haar nagels zit aarde, maar op haar mond glanst een vleugje lippenstift. De akker waarop zij werkt, ligt niet in een afgelegen landbouwgebied van Kenia maar is de speelplaats van de Vicodec-school, midden in de forenzenstad Ongata Rongai, even buiten de hoofdstad Nairobi. En Muthoni is geen boerin, maar docente haar- en lichaamsverzorging. 

“Dit is wel even wat anders. Na de eerste dag spitten had ik spierpijn van jewelste. Alles deed zeer, maar nu is mijn lichaam eraan gewend”, vertelt ze. Haar klaslokaal is leeg, op de kaptafels en spiegels na. Alle onderwijsinstellingen in het land zijn gesloten vanwege het coronavirus en het ziet ernaar uit dat ze pas in januari, bij het begin van een nieuw schooljaar, weer opengaan. 

Muthoni is niet de enige leerkracht die werkt op de akker, waar onder meer kolen, tomaten en uien groeien. Ook andere docenten, evenals de koks en de bewakers van de school, zijn er druk in de weer. Martin Mwangi, IT-leraar, heeft zijn laptop ingeruild voor een hak. “Als kind hielp ik thuis mee op de boerderij, dus is het niet helemaal vreemd. Maar ik verlang wel terug naar mijn toetsenbord.”

Het staatsonderwijs is van een mager gehalte

Vicodec is een privé-instelling die bestaat uit een basisschool en een lagere beroepsopleiding. Voor het coronavirus zijn intrede deed, kregen 560 leerlingen er les van 28 docenten. Privéscholen zijn in Kenia uit nood geboren omdat de kwaliteit van het staatsonderwijs, weliswaar grotendeels gratis, veelal van een mager gehalte is. Vicodec is niet voor kinderen van rijken, maar vooral van ouders in Kware, de naastgelegen sloppenwijk. 

Geen onderwijs voor 460 miljoen kinderen

Door schoolsluitingen vanwege het coronavirus was en is een derde van de kinderen wereldwijd, in totaal ruim 460 miljoen, niet in staat onderwijs op afstand te volgen. Dat meldt Unicef, het kinderfonds van de VN. In Kenia is dat vier vijfde, van totaal ruim 17 miljoen scholieren.

Een vijfde van de Keniaanse kinderen gaat naar privéscholen. Veel van de eigenaren van die private onderwijsinstellingen hebben door de pandemie al voorgoed de deuren gesloten omdat ze de huur of de hypotheek niet langer kunnen opbrengen.

Toen de scholen in maart werden gesloten, stopte het salaris voor de ongeveer 300.000 docenten aan privéscholen in Kenia, omdat die afhankelijk zijn van schoolgeld van de ouders. Leerkrachten van staatsscholen krijgen wel doorbetaald. “Eerst verkeerden we in een shocktoestand maar begin juli riep de directeur ons terug. We besloten creatief te worden, niet alleen voor onszelf maar ook voor de gemeenschap”, vertelt Rose Charagu, hoofd van de school. 

Vicodec voert hoog in het vaandel dat het niet alleen onderwijs biedt, maar er ook is voor de minderbedeelden in de maatschappij. Het schoolgeld van zo’n 200 euro per jaar kan door arme ouders ook worden voldaan door mee te helpen met klussen op de school. De kleermakersafdeling produceert jaarlijks 25.000 pakketten met milieuvriendelijk en herbruikbaar maandverband voor meisjes die geen geld hebben om het te kopen. Momenteel maken onderwijskrachten en oud-leerlingen ook gezichtsmaskers, verplicht in het land. En dan worden ook zo’n vierduizend van de allerarmsten gevoed.

De school houdt er ook een veestapel op na

“We krijgen weliswaar kleine donaties van enkele Kenianen en een familie in de VS, maar dat is onvoldoende om onze hulp aan anderen voort te zetten en om onszelf in ieder geval een deel van het salaris te betalen”, aldus Charagu. “Met de landbouwactiviteit produceren we voedsel om uit te delen en ook om te verkopen zodat we inkomsten genereren.”

De school doet niet alleen aan akkerbouw maar houdt er inmiddels ook een hele veestapel op na. Koeien, varkens, kalkoenen, eenden en geiten zitten in hokken of lopen vrij rond. Op de eerste verdieping in de lokalen van klas 3 en 4 zijn tafels en stoelen weggehaald, en staat in de deuropening een bak waar iedereen de zolen van schoenen moet ontsmetten. Middenin is een ronde afrastering gebouwd met een kacheltje en lampen waaronder honderden kuikens naar hartelust piepen. Het wel en wee van de dieren wordt met krijt bijgehouden op het schoolbord. 

Voor de kuikens is George Ooko verantwoordelijk, in normale tijden leraar van klas 8. “Ik heb thuis een paar kippen rondscharrelen, maar dit pakken we professioneel aan. We hebben ons ingelezen over medicijnen en voeding. We houden ze goed in de gaten want het is zaak ze warm te houden, nu het winter is in Kenia.” 

‘Geef mij maar de herrie van kinderen’

In oktober, als de kuikens volwassen kippen zijn, worden ze deels verkocht voor inkomen en deels als voedselhulp weggegeven. Ooko vindt het kippenproject een leuke uitdaging – als het maar tijdelijk is. “Dat piepen van die kuikens is aardig maar geef mij maar de herrie van kinderen, dat is pas echt muziek in mijn oren.” 

Niet alle docenten houden zich bezig met inkomstenprojecten. Een tweetal leeft zich uit op muurschilderingen om de school te verfraaien. Een ander geeft les via een internetverbinding. Dat is echter slechts weggelegd voor een kleine groep leerlingen want de meeste kinderen hebben geen laptop, smartphone of zelfs elektriciteit thuis. 

De onderwijskrachten van Vicodec, van wie het merendeel jonger dan veertig jaar, is opgetogen om weer actief te zijn op school. “We zitten niet bij de pakken neer en piekeren niet over de toekomst”, merkt hoofddocente Charagu op. “We hebben het heft in eigen hand genomen en dat is een heel goed gevoel.”

Lees ook:

De boeren in Kenia doen goede zaken dankzij de coronacrisis

De coronacrisis biedt boeren in Kenia ook kansen. Consumenten mijden de winkels en komen nu vaker direct bij de boer kopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden