ReportageChina

De inwoners van Shanghai vieren feest, maar zijn eigenlijk slechts voorwaardelijk vrij

Na het opheffen van de maatregelen kunnen de inwoners van Shanghai ook weer met de bus reizen.  Beeld Getty Images
Na het opheffen van de maatregelen kunnen de inwoners van Shanghai ook weer met de bus reizen.Beeld Getty Images

De inwoners van Shanghai mogen eindelijk weer naar buiten. Na twee maanden van strenge coronamaatregelen is het op veel plaatsen wel even wennen.

Eva Rammeloo

Zes uur moest zijn vriend vanochtend wachten op een covid-test. “Zes uur!” De taxichauffeur haalt zijn hand van het stuur en maakt met duim en wijsvinger het gebaar voor zes. Hijzelf was gisteravond laat zo aan de beurt. De herwonnen vrijheid van de Shanghainezen kende wat opstartproblemen. Iedere drie dagen moeten de inwoners van de metropool zich laten testen, maar voor de kiosken die speciaal daarvoor waren neergezet stonden woensdag en donderdag rijen van soms honderden meters lang.

Voor het eerst in twee maanden mochten veel mensen woensdag weer naar buiten. Het zerocovidbeleid van de Chinese regering schrijft voor dat iedere besmetting er één te veel is. Shanghai werd afgesloten om het virus te bedwingen. Maar inmiddels waren de duizenden besmettingen van april en begin mei gedaald naar een handvol. Woensdagavond werd er in sommige wijken feestgevierd op straat, en onder Shanghainezen heerste het gevoel dat er op 1 juni een bladzijde werd omgeslagen.

Toch weer een kater

Een dag later werd de euforie ingehaald door een kater, toen er toch weer zeven lokale besmettingen werden vastgesteld. Dat zijn besmettingen die opduiken buiten al geïsoleerde huishoudens. Nieuwe besmettingshaarden dus. Vier appartementencomplexen moesten opnieuw veertien dagen op slot, en meer dan honderd mensen werden naar centrale quarantainecentra gebracht.

De herwonnen vrijheid heeft een prijs, en dat is niet alleen het risico dat het wéér misgaat. De inwoners zijn voorwaardelijk vrij. Eén test per drie dagen is eigenlijk – gezien de tijd die het kost om de test te verwerken – om de dag één test. Wie geen recente test heeft, kan geen gebruikmaken van het openbaar vervoer, en kan in feite ook nergens naar binnen.

Bij ieder woonblok, iedere winkel, ieder kantoorgebouw en zelfs in iedere taxi hangt een QR-code. Wie naar binnen wil, moet de code scannen. Op het scherm van de telefoon verschijnt dan een locatiebepaling. Om 14.22 uur ingecheckt in taxi nummer GV7029, bijvoorbeeld. Om 15.02 ingecheckt op het huisadres. En om 16.34 ingecheckt bij de supermarkt. Wordt iemand positief getest, dan kunnen de autoriteiten binnen een mum van tijd achterhalen waar hij of zij geweest is.

In de metro van Shanghai. Beeld Getty Images
In de metro van Shanghai.Beeld Getty Images

Bij supermarkt Pines nemen de eigenaars, migranten uit de provincie Hunan, de nieuwe maatregelen voor lief én met een korrel zout. De dame achter de kassa blijkt weinig alert op het scangedrag van haar klanten. De gangpaden staan vol met opengesneden dozen en de schappen zijn lang niet allemaal even vol. Er zijn nog vrijwel geen groenten. Afgezien van vijf dozen avocado’s, pontificaal uitgestald, is er nog een tekort aan alles. “We zijn vandaag pas weer open”, zegt de vakkenvuller bij de zuivel. Ze verzekert dat er nu snel meer producten binnen zullen komen.

De stad ging sneller open dan verwacht, want een paar weken eerder kondigden de lokale autoriteiten nog een tijdpad aan waarin pas eind juni alles bij het oude zou zijn. Aan de vooravond van de opening van de stad wees het stadsbestuur de lokale media erop vooral de zin ‘einde aan de lockdown’ niet te gebruiken. Er wás immers nooit officieel sprake van een lockdown en het opheffen van de maatregelen is voorwaardelijk, schreef het bestuur in de instructies.

Voor Chen Meilan is alles nog niet voorbij. De fietsenmaker, een vijftiger met een glitter-T-shirt en een roze pet, kijkt nerveus om het hoekje als ze de fiets van een klant aanneemt. Ze mag pas op 15 juni weer werken, heeft de politie gezegd. “De regering zegt dat de epidemie nog niet voorbij is. Maar dit is mijn enige baan, ik krijg geen maaltijden of een vast salaris. Als ik niet werk, verdien ik niets.”

Geen inkomen, geen vangnet, geen uitweg

Het zijn de miljoenen migrantarbeiders zoals de taxichauffeur, de supermarktfamilie en Chen zelf die ’t het zwaarst hadden de afgelopen tijd. Geen inkomen, geen vangnet, en geen uitweg toen de stad werd afgesloten. Chen trekt de fiets zo dicht mogelijk tegen de poort en sluit zo onopvallend mogelijk de luchtslang aan op het ventiel. Haar man en zij wonen in het gebouw, in een kamertje waar ze 1500 yuan (200 euro) per maand voor betaalt. Voor het oppompen van een fietsband vraagt ze één yuan. Op de vraag hoe ze het die maanden heeft uitgehouden zonder inkomen, of ze genoeg te eten had, blijft ze even stil. Ze maakt met twee handen een knijpend gebaar.

Het stadsbestuur verontschuldigde zich voor het gebrek aan testcapaciteit. Vrijdag blijkt die flink verhoogd, en staat er bij sommige kiosken zelfs helemaal geen rij meer. Wel is er veel politie op de been, om ervoor te zorgen dat de restaurants dicht blijven. Met het zachte zomerweer vinden de Shanghainezen dat allesbehalve erg. Na hun test drinken ze koffie op stoepranden en trapjes, en flaneren dat het een lieve lust is. Weer twee dagen vrijheid gekocht.

Lees ook:

Russische roulette in China: hoe lang houdt het land zijn zero-covidbeleid nog vol?

De Chinese overheid neemt zelfs bij een enkele coronabesmetting geen halve maatregelen. Maar hoelang kan zij dit zero-covidbeleid volhouden?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden