Vier vragenBoycot

De impact van het prijsplafond voor olie. ‘Het idee is om Rusland pijn te doen, zonder er zelf veel last van te hebben’

Vopak Terminal Eemshaven, een opslag van ruwe olie en olieproducten. Beeld Hollandse Hoogte / Siebe Swart
Vopak Terminal Eemshaven, een opslag van ruwe olie en olieproducten.Beeld Hollandse Hoogte / Siebe Swart

Wat Europa en de G7 betreft mag Russische olie maximaal 60 dollar per vat kosten. Wat gaat dat uithalen?

Jelle Brandsma

Na lang wikken en wegen heeft de Europese Unie een maximum bepaald voor de prijs voor Russische olie die over zee wordt vervoerd. Het gaat om 60 dollar per vat. De G7, de groep van belangrijke industrielanden (Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten) sloot zich bij die maatregel aan. Vier vragen over het prijsplafond.

Wat willen de EU en de G7 hiermee bereiken?

Met een maximale prijs proberen de Europese Unie en de G7 de inkomsten van Rusland naar beneden te duwen. Zij hopen dat er op die manier minder geld in de oorlogskas van de Russische president Vladimir Poetin terechtkomt.

De maatregel komt boven op de plannen voor een boycot van Russische olie. Die wordt ingevoerd in drie stappen. Het eerste deel gaat maandag in. Dat betreft de aanvoer van olie in zeeschepen. De boycot van Russische olieproducten gaat in februari in en vervolgens is het nog de vraag wanneer er een einde gaat komen aan invoer van olie via pijpleidingen. Daar wordt nog over gesproken.

Omdat maandag het eerste deel van de boycot ingaat, geldt het prijsplafond van 60 dollar in de praktijk alleen voor de handel met landen die geen lid zijn van de Europese Unie en de G7. De prijs van Russische olie, die ook wel Oeralolie wordt genoemd, is op de wereldmarkt momenteel ongeveer 65 dollar.

Het vaststellen van het bedrag van het plafond duurde nogal even. Waarom?

Het is lastig balanceren, zegt energiedeskundige Jilles van den Beukel van het The Hague Centre for Strategic Studies. Rusland kan de inkomsten uit olie eigenlijk niet missen, maar als de EU en de G7 de maximumprijs te laag vaststellen, neemt de kans toe dat Poetin toch besluit om de kraan dicht te draaien en veel minder te leveren.

Dat zou krapte op de oliemarkt en een sterke prijsstijging tot gevolg hebben en dit verhoogt de kosten voor onder meer Europa drastisch. “Het is dus zoeken naar het juiste evenwicht en het prijsplafond zal in de loop der tijd ook worden bijgesteld”, zegt Van den Beukel. “Het idee is om Rusland pijn te doen, zonder er zelf heel veel last van te hebben.”

Europa en de G7 willen Rusland raken, maar hebben zij grip op de handel met andere landen?

Ten dele, zegt Van den Beukel. Een belangrijk element van de sancties is dat rederijen en handelaren de olieschepen niet meer kunnen verzekeren via bijvoorbeeld Britse maatschappijen. Dat is een belangrijke klap.

Ondertussen is er in de afgelopen maanden wel een schaduwvloot van Russische en Chinese bedrijven ontstaan. Die kopen her en der tankers op en vullen die met Russische olie, zegt Van den Beukel. De verzekeringen regelen zij via andere partijen dan de traditionele verzekeraars. Zij nemen een deel van de traditionele oliehandel over, maar niet alles.

Wat is het effect van een prijsplafond?

De olieprijs zit in een dalende trend. Dat komt door een lagere vraag uit China, dat kampt met economische problemen door het zero-covidbeleid en lockdowns en ook door de angst voor economische recessie in delen van de rest van de wereld.

Van den Beukel verwacht dat de boycot en het prijsplafond op korte termijn het tegenovergestelde doen van wat Europa en de G7 beogen. Het lagere volume remt de dalende trend van de olieprijzen. “Een lager volume, een relatief hogere prijs”, concludeert hij. Dat is goed voor Poetin en nadelig voor Europa en de G7-landen.

Voor het effect kijkt Van den Beukel naar de lange termijn. “Dan krijgt Rusland door de krappere oliemarkt wel degelijk een probleem”, zegt hij. “De olieprijzen gaan op den duur weer dalen en dan zit Poetin met een lagere verkoop en lagere prijzen. Daarvoor is tijd nodig. Het vraagt van Europa en andere G7-landen uithoudingsvermogen en eensgezindheid. Voordat er effect optreedt zullen we deze en de volgende winter nog moeten overleven.”

Rusland boos over prijsplafond

Rusland zal ‘niet akkoord gaan’ met een prijsplafond dat door de landen van de G7 en hun bondgenoten wordt opgelegd voor Russische olie. Dat meldt het Kremlin in een verklaring. De Russische regering kondigt ook aan dat nog wordt gekeken naar een passende reactie op de prijsafspraken.

De Oekraïnse regering is blij met het prijsplafond, maar had liever een veel lagere prijs voor Russische olie gezien. Toch denkt Kiev dat de sancties en het prijsplafond de Russische economie flink schade berokkenen. “Wij zullen ons doel altijd bereiken en de economie van Rusland zal worden vernietigd. De Russen zullen betalen en verantwoordelijk zijn voor al hun misdaden,” zei de Oekraïense presidentiële stafchef op Telegram.

De EU-landen, de G7 en Australië kwamen zaterdag tot een akkoord over een prijsplafond voor Russische olie die per zee naar Europa wordt vervoerd. Het prijsplafond van maximaal 60 dollar per vat wordt komende week van kracht. Het overgrote deel van de Russische olie wordt vervoerd via tankers in plaats van door pijpleidingen. Rusland heeft herhaaldelijk aangekondigd dat het geen olie zal leveren aan landen die het plafond toepassen. (ANP, AFP, Reuters)

Lees ook:

EU-landen raceten naar Qatar en Azerbeidzjan voor gas, maar tegen welke prijs?

In hun haast snel onafhankelijk te worden van Rusland, sloten Europese landen tientallen akkoorden met andere landen om gas te leveren. Die zijn niet allemaal even milieuvriendelijk.

Komen olietankers straks stil te liggen door Europese sancties?

Europa staakt over een maand de olie-import uit Rusland. Dreigt er een tekort aan diesel?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden