Turkse tanks bij de grensplaats Ackakale.

Invasie in Syrië

De Koerden hebben geen andere keus dan verzet

Turkse tanks bij de grensplaats Ackakale. Beeld AFP

De Koerdische strijders maken weinig kans tegen de Turkse krijgsmacht. Toch kunnen ze niet anders dan verzet bieden. 

 Het Turkse leger is begonnen met de invasie van Noord-Syrië en heeft al enkele gebieden op de Koerdische strijders veroverd. De militaire balans is niet gelijk: de Turken zijn vele malen sterker. Maar de Koerdisch-Arabische militie SDF heeft geen andere keus dan zich te verzetten tegen de Turkse invasiemacht. Eenmaal in de steek gelaten door de Amerikaanse bondgenoten staat de SDF nu helemaal alleen tegenover Navo-lidstaat Turkije. De Koerdische strijders weten dat ze vrijwel geen kans maken, maar ze zijn vastberaden om de Turken een hoge prijs te laten betalen. 

Het grootste probleem waar de Koerdische strijders mee kampen is het gebrek aan geschikt wapentuig. Zij hebben in het verleden grote successen geboekt tegen terreurbeweging Islamitische Staat (IS) mede met hulp van Amerikaanse luchtsteun. Maar de Amerikanen waren terughoudend om de SDF zware wapens te geven, zoals antitank­raketten, waarmee zij voertuigen van IS konden uitschakelen. Hadden de Koerden deze in groten getale gekregen, dan hadden zij deze kunnen inzetten tegen de Turkse invasiemacht. Nu zitten de Koerden zonder Amerikaanse luchtsteun en voldoende anti-tankraketten.  

Ook heeft de SDF geen mogelijkheid om zich te verdedigen tegen de Turkse luchtaanvallen, omdat zij niet beschikken over luchtverdediging. De Koerdische strijders hebben wel een aantal luchtafweerraketten (waarschijnlijk op de zwarte markt weten te bemachtigen), maar die zijn niet in staat om straaljagers neer te halen.

Vliegverbod voor een gelijke strijd

De SDF vraagt de Verenigde Staten daarom om een no-fly zone boven Noord-Syrië in te stellen. Daardoor zou de strijd in ieder geval meer gelijk worden. Maar het is uitgesloten dat de VS een vliegverbod in zullen stellen boven Syrië, want daarmee zou het land een oorlog riskeren met Ankara. De Turkse straaljagers hebben daarom nu vrij spel in Noord-Syrië: de Koerdische strijders kunnen vanuit de lucht aangevallen worden, maar niets terug doen. 

De Turken hebben niet alleen een luchtmacht, maar ook een grote landmacht. Turkije heeft in totaal meer dan 350.000 militairen in actieve dienst. Hoewel Turkije daarvan slechts een klein deel zal inzetten, zal de SDF het met zijn 40.000 strijders moeilijk krijgen. De Turkse president heeft ook de steun van het grootste deel van de Turkse oppositie achter zich. De SDF moet hopen dat de Arabische strijders binnen de eigen gelederen ook achter de beweging blijven staan als de Turkse druk groter wordt.

Een ander voordeel voor Turkije is de beschikking over het Vrije Syrische Leger. Dit samenwerkingsverband van tientallen milities vormt de voorhoede van de invasiemacht. Duizenden Syrische rebellen zijn de afgelopen dagen vanuit Noordwest-Syrië naar het grensgebied gestuurd in afwachting van het grondoffensief. Zij zullen waarschijnlijk de vuile klusjes opknappen voor het Turkse leger.

Voor Erdogan is de inzet van Syrische rebellen ook handig, omdat omgekomen Syrische rebellen niet opgeteld worden bij het Turkse dodenaantal, waardoor hij minder uit te leggen heeft in eigen land. Ook kan Turkije zeggen dat het niet aansprakelijk is wanneer de rebellen mensenrechtenschendingen plegen. 

Geen plek om te schuilen

Het terrein in Noord-Syrië is voordelig voor de Turken en het Vrije Syrische Leger en nadelig voor de SDF. Doordat de Koerden vaak in de steek zijn gelaten, wordt weleens gezegd dat de Koerden geen andere vriend hebben dan de bergen. Maar in Noord-Syrië zijn er vrijwel geen bergen, waar de strijders zich kunnen verschuilen en effectief verzet bieden tegen de Turkse overmacht.

Zij moeten nu op een vlak terrein oorlog voeren, met alle risico’s van dien. Ook bieden de kleine steden en dorpen in Noord-Syrië nauwelijks mogelijkheden tot het voeren van straatgevechten. 

Rookwolken stijgen op uit de Syrische plaats Tal Abyad na Turkse aanvallen. Beeld AFP

De voormalige Amerikaanse generaal Joseph Votel, die nauw samenwerkte met de SDF in de strijd tegen IS, denkt niet dat de Koerdische strijders kans maken tegen de Turken. “Ik denk dat de Koerden ten eerste zichzelf zo goed als mogelijk zullen proberen te verdedigen. Wanneer het duidelijk wordt dat zij niet opgewassen zijn tegen dit zeer gemoderniseerde leger en de capaciteiten die Turkije heeft, dan denk ik dat zij het gebied zullen verlaten.” 

De inmiddels gepensioneerde generaal denkt dat het niet zal blijven bij het vertrek van de Koerdische strijders. “Ik verwacht dat ook hun burgers zullen vertrekken, omdat zij het gevoel hebben dat zij niet veilig zijn als ze in het gebied blijven.” 

Votel baseert zijn conclusie waarschijnlijk op de eerdere gebeurtenissen in de Koerdisch-Syrische regio Afrin. In januari 2018 vielen het Turkse leger en het Vrije Syrische Leger de regio binnen en behaalden daar een militair succes tegen de SDF. De Koerdische strijders verzetten zich aanvankelijk tegen de inval, maar konden niet standhouden, en moesten zich ‘strategisch terugtrekken’. Maar met de terugtrekking vertrok ook een groot deel van de Koerdische bevolking. Hun huizen worden nu bewoond door Syriërs uit andere regio’s. 

Kansen op Koerdische autonome verkeken

De SDF kan het zich deze keer echter niet permitteren om zich terug te trekken, want Turkije heeft het nu gemunt op een veel groter gebied. Als de Turken slagen in hun offensief, dan zijn de kansen op Koerdische autonomie verkeken, en resteert de Koerden alleen nog een stuk woestijn. Daardoor zal het verzet tegen de Turkse inval ook veel heviger zijn. 

“Ze zullen hiervoor boeten”, zei een Koerdische strijder tegen persbureau Reuters. “Uiteindelijk kunnen wij het gebied verliezen, maar dat betekent niet dat we ons zomaar zullen overgeven en terugtrekken.” Als het een nederlaag wordt, dan ‘wordt het een oneindige guerrilla’. De Koerdische strijders kunnen ook proberen om de strijd naar de Koerdische delen van Turkije te verleggen. 

De Koerden zullen proberen het verzet zo lang mogelijk voort te zetten, en hopen dat er wat verandert in de buitenlandse verhoudingen. Trump is grillig, en hoewel hij nu de kant van Turkije kiest, kan hij morgen weer in conflict raken met Erdogan. Als de verhoudingen tussen Turkije en Amerika verzuren, zullen de VS mogelijk de invasie als stok gebruiken om Turkije mee te slaan en economische sancties instellen. Daarmee wordt het verloop van de Turkse invasie kostbaar. 

De Koerdische strijders hoeven echter niet meer te hopen op een verzoening met de Assad-regering. De Syrische onderminister van buitenlandse zaken, Faisal Mekdad, zei donderdag dat een deal met de Koerdische strijders, waarbij het Syrische leger de posities langs de grens met Turkije zou overnemen van de SDF, is uitgesloten. Hij verweet de SDF ‘landverraad’, omdat de groepering samenwerkte met de VS. “Wij sluiten dialoog of een gesprek uit met hen die zich hebben laten gijzelen door buitenlandse krachten”, zei Mekdad. “De agenten van Washington zullen geen vaste voet aan Syrische bodem krijgen.”

Lees ook:

Als er één manier is om het verdeelde Turkije te verenigen, dan is het wel met een oorlog

In Turkije wordt de inval in Noord-Syrië met luid gejuich ontvangen. Voor Erdogan lijkt de oorlog vooral als bliksemafleider voor de binnenlandse problemen te dienen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden