Hongarije

De Hongaarse oppositie verenigt zich om Fidesz te verslaan

De linkse oppositiekandidaat Gergely Karácsony maakt goede kans burgemeester van Boedapest te worden. Beeld AFP

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in Hongarije slaat de oppositie dit weekend de handen ineen om de almacht van regeringspartij Fidesz te doorbreken. Dat valt niet mee.

Geen water, onverharde wegen, een levensgevaarlijke oversteek om bij de trein te komen: de klachtenlijst van de bewoners van Márialiget is lang. Het dozijn mensen dat zich onder een afdak van het lokale stationnetje heeft verzameld, is duidelijk blij dat een politicus eindelijk naar hen komt luisteren. In de vallende schemering horen gemeenteraadsleden Ilona Matkovich en Zsolt Kiss de inwoners van dit buitengebied van het stadje Vác geduldig aan.

Het ‘straatforum’ in Márialiget is een van de haast dagelijkse bijeenkomsten die de gezamenlijke oppositie in Vác organiseert voor de Hongaarse gemeenteraadsverkiezingen van zondag. Matkovich, gemeenteraadslid voor een lokale partij, is de gezamenlijke burgemeesterskandidaat, socialist Kiss hoopt opnieuw een zetel in de raad te krijgen.

Folders, straatstalletjes en straatfora: de oppositiecampagne bestaat grotendeels uit ouderwets voetenwerk. Aan lokale media heeft de oppositie weinig. “Daar krijgen we niet meer aandacht dan de zendtijd waar we volgens de wet minimaal recht op hebben”, vertelt Matkovich.

Anderhalf jaar geleden was ze al kandidaat bij de parlementsverkiezingen,maar destijds was ze volkomen kansloos. Pogingen van oppositiepartijen om tot gezamenlijke kieslijsten te komen mislukten destijds en regeringspartij Fidesz veroverde twee derde van alle zetels.

Allemaal tegen Fidesz

Sindsdien snappen de oppositiepartijen dat ze zonder samenwerking geen kans maken. Het succes in Turkije, waar de oppositie in Istanbul de almachtige regeringspartij AKP dit jaar wist te verslaan, inspireerde.

Op veel plaatsen werken oppositiepartijen, van uiterst rechts tot liberaal en links, nu samen. Volgens opiniepeilingen maakt die samenwerking vooral in grote steden kans. In hoofdstad Boedapest is sprake van een nek-aan-nekrace tussen de zittende, aan regeringspartij Fidesz gelieerde burgemeester István Tarlós en de linkse oppositiepoliticus Gergely Karácsony.

Winst of niet, aan de machtspositie van Fidesz zullen de gemeenteraadsverkiezingen weinig veranderen. Premier Viktor Orbán heeft al aangekondigd dat na de verkiezingen de grondwet wordt aangepast en onderdeel daarvan is waarschijnlijk een verzwakking van de positie van burgemeesters en gemeenteraden.

Winst was vanzelfsprekend

Een oppositieoverwinning in een aantal steden zou wel invloed op het moreel hebben. Het zou voor het eerst sinds 2010 zijn dat Fidesz bij een verkiezing zichtbaar verliest. Tijdens de lokale verkiezingen vijf jaar geleden voerde de partij nauwelijks campagne, winst was vanzelfsprekend. Ditmaal wordt alles uit de kast gehaald: oppositiekandidaten worden zwartgemaakt, sommigen krijgen politie op hun dak.

Een oppositiekandidaat in Boedapest moest zich bij de politie melden nadat hij op een ‘verboden plek’ (voor het huis van een politicus) campagne had gevoerd. In het campagnebureau van een andere oppositiekandidaat werd huiszoeking gedaan. Weer een ander werd eerst gechanteerd en later geblameerd met een stiekem gemaakte video van zijn bezoek aan een prostituee.

Recent lekte een audio-opname uit van een besloten vergadering waarin burgemeesterskandidaat Karácsony in Boedapest zich kritisch uitliet over corrupte politici binnen de Hongaarse Socialistische Partij (MSzP), een van de partijen uit het oppositionele front. De opname, gemaakt in een kantoorruimte van het Hongaars parlement (Karácsony deed aangifte), bevordert de samenwerking met de MSzP uiteraard niet.

Al gaat het moeizaam

Ook in Vác kwam de samenwerking tussen de oppositiepartijen moeizaam tot stand. De vroegere socialistische burgemeester eiste de positie van gezamenlijke burgemeesterskandidaat op, maar niemand wilde hem, vanwege corruptieverdenkingen. Zelfs het MSzP-hoofdkantoor in Boedapest nam afstand van de eigen man en liet weten Matkovich te steunen.

Maar de oud-burgemeester legde zich er niet bij neer. Behalve aanvallen van de regeringspartij, zoals posters waarop Kiss en zij als clowns worden afgebeeld, heeft Matkovich nu ook te maken met persoonlijke aanvallen van mensen uit de directe omgeving van haar socialistische tegenstrever. “Met politieke aanvallen had ik rekening gehouden. Maar in een kleine stad als deze, waar iedereen mij kent en waar ik met sommige mensen op school heb gezeten, had ik dit echt niet verwacht”, zegt ze.

Tijdens het straatforum in Márialiget gaat het alleen maar over dagelijkse problemen van bewoners. Na afloop verzekeren enkelen Matkovich dat ze op haar zullen stemmen. Maar als gemeenteraadslid willen ze toch de Fidesz-kandidaat; die heeft gestudeerd en draagt een titel voor zijn naam. “Dan leg ik uit dat ik als burgemeester straks niets kan als Fidesz nog steeds een meerderheid in de raad heeft. Maar dat moet ik eigenlijk haast iedereen uitleggen en doe dat maar eens persoonlijk in een stad met 35.000 inwoners.”

Lees ook:

In Hongarije bepaalt het ministerie wat academici mogen onderzoeken

Wetenschappers in Hongarije vrezen voor hun onafhankelijkheid. Het ministerie gaat bepalen wat wel en niet mag worden onderzocht. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden