ReportageVerkiezingen

De Japanse jongere is met geen stok naar de stembus te krijgen. ‘Wie er ook zit, het is toch meer van hetzelfde’

Verkiezingsposters in Osaka, Japan. Zondag vinden daar verkiezingen plaats. Beeld Getty Images
Verkiezingsposters in Osaka, Japan. Zondag vinden daar verkiezingen plaats.Beeld Getty Images

Japan gaat zondag naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. Maar niet iedereen. Vooral jongeren laten het afweten. Zij geloven niet in hun politici.

Anoma van der Veere

Op het drukke Toyonaka-station in Osaka staat een groep oude mannen met rode jasjes en witte sjerpen in een rijtje te zwaaien naar voorbijgangers. De verkiezingen staan voor de deur en de lokale politieke kanshebber is gepassioneerd en luidkeels met een megafoon aan het preken over het wanbeleid van de tegenpartij. Het mag niet echt baten. Slechts een enkeling staat stil om een foto te nemen, de meeste mensen lopen snel voorbij.

De politieke rituelen rond de verkiezingen mogen dan gewoon doorgaan in Japan, het ziet er niet naar uit dat dat zich zal vertalen in een enthousiaste opkomst. Bij de vorige verkiezingen kwam 48 procent van de stemgerechtigde bevolking opdagen en voor zondag, als Japan weer naar de stembus gaat, zijn de opkomstverwachtingen opnieuw laag.

Vooral jongeren blijven thuis, zo wijst de recente geschiedenis uit. Tijdens de verkiezingen voor het Hogerhuis in 2019 kwam 31 procent van de 20- tot 29-jarigen opdagen, tegen 64 procent van de 60- tot 69-jarigen. Volgens Yuichiro Shimizu (46), hoogleraar politieke wetenschappen aan de Keio Universiteit in Tokio, komt deze desinteresse door wantrouwen in de politieke efficiëntie van Japan: “Veel jongeren denken dat hun stem er niet toe doet”.

Slapende en onderuitgezakte politici

De 29-jarige Toshiki Kita, die in Nagoya werkt als IT-specialist, heeft inderdaad weinig vertrouwen in Japanse politici. In een kleine eenkamerwoning staart hij in het donker naar zijn laptopscherm. De gordijnen zijn dichtgetrokken en de voorbijgaande campagnebussen negeert hij. Hij denkt niet dat de politici voor het Japanse volk werken: “Als ik op televisie naar parlementaire debatten kijk, zie ik mensen slapen of met hun voeten op de banken onderuit zitten. Ze beseffen niet hoeveel macht ze hebben. En alle politieke vraagstukken waar ze wel aan werken zijn op ouderen gericht. Voor jonge mensen is het betekenisloos om te gaan stemmen.”

Volgens Shimizu ziet vooral de regerende Liberaal Democratische Partij (LDP) er te sterk uit. De LDP is de grootste politieke partij van Japan, die – op enkele jaren na – al sinds 1955 aan de macht is. “Dit demotiveert mensen om naar het stemlokaal te gaan. Ook als ze op de oppositie willen stemmen.” In 2009 boekte de grootste oppositiepartij, de Democratische Partij van Japan (DPJ), een verrassende zege, maar het bleek een vluchtig succes. Shimizu: “Door falend beleid zijn ze in 2012 hun positie weer kwijtgeraakt. Daarom is er nu ook wantrouwen jegens de oppositie.”

Stemmen is moeilijk

De lage opkomst onder jongeren is óók het gevolg van het Japanse kiessysteem. Volgens de Japanse wet mag je alleen stemmen als je in het lokale woonregister staat. Voor veel jongeren, die elders studeren of werken maar nog bij hun ouders ingeschreven staan, is dat een probleem. Het is weliswaar mogelijk om te stemmen op afstand, maar om dat te doen moet je ruim van tevoren een speciaal formulier aanvragen, en dat kost tijd en geld.

Anna Netsu (23) heeft het ervoor overgehad. Ze studeert aan de Universiteit van Osaka, maar staat nog officieel ingeschreven bij haar ouders in Niigata, ruim 600 kilometer van Osaka. Op eigen kosten heeft Anna een speciaal stemformulier weten te bemachtigen. “Het is een voorrecht om te kunnen stemmen. Ik zie het als mijn plicht als Japans burger.”

De DPJ bestaat inmiddels niet meer. De meeste partijleden zijn opgenomen in de Constitutionele Democratische Partij van Japan (CDP). In de aanloop naar de verkiezingen van zondag is de CDP een coördinatiecampagne gestart met kleinere partijen, zoals de Japanse Communistische Partij. Die laatste heeft meer dan honderd kandidaten teruggetrokken in de districten waar de CDP een kans heeft om een zetel te winnen. Met deze strategie probeert de oppositie zich te consolideren. Maar alles wijst erop dat de LDP weer de grootste wordt.

‘Politiek is dichterbij gekomen’

Het zal Ayaka Kawara (32) een zorg zijn: ze heeft weinig vertrouwen in de landelijke politiek. Ze werkt in de keuken van een klein cafeetje verborgen achter de grote winkelstraten van Kobe, een havenstad vlak bij Osaka. Werken is voor haar belangrijk, stemmen doet ze niet: “Ik heb er geen interesse in. Het is toch allemaal hetzelfde. Wie er ook zit.”

Volgens Shimizu is de lage opkomst onder jongeren niet alleen het gevolg van desinteresse: “Jongeren zijn niet per se ontevreden met hoe het nu gaat, ook daarom gaan ze niet stemmen. Ik denk dat jongeren op een andere manier actiever zijn geworden. Dankzij sociale media is de politiek dichterbij gekomen. Een groeiende groep mensen is zich online gaan uitspreken over bijvoorbeeld lhbtqi-rechten en de mogelijkheid tot aparte achternamen na het huwelijk. Deze punten staan nu hoog op de politieke agenda.”

Overigens is het helemaal niet gezegd dat een hogere opkomst onder jongeren negatief zou zijn voor de conservatieve LDP, zegt Shimizu: “Sinds kort mogen 18- en 19-jarigen stemmen. Uit onderzoek bleek namelijk dat de LDP veel steun geniet binnen deze groep.” De economie nieuw leven inblazen is een van de speerpunten in de partijagenda. Shimizu: “Zes op de tien jongeren gaan direct werken na de middelbare school, en zij maken zich veel zorgen over de economie. Daarom stemmen ze op de LDP.”

Lees ook:

Strijd tegen de macht verenigt Japanse oppositie

Vier Japanse oppositiepartijen hopen samen de LDP te verslaan, die al decennia regeert. Maar het is de vraag of ze veel kans maken.

Kleurloze partijbureaucraat Fumio Kishida staat klaar als nieuwe premier van Japan

Japan krijgt een nieuwe premier. Maar het is de vraag of de kiezers enthousiast zijn over de tamelijk kleurloze partijbureaucraat Fumio Kishida.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden