Rechtszaak George FLoyd

De knie op de nek van George Floyd voelde de hele wereld – maar was het ook moord?

Demonstranten in de Engelse stad Manchester, voor een portret van George Floyd.  Beeld Getty Images
Demonstranten in de Engelse stad Manchester, voor een portret van George Floyd.Beeld Getty Images

Het proces tegen Derek Chauvin gaat van start. Daarin staat de vraag centraal in hoeverre de voormalig agent de dood van George Floyd op zijn geweten heeft.

Twaalf inwoners van Minneapolis gaan beslissen of het moord was toen een man een kleine negen minuten de knie van een politieman op zijn nek gedrukt kreeg en stierf. Maandag begint het proces tegen voormalig agent Derek Chauvin (45), aangeklaagd voor de dood van George Floyd (46) op 25 mei vorig jaar. Het gaat naar verwacht vier weken duren.

Het was flink zoeken naar voldoende mensen voor de jury die niet hun conclusies al hadden getrokken – de dood van Floyd, en de demonstraties in binnen- en buitenland onder het motto Black Lives Matter waren niemand ontgaan. De juryleden weten dat Chauvin ontslagen is, en konden onlangs in de krant lezen dat de familie van Floyd van de gemeente 27 miljoen dollar schadevergoeding kreeg.

De rechter die het proces moet leiden, noemde het ‘ongelukkig’ dat die schikking zo kort voor het proces bekend werd. Uiteindelijk kwam er een twaalftal juryleden uit de bus, met vier zwarten en twee die zichzelf ‘biraciaal’ noemen, een groter aandeel niet-witten dan gebruikelijk in Minneapolis. Allen zeiden hun eerdere gedachten over de zaak opzij te kunnen zetten.

Demonstranten in het Britse Manchester voor een portret van de overleden George Floyd.  Beeld Getty Images
Demonstranten in het Britse Manchester voor een portret van de overleden George Floyd.Beeld Getty Images

Lijkschouwing

Chauvins advocaat benadrukte dat het proces niet over de kwestie Black Lives Matter gaat, maar over de vraag of Chauvin de dood van Floyd op zijn geweten heeft.

Bij de officiële lijkschouwing werden in Floyds bloed een aantal drugs aangetroffen, waaronder het zeer gevaarlijke fentanyl. Floyd zou zich tijdens zijn arrestatie vorig jaar, voor het betalen met een vals bankbiljet, heftig hebben verzet, en daarbij drugs die hij bij zich had hebben ingeslikt. Dat deed hij immers ook, zal de advocaat betogen, bij een arrestatie in 2019.

Nekklem na dood Floyd in Minneapolis verboden

Maar volgens een lijkschouwing die de familie van Floyd liet doen, was de doodsoorzaak wel degelijk stikken door het lang afklemmen van de nek. Chauvin begon daarmee omdat het hem en zijn drie collega’s – die later zullen worden berecht – niet lukte om Floyd in de politie-auto te krijgen. En hij ging ermee door, ondanks het feit dat Floyd klaagde dat hij geen lucht kreeg, en omstanders smeekten hem los te laten, of in ieder geval zijn pols te voelen.

De methode van een knie op de nek, of een arm eromheen om een arrestant machteloos te maken door gebrek aan zuurstof of bloed naar de hersenen, is de laatste jaren door veel politiediensten in de VS in de ban gedaan omdat het te gevaarlijk is. Maar evengoed wordt het nog vaak toegepast. In de stad New York werd het afklemmen van de nek met de arm al in 1993 verboden, maar in 2014 kwam daar Eric Garner juist op die manier nog om het leven. En in Minneapolis werd de nekklem pas verboden na de dood van Floyd.

8 minuten en 47 seconden op de stopwatch

Ook als de knie van Chauvin alleen maar ‘sterk heeft bijgedragen’ aan het overlijden van Floyd kan de jury hem al schuldig verklaren aan moord – wat Chauvin een gevangenisstraf kan opleveren van maximaal veertig jaar. Maar de jury mag ook beslissen dat het doodslag was of dood door schuld, met navenant lagere straffen.

En een oordeel ‘onschuldig’ is zeker niet uitgesloten. Jaarlijks worden een kleine duizend Amerikanen doodgeschoten door politie-agenten. De afgelopen zestien jaar zijn 110 politiemensen aangeklaagd voor moord of doodslag. De helft van hen werd veroordeeld.

Maar de effectiefste argumenten om een politieagent vrijgesproken te krijgen, kan Chauvin moeilijk aanvoeren. Hij kan niet zeggen dat hij in gevaar meende te verkeren, terwijl hij de man met drie collega’s in bedwang hield. En evenmin dat hij er in een onoverzichtelijke situatie het beste van maakte. “Als ik de aanklager zou zijn”, zei criminoloog Geoffrey Alpert van de Universiteit van South Carolina tegen de Los Angeles Times, “Dan hield ik voor de jury een stopwatch omhoog, 8 minuten en 47 seconden lang.”

Lees ook:

In Portland gaan de Black Lives Matter-protesten door, en niet iedereen is daar blij mee

Een jaar na het begin van de Black Lives Matter-protesten zijn er in de progressieve stad Portland nog altijd demonstraties en rellen. Tot frustratie van veel inwoners.

Zwarte agenten gebruiken minder geweld, constateren onderzoekers in VS

In het politiekorps van Chicago is er een groot verschil in hoe zwarte en witte agenten hun werk opvatten, blijkt uit onderzoek. Zwarte agenten houden 39 procent minder vaak zwarte burgers staande dan witte agenten. En ze zijn ook coulanter tegen witte burgers.

Het politiekorps van Minneapolis ontmantelen na BLM-protesten, dat blijkt makkelijker gezegd dan gedaan

De stad waar Black Lives Matter begon, besloot deze zomer het politiekorps te ontmantelen. Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden