ItaliëReferendum

De Italianen bepalen vandaag of ze het mes in hun parlement zetten

Het Italiaanse parlementsgebouw in het centrum van Rome.Beeld REUTERS

De Italianen mogen zich zondag uitspreken over de omvang van hun parlement. Vinden zij dat ze kunnen volstaan met minder Kamerleden?

Een droom van de Italiaanse regeringspartij Vijfsterrenbeweging wordt komende dagen werkelijkheid. Want zondag en maandag mogen bijna 47 miljoen kiezers in een referendum stemmen over een forse inkrimping van hun parlement. Op het stembiljet kunnen ze of no antwoorden op de vraag of het aantal parlementariërs van het huidige 945 naar 600 moet worden teruggebracht. Het parlement zelf heeft die grondwetswijziging vorig jaar al goedgekeurd, nu zijn de kiezers aan de beurt. Uit peilingen is gebleken dat een duidelijke meerderheid vóór deze verandering zal stemmen en dus is het erg waarschijnlijk dat het kleinere parlement een feit wordt - en de Vijfsterrenbeweging een feestje kan bouwen.

Want de Vijfsterrenbeweging - die de meeste zetels in het parlement heeft - is ruim tien jaar geleden ontstaan uit afkeer van en frustratie over de politieke klasse van Italië. De oprichters waren onder meer woedend over de vette salarissen van de politici, en over hun lange lijst privileges - van dure dienstauto’s tot gratis vliegreizen. De partij zette parlementsleden en andere hooggeplaatste volksvertegenwoordigers weg als geldverspillende uitvreters, die slechte bestuurders zijn en veel te ver van ‘de gewone Italianen’ afstaan. Een belangrijk doel van de Vijfsterrenbeweging werd dan ook het mes in het parlement zetten. Door ruim een derde van de leden weg te snijden bespaart de staat 500 miljoen euro per vijfjarig zittingstermijn, beweren de Vijfsterren. Bovendien zal een compacter parlement efficiënter werken, zeggen zij.

Best betaalde parlementariërs van Europa

De Italiaanse deputati en senatori behoren inderdaad tot de best betaalde parlementariërs van Europa. Ze verdienen ruim tienduizend euro bruto per maand en kunnen daar bovenop maandelijks zo’n achtduizend euro aan onkostenvergoedingen declareren zonder overal bonnetjes voor te hoeven laten zien. En in absolute getallen - 630 kamerleden plus 315 senatoren - zijn ze met meer dan in andere grote landen als Duitsland en Spanje. Vijfsterrenkopstuk Luigi Di Maio jutte zijn volgers op Facebook gisteren op: “Met een SI maken we van Italië een normaal en modern land.” 

De tegenstanders van de inkrimping vinden de argumenten van de Vijfsterrenbeweging ronduit zwak. Econoom Carlo Cottarelli heeft berekend dat de besparing hooguit 285 miljoen zal zijn, oftewel 57 miljoen per jaar, oftewel een nietige 0,007 procent van de staatsbegroting. En om de kosten van het parlement te verlagen, zou je met een forse salarisverlaging ook een heel eind komen, betogen ze. Nee-stemmers hebben het over demagogie en vinden het referendum simpelweg een verkiezingsspot voor de Vijfsterrenbeweging.

Aantasting van de democratie

Dat een kleiner parlement automatisch beter werkt en kundigere leden zal hebben, is volgens veel tegenstanders flauwekul. Senator Emma Bonino voert campagne voor het NO-kamp en maakt zich vooral zorgen over een aantasting van de democratie. Nu is er één Italiaans Kamerlid op elke 100.000 inwoners (in Nederland en Duitsland is dat 0,9, in Malta 14,3) maar na de inkrimping zal dat cijfer 0,7 zijn - het laagste in de EU. Bonino zei tegen La Stampa: “Ons grote probleem is dat beide Kamers van het parlement precies dezelfde functies hebben. Door simpelweg een derde ervan te amputeren, alsof het om een kwaadaardig groeisel gaat, los je dat niet op.”

Op maandagmiddag om drie uur sluiten de stembureaus. Een quorum is voor dit referendum niet nodig, een meerderheid van de stemmen volstaat. Als de Italianen voor het kleinere parlement gaan, dan gaat die verandering bij de volgende landelijke verkiezingen - die voor 2023 gepland staan - in.

Lees ook:
Willen de vijf graaiende parlementariërs in Italië opstaan?

De 945 Italiaanse parlementsleden hebben zomervakantie, maar voor een handjevol van hen is zorgeloos relaxen er niet bij. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden