AnalyseBestorming Capitool

De internet-ironie van veel Trump-aanhangers kent een harde kern van onverdraagzaamheid

 ‘QAnon-sjamaan’ drong woensdag diep door in het Capitool, het heiligdom van de Amerikaanse democratie.  Beeld AFP
‘QAnon-sjamaan’ drong woensdag diep door in het Capitool, het heiligdom van de Amerikaanse democratie.Beeld AFP

Het presidentschap van Trump eindigt in stijl: met een opgehitste menigte die vanuit een alternatieve realiteit het hart van de democratie binnenviel.

Welke beelden horen bij een staatsgreep? Je denkt wellicht aan marcherende milities, aan legereenheden op het balkon van regeringsgebouwen, aan grimmig kijkende generaals. Niet aan een geschminkte malloot met ontbloot bovenlijf en een bontmuts met bizonhoorns, die beweert dat hij naar andere dimensies reist om aldaar pedofielen te bestrijden.

Toch was het die ‘QAnon-sjamaan’, zoals hij zichzelf naar de gelijknamige samenzweringstheorie betitelt, die woensdag diep doordrong in het Capitool, het heiligdom van de Amerikaanse democratie, en plaatsnam op het voorzittersgestoelte van de Senaat. Even tevoren had vicepresident Mike Pence daar nog gezeten, maar die was inmiddels haastig in veiligheid gebracht op een geheime locatie. De QAnon-sjamaan nam uitgebreid de tijd om te poseren voor foto’s, waarvan hij uit ervaring waarschijnlijk al wist dat ze viraal zouden gaan op sociale media.

Als het presidentschap van Trump soms tegelijkertijd carnavalesk en choquerend was, en zich af en toe in een andere realiteit leek af te spelen, dan was de gewelddadige opstand waar dat presidentschap woensdag in culmineerde een passend slotakkoord. Een slotakkoord dat gelijk duidelijk maakte dat de internet-ironie waar veel aanhangers van Trump zichzelf in hullen een harde kern van onverdraagzaamheid kent, en dat het carnavaleske soms het schokkende verhult.

Camerasnoer tot strop geknoopt

Want hoewel beelden van de QAnon-sjamaan en zijn uitbundig uitgedoste medestrijders in eerste instantie op de lachspieren werkten, ontdekten beelddetectives al snel dat velen van hen tot neo-nazigroeperingen behoorden. Confederatievlaggen, verwijzend naar de tijd van de slavernij, werden door het Capitool gedragen. Op sommige shirts waren antisemitische teksten te lezen. Journalisten werden aangevallen, hun camera’s in beslag genomen, van een camerasnoer werd een strop geknoopt. De voorbedrukte shirts met ‘Burgeroorlog. 6 januari 2021’ hielden ook op ironisch te zijn op het moment dat ze gedragen werden door mensen die een parlementsgebouw bestormden.

Niet alle opstandelingen zullen een burgeroorlog willen, maar wat ze wel met elkaar deelden was een absolute toewijding aan de leugen die Trump ook na de bestorming van het Capitool bleef propageren: dat de Democraten de verkiezingen gestolen hadden met massale verkiezingsfraude. Een leugen die net zo lang rond is gepompt in een gesloten ecosysteem van nieuw-rechtse sociale en alternatieve media die tijdens de regering-Trump zijn opgekomen tot ze immuun werd voor factchecken.

Toen politici zouden bevestigen dat Trump definitief verloren heeft, stuurde hij zelf zijn aanhangers in een toespraak op woensdag naar het Capitool met de woorden: “Als je niet als een bezetene vecht, heb je straks geen land meer. Laat de zwakkeren opzijgaan, dit is een tijd voor kracht.”

Eenmaal in het Capitool jaagden de opstandelingen ook Republikeinse afgevaardigden schrik aan, die de afgelopen vier jaar, uit overtuiging of uit angst, waren meegegaan in alle grillen van de president, en die hem de afgelopen tijd ook de leugen over de verkiezingsfraude hadden nagezegd.

Nuchtere rekensom

Dat dat geen onschuldige leugen is, bleek toen wel. Trump verloor de verkiezingen, zijn aanhang vormt een minderheid. Maar een deel van die aanhang blijkt nu bereid om democratische procedures met geweld in de war te schoppen. Het is de vraag hoe de Amerikaanse democratie, en in het bijzonder de Republikeinse Partij, verder moet met die vaststelling.

Want na het carnaval komt altijd de ontnuchtering, en de kater. En een nuchtere rekensom leert dat de Republikeinen in tweepartijenland Amerika de Trump-aanhang nodig hebben om een competitieve partij te blijven. Maar de twee Democratische senaatszeges in voormalig Republikeins bolwerk Georgia gaven deze week ook aan dat de huidige koers van confrontatie kiezers kan afschrikken.

En dus namen sommige zittende Republikeinse politici op woensdag voor het eerst afstand van Trump en werd er in de wandelgangen zelfs over een hernieuwde afzettingsprocedure gefluisterd. Maar andere Republikeinen volhardden in hun verzet tegen de verkiezingsuitslag. Die concludeerden waarschijnlijk: we berijden een losgeslagen tijger, als we nu afstappen, worden we zelf verslonden.

Ik kan iemand op straat neerschieten, en dan nog verlies ik geen stemmen, had Donald Trump in 2016 opgeschept, tijdens zijn campagne. Inmiddels blijkt: zelfs als zijn aanhang met zijn zegen een parlementsgebouw bestormt, blijven veel politici hem trouw.

Lees ook:
Chaos en paniek in het Capitool: ooggetuigen vertellen

Wat gebeurde er woensdag in het Capitool? Een verslag aan de hand van ooggetuigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden