ProfielYahya Sinwar

De Hamas-leider die Israël toch verrast heeft

Yahya Sinwar kwam in 2011 vrij dankzij een gevangenenruil tussen Israël en Hamas.  Beeld Hollandse Hoogte / EPA
Yahya Sinwar kwam in 2011 vrij dankzij een gevangenenruil tussen Israël en Hamas.Beeld Hollandse Hoogte / EPA

Ondanks zijn imago als hardliner heeft Yahya Sinwar ook zijn pragmatische kanten. Dat heeft een nieuwe oorlog tussen Hamas en Israël echter niet kunnen voorkomen.

Isabel Bolle

Tien jaar geleden gingen de gevangenispoorten open en kwam er een eind aan de 22-jarige gevangenschap van Yahya Sinwar in Israël. Zijn vrijlating was het gevolg van een gigantische gevangenenruil: meer dan duizend Palestijnse gevangenen – onder wie Hamas-leden – voor de Israëlische soldaat Gilad Shalit, die jaren eerder door Hamas ontvoerd was.

Als de Israëlische premier Netanyahu, die destijds al aan de macht was, had geweten dat Sinwar tien jaar later de topman van Hamas in Gaza zou zijn, en daarmee de de facto leider van de enclave, zou er die dag wellicht iemand anders in zijn plaats zijn vrijgelaten. Nu staat hij hoog op de opsporingslijst van het Israëlische leger; afgelopen weekend nog werd zijn huis verwoest door een luchtaanval. Maar van Sinwar geen spoor. Hoogstwaarschijnlijk schuilt hij – net als andere Hamas-kopstukken – in een van de tunnels die onder Gaza lopen.

Van nieuwkomer naar spil in de organisatie

De helft van zijn leven heeft zich in Gaza afgespeeld, de andere helft in Israëlische gevangenissen. Sinwar (uit 1962) groeide op in Khan Younis, in het zuiden van Gaza. Net nadat hij zijn diploma had behaald in Arabische Studies werd hij als twintigjarige door Israël opgepakt voor ‘ondermijnende activiteiten’.

Hij werd maar enkele maanden vastgehouden, maar in die tijd sloeg hij een nieuw levenspad in: hij kwam in de gevangenis in contact met Hamas-leden en niet lang daarna werd Sinwar een spil in de organisatie. Hij was een van de oprichters van al-Majd, de interne veiligheidsdienst van Hamas, die verantwoordelijk was voor het vermoorden van Palestijnen die verdacht werden van het collaboreren met Israël.

In 1989 werd hij door Israël opgepakt voor de moorden, en kreeg hij viermaal levenslang opgelegd. Hij zat 22 jaar vast, leerde in die tijd Hebreeuws, en kwam in 2011 dankzij de gevangenenruil vrij. Hij keerde terug naar Gaza, waar hij zijn positie binnen Hamas al snel weer innam: hij werd commandant in de al-Qassam Brigades, de militaire tak van de organisatie.

Verrassende pragmatiek

Toen hij in 2017 verkozen werd tot leider van Hamas in de Gazastrook werd Sinwar – voornamelijk omdat hij opkwam uit de militaire tak van Hamas – gezien als een hardliner die de strijd met Israël mogelijk verder zou opvoeren. Maar de militant liet zich de afgelopen jaren ook vaak van zijn pragmatische kant zien, een kant die zowel vriend als vijand niet per se van hem verwacht.

Zo verraste hij menigeen toen hij in 2018 tijdens de demonstraties in Gaza aan de grens met Israël aankondigde dat Hamas “er de voorkeur aan zou geven onze rechten te behalen via milde en vredige middelen”. Hoewel hij er later wel aan toevoegde dat er altijd nog raketten klaarliggen voor het geval die vredige middelen niet blijken te werken.

En in een interview met Israëlische media later dat jaar liet hij weten dat “een nieuwe oorlog in niemands belang is, en zeker niet in het onze”. Door die instelling had een groot deel van de Israëlische veiligheidsdiensten ingeschat dat ze na de huisuitzettingen in Sheikh Jarrah en het geweld rond de al-Aqsamoskee, begin deze maand, geen vergelding van Hamas hoefden te verwachten.

Volgens de Israëlische krant Haaretz was het Israëlische leger er tot de dag dat Hamas overging tot de aanval van overtuigd dat Sinwar de gok op een escalatie niet zou wagen. Die inschatting bleek niet te kloppen. Voor Israël genoeg reden om de Hamas-leider in het vervolg met frisse argwaan te benaderen.

Lees ook:

Waarom de timing van het oplaaiende geweld tussen Israël en Hamas zo opvallend is

De verleiding is groot om de huidige strijd tussen Israël en Hamas te vergelijken met de vorige conflicten tussen de twee kemphanen. Toch is de ronde van 2021 anders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden