Martelingen

De leider van Tsjetsjenië foltert nu ook de elite

De Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov kijkt samen met de Russische president Vladimir Poetin toe hoe de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman een cadeau presenteert. Beeld Reuters. Beeld REUTERS

Ramzan Kadyrov, de leider van Tsjetsjenië, martelt zijn eigen vertrouwelingen in geheime gevangenissen in de Russische deelrepubliek. “De Russische wet geldt al tijden niet meer in Tsjetsjenië.”

Ontvoeringen, gedwongen verdwijningen, marteling en buitenrechtelijke executies, in Tsjetsjenië is het niet meer de vraag of het gebeurt maar wie er het slachtoffer van is. Na berichten over marteling en moord op LGBTQ’ers in 2017, meldde de onafhankelijke Russische krant Novaya Gazeta twee weken geleden dat de leider van de Russische deelrepubliek op de Kaukasus, Ramzan Kadyrov, inmiddels ook zijn eigen vertrouwelingen foltert. Volgens onderzoeksjournalist Elena Milasjina (42), die het nieuws naar buiten bracht, kan dat dankzij en niet ondanks het Kremlin.

Op basis van diverse anonieme bronnen berichtte Novaya Gazeta vorige maand dat Kadyrov sinds augustus dit jaar bezig is zijn eigen gelederen op lugubere wijze op te schonen. Vooraanstaande regeringsfunctionarissen die vaak al jaren tot de cirkel van intimi rondom de Tsjetsjeense leider horen, worden dagen, weken en soms zelfs maanden opgesloten in geheime, ondergrondse, gevangenissen waar ze worden gemarteld. Ook hun familieleden zijn veelvuldig het doelwit. Degenen die weer op vrije voeten komen, worden gedwongen miljoenen roebels over te maken naar de Akhmat Kadyrov Stichting, een liefdadigheidsorganisatie die door Ramzan Kadyrov werd opgericht om zijn vader te gedenken. En in werkelijkheid een machine voor de exorbitante zelfverrijking van Kadyrov junior en zijn familie.

Afgeluisterde telefoongesprekken

De zuivering van de eigen gelederen begon volgens Novaya Gazeta met het ontslag van Ibragim Temirbajev, de burgemeester van het Tsjetsjeense Argun, die zijn post al vijftien jaar bekleedde en zelf in verband wordt gebracht met de marteling van homoseksuelen in Tsjetsjenië. Uit afgeluisterde telefoongesprekken zou blijken dat hij slecht sprak over Kadyrov en diens familie. Reden genoeg voor Kadyrov om Temirbajev samen met zijn familieleden en bodyguards te arresteren en zijn huis te confisqueren.

De arrestatie van de burgemeester zette een domino-effect in werking. Diverse prominente figuren uit de Tsjetsjeense elite volgden zijn gedwongen gang naar een geheime gevangenis waar ze moesten bekennen dat ze Kadyrov hadden verraden. Onder de arrestanten zaten onder andere de Tsjetsjeense minister van noodsituaties, de ex-minister van landbouw, de oud-vicepremier en Kadyrovs eigen schoonbroer. Allemaal werden ze opgesloten vanwege een vermeend gebrek aan respect en loyaliteit naar Kadyrov en zijn familie.

Volgens Milasjina is de vervolging van de politieke elite een symptoom van de steeds grotere wetteloosheid die Tsjetsjenië regeert. “De folteringen zijn geen nieuw fenomeen. Dit gebeurt al jaren. Na de LGBTQ-gemeenschap, veronderstelde terreurverdachten, drugsgebruikers, salafisten en regeringscritici, is nu de politieke elite aan de beurt”, vertelt ze over de telefoon vanuit Moskou. Tsjetsjenië verandert volgens de journaliste steeds meer in een rechteloze deelrepubliek waar de veiligheidsdiensten ongestoord hun gang kunnen gaan. “Tsjetsjenië is een staat binnen een staat. De Russische wet geldt er al tijden niet meer. De mensen leven er volgens de regels van Kadyrov. Ze zijn onderhevig aan zijn grimmige grillen.”

Carte blanche

Dat Kadyrov ongestoord zijn gang kan gaan in Tsjetsjenië is volgens Milasjina te danken aan het Kremlin. “Kadyrov heeft carte blanche van Moskou om te doen en laten wat hij wil. Hij mag op zijn eigen manier regeren, zolang hij maar aan de voorwaarden van het Kremlin voldoet.” Die voorwaarden zijn in beton gegoten. “De belangrijkste taak van Kadyrov is het Tsjetsjeense verzet en separatisme de kop indrukken.” Na twee oorlogen in de deelrepubliek, eind jaren 90 en vlak na de eeuwwisseling, ging Moskou op zoek naar iemand die de opstandelingen in toom kon houden. Milasjina: “Kadyrovs bestaansrecht is dat hij de Tsjetsjenen onder controle houdt. De manier waarop hij dat doet, doet er niet toe.”

Daarom kan Kadyrov nu ook zijn eigen vertrouwelingen vervolgen. Al zal hij ze niet vermoorden, meent Milasjina. “Kadyrovs bondgenoten zijn te bekend in Tsjetsjenië. Hun dood zou te erg opvallen. Hij wil ze een lesje leren en laten zien wie de baas is.”

Lees ook:

Wie in Tsjetsjenië opkomt voor homo’s loopt gevaar

Homoseksuelen worden vervolgd en opgesloten in kampen in Tsjetsjenië. Russische media die erover berichten krijgen te maken met bedreigingen. ‘Het zijn vijanden van ons geloof en moederland.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden