Demonstranten in Washington staan donderdag in de stromende regen achter een hek tegenover het Witte Huis, tijdens een protest na de dood van George Floyd die door de politie van Minneapolis tijdens zijn arrestatie op 25 mei zo werd mishandeld dat hij overleed.

ReportageDemonstraties

De hekken rond het Witte Huis worden steeds hoger

Demonstranten in Washington staan donderdag in de stromende regen achter een hek tegenover het Witte Huis, tijdens een protest na de dood van George Floyd die door de politie van Minneapolis tijdens zijn arrestatie op 25 mei zo werd mishandeld dat hij overleed.Beeld REUTERS

De politiemoord op George Floyd in het Amerikaanse Minneapolis heeft ook in regeringshoofdstad Washington DC voor intense demonstraties gezorgd. Zo hevig maakte de stad ze voor het laatst mee in 1968, tijdens de rassenrellen na de moord op Martin Luther King.

In downtown Washington kijkt Michael toe hoe een groep Mexicaanse klusjesmannen de begane grond dichttimmeren van het pand waar de vakbond voor werktuigbedienden huist. Michael, midden vijftig spreekt op persoonlijke titel en heeft zijn achternaam liever niet in de krant. Hij is een afgezwaaide politieagent en werkt nu voor de vakbond. “Voorzorgsmaatregelen”, zegt hij, terwijl de ramen een voor een achter een plaat vurenhout verdwijnen. Het vakbondsmotto, labor vincit omnia, piept er nog net bovenuit.

Het is halverwege een week van hevige protesten in Washington DC. De politiemoord op George Floyd heeft demonstraties op de been gebracht van een hevigheid die de stad het laatst meemaakte in 1968, tijdens de rassenrellen in nasleep van de moord op Martin Luther King.

De sfeer in de stad is gespannen. Verschillende keren sloegen de demonstraties na het vallen de duisternis om in vernielingen. Verschillende winkels werden geplunderd. In de straten rondom het Witte Huis worden de wegen geblokkeerd door gepantserde wagens van de Nationale Garde, een reserveonderdeel van het Amerikaanse leger. “Ik heb van alles meegemaakt”, zegt Michael. “Eerdere rellen, 9/11. Zo erg als nu heb ik het nooit eerder gezien.” Net als veel Amerikanen vond hij het ‘weerzinwekkend’ om te zien hoe Floyd stierf in Minneapolis, zijn gezicht tegen het asfalt gedrukt, met de knie van een agent in zijn nek.

Gevoel van politieke verstikking

Honderd meter verderop staat het standbeeld van David Farragut, de eerste admiraal van de Amerikaanse marine. Zijn sokkel is beklad met rode verf. ‘Zet King hier neer’. De hoek om, naar rechts doemt het Witte Huis op, de plek waar zich dagelijks honderden demonstranten verzamelen. De protesten kwam op gang als een aanklacht tegen racisme en politiegeweld, maar zeker op deze plek zijn ze ook gericht op de bewoner van het Witte Huis. ‘I can’t breathe’ zijn Floyds laatste woorden en de slogan van deze huidige Black Lives Matter-beweging. Ze geven ook uiting aan een gevoel van politieke verstikking na bijna vier jaar Trump.

Philip Malcolm (‘zoals Malcolm X’) komt hier dagelijks naartoe vanuit Bethesda, een van de buitenwijken van DC. Hij houdt een zelfgemaakt schilderij omhoog met namen in goudverf op een zwarte ondergrond. George Floyd staat erop, maar ook Freddie Gray, een 25-jarige zwarte man uit Baltimore die omkwam na mishandeling door de politie, en Breonna Taylor, die afgelopen maart in haar appartement in Louisville, Kentucky, werd doodgeschoten door een agent.

“Deze protesten moeten doorgaan net zolang totdat er iets verandert", zegt Malcolm. Over wat dat iets moet zijn, denkt hij even na. “Misschien doen we dit voor een volgende generatie. Zodat die niet meer hoeft mee te maken wat Floyd overkwam.”

Malcolm is halverwege de twintig, typerend voor de groep die bijeenkomt op de meest iconische plek van de VS. Washington was lange tijd een slaapstad, met arme zwarte wijken rondom een centrum dat ’s avonds doods was. De laatste jaren is de stad jonger geworden, en sterk veryupt. En ook dat tekent zich af in de protestmenigten. Zwart en wit loopt door elkaar. Versleten jeans staan naast dure yogabroeken. Overdag nemen ouders hun kinderen mee.

Met toestemming van het stadsbestuur wordt op de weg richting het Witte Huis de leus 'Black Lives Matter' geverfd. Beeld EPA

Eisen stellen aan het Witte Huis

De demonstranten gaan naar het Witte Huis om van zich te laten horen, maar ook om eisen te stellen. In de avonduren beent Aaliyah Payton door de massa. Steeds verplaatst ze haar camerastandaard met daarin haar telefoon langs het hek waarachter de oproerpolitie staat opgesteld. De camera gericht op de agenten stelt ze vragen. Waarom ze niet vaker contact leggen met de jeugd. “Kom naar mijn school, mijn lokaal staat voor jullie open",  zegt ze.

Payton is basisschooldocent, vertelt ze, groep vijf. De scholen zijn nog dicht vanwege de corona-uitbraak, dus ze heeft alle gelegenheid om hier haar stem te laten horen. Tussen het bevragen van de politie door neemt ze de gelegenheid om andere demonstranten terecht te wijzen. Een groep jongens gooit gevulde waterflesjes richting de linies. Payton grijpt er een in de kraag. “Laat je gezicht aan ze zien", zegt ze. “Als je lef hebt om iets te gooien, kom er dan ook voor uit.” Ze lacht. “Soms zijn het net mijn leerlingen.”

Traangas is het antwoord op de waterflesjes. Op dinsdag, kort voordat om zeven uur de avondklok ingaat, wordt een groep met demonstranten met gas en geweld verdreven uit Lafayette Park, voor het Witte Huis. Kort daarna loopt Trump richting het kerkje dat aan het park ligt en laat zich fotograferen met de bijbel in de hand. De volgende dag verzamelt zich op die plek een groep zwarte voorgangers voor gebed en toespraken, zo werd vastgelegd op nieuwszender WUSA9. “God kiest altijd de kant van de onderdrukten, meneer de President”, zegt een van hen. “Uw handen zijn te klein voor een bokspartij met God.”

De gebeurtenissen in Lafayette Park blijken een keerpunt in de demonstraties in DC, aan beide kanten. De verontwaardiging over het incident is groot. De politiedienst die het park leeg veegde, zegt dat er sprake was van gewelddreiging en ontkent traangas te hebben gebruikt. Het blijkt een semantische uitvlucht. Officieel staat het gebruikte middel niet te boek als traangas, maar valt het onder een andere categorie gassen die een tranend en verstikkend effect hebben. Ook zegt het Witte Huis dat er depots met honkbalknuppels, stokken en glazen flessen gevonden zijn. Bewijs wordt niet gegeven.

Gewapende eenheden zonder badge

Naarmate de week vordert wordt het hek dat om het Witte Huis is neergezet steeds hoger, en wordt het steeds verder de stad in geplaatst. Trump dwingt bij de minister van defensie af dat het leger paraat gehouden wordt. Op donderdag verschijnen er plotseling gewapende eenheden in de stad zonder badge of insigne. De vragen die de demonstranten afvuren worden er scherper door. ‘Leg je schild neer, keer je tegen de overheid. Jullie zijn er toch om ons te beschermen’, klinkt het. ‘De-militariseer de politie’, is een kreet die steeds meer op protestborden verschijnt.

De demonstraties worden ondertussen steeds georganiseerder. Er zijn verschillende medische posten ingericht, waar de drie-literflessen melk klaar staan om het traangas uit te spoelen. Sommigen lopen de menigte door met handontsmetter, anderen ruimen vuilnis op. De nacht van woensdag op donderdag verloopt zonder arrestaties.

Een protestmars waar een paar honderd man aan meedoen, geleid door Aaron en Anthony Covington, twee broers die de groep via Facebook bij elkaar hebben gekregen, eindigt aan de voet van het witmarmeren Lincoln Memorial. De trappen waarop Martin Luther King ruim een halve eeuw geleden zijn beroemde ‘I have a dream’-speech hield, zijn nu ingenomen door de gemaskerde troepen van de Nationale Garde. De demonstranten maken er een oefening in discipline van. Om kwart voor zeven wordt iedereen naar huis gestuurd, net voor de avondklok. Maar niet zonder te beloven terug te komen, zaterdag, twaalf uur. “We staan pas aan het begin", zegt Aaron.

Lees ook:

Het Amerikaanse leger distantieert zich van Trumps militaire fantasieën

Trump wilde de protesten in zijn land met hulp van het leger neerslaan. Dat heeft daar duidelijk geen zin in: zelfs de minister van defensie keert zich tegen zijn baas.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden