Reportage Syrië

De Koerden zien wel kansen in de terugkeer van Assad

Koerden in Hasakeh, Noord-Syrië, vieren de overeenkomst tussen de regering in Damascus en de Koerdische autoriteiten vieren. Beeld AFP

In het Syrische Derik bereiden bewoners zich voor op de terugkeer van overheidstroepen. ‘We moeten onze Koerdische rechten kunnen behouden.

“Het regime is veel beter dan de Turken. De milities die met de Turken meekomen, dat zijn terroristen zoals IS”, zegt Keradeem Abdullah, op straat in Derik (Arabische naam: Al-Malikiyah), een plaats in Noordoost-Syrië, dichtbij de grens met Turkije. “Als de Turken hun gang hadden kunnen gaan, dan was er hier een genocide geweest”, voegt hij er nog aan toe. In de verte zijn de Turkse bergen zichtbaar in de felle zon.

“Het is geen probleem als de regering hier terugkeert, want andere landen hebben ons verkocht. En wij hebben die landen nota bene geholpen met het gevecht tegen terroristen”, zegt Waleed Ibrahim terwijl hij op een plastic krat op de stoep zit met zes mannen om zich heen. Ze praten druk over de aangekondigde terugkeer van Syrische overheidstroepen, die de grens met Turkije gaan bewaken. Zo’n terugkeer van ‘Assad’ mag niet ten koste gaan van de Koerden vindt Waleed. “We moeten dan wel onze eigen Koerdische rechten kunnen behouden.”

Of dat straks gebeurt en hoeveel de Koerden kunnen eisen zijn slechts enkele van de vele vragen die nu nog geen heldere antwoorden kennen. Sowieso zijn veel inwoners nog duizelig van de achtbaan waarin ze de afgelopen week hebben gezeten. Nadat de Turken plotseling binnen waren gevallen, op een plek veel westelijker, hielden de bewoners van Derik er dit weekend nog rekening mee dat ze snel in door Turken bezet gebied zouden wonen. Maar toen de Amerikanen aankondigden helemaal weg te gaan uit Noord-Syrië, besloot de Koerdische overheid een deal te sluiten met Assad en de Russen. In een dag tijd veranderde dat in een soort tijdreis naar de situatie van voor 2012. In dat jaar gooiden de Koerden de centrale regering uit hun gebied en ­creëerden hun eigen autonome ­provincie ‘Rojava’.

Regeringstroepen als verzekering tegen Turkije

Toch bleef al die tijd een klein deel van de regeringstroepen achter. In de stad Qamishli kom je in het centrum ineens op een plein waar de regeringsvlag wappert: veiligheidsdiensten en militairen zitten er nog. En ook het vliegveld is die jaren in regeringshanden gebleven. Het was voor de Koerden een soort verzekering tegen Turkije, dat vanaf het begin het ‘Rojava’-project niet zag zitten, omdat de Koerdische militie in Syrië banden heeft met de Koerdische PKK waarmee Ankara al decennia in conflict is.

Deze verzekering wordt nu dus eindelijk uitbetaald. Maar die brengt ook oude zorgen terug. Zo zijn sommige mannen bang dat ze alsnog hun nationale dienstplicht moeten vervullen. Een ontduiker van de dienstplicht blijft daarom ook graag anoniem en zegt: “Ik denk dat ze alles goed hebben bijgehouden en misschien ben ik dan de klos.” Sowieso heeft deze 32-jarige man vroeger vervelende ervaringen met de regering opgedaan. “Toen ik 17 was ben ik bij een demonstratie opgepakt en heb ik 15 dagen vastgezeten. Later is dat nog een keer gebeurd.”

Toch hopen veel Koerden dat ze niet alleen afhankelijk worden van het nationale leger en de Russen. Ze willen ook nog steeds zichzelf blijven beschermen. “Ik denk niet dat onze militie zal worden opgeheven”, zegt Maher Omar, terwijl hij op zijn motor hangt en met Karadeem praat over de snel veranderende situatie. “Met zoveel martelaren kan dat niet verloren gaan.” Duizenden Koerdische strijders zijn de afgelopen jaren omgekomen bij de gevechten tegen IS.

Verlangen naar rust

“We moeten aan de Russen duidelijk maken dat wij niet alles willen kwijtraken”, zegt Karadeem. Veel Koerden zien Assad als marionet van de Russen. Die zijn de Syrische leider militair gaan steunen toen die ten onder dreigde te gaan. Juist de beperkte slagkracht van het Syrische leger, dat het hele land weer onder controle probeert te brengen, zou goed kunnen uitpakken voor de Koerden. Er is menskracht nodig voor checkpoints, ­anti-IS-acties en andere zaken die met veiligheid te maken hebben.

Intussen geloven bewoners van kleine dorpen die pal tegen de Turkse grens liggen, dat het Turkse gevaar in dit stuk Noordoost-Syrië voorlopig is geweken. Een pick-uptruck vol vrouwen en vrolijke kinderen is op weg naar het grensdorp Zuhajrija. Chauffeur Mohammed vindt het prima dat de regering weer terugkomt. Hij verlangt naar rust. “Vijf dagen hebben we hier (in Derik) gezeten, nadat er een raket pal naast mijn huis was neergekomen. Nu gaan we gewoon terug. Daar is ons leven, daar zijn onze huizen, we kunnen niet anders.”

Lees ook:

EU legt Turkije een half wapenembargo op

Europese landen exporteren geen wapens meer die Turkije in Syrië kan gebruiken. Belangrijke projecten zoals de bouw van onderzeeboten zijn daarmee uitgezonderd van de boycot. 

‘Turkije is uit op een genocide’

In Noordoost-Syrië werd zondag de Koerdische politica Hevrin Khalaf begraven, die door Syrische milities werd doodgeschoten. De rouwenden zetten zich schrap voor meer bloedvergieten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden