Demonstraties

De haat tegen de machtige Rajapaksa’s groeit in Sri Lanka

Oud-premier Mahinda Rajapaksa (l) en zijn broer, president Gotabaya Rajapaksa (r).  Beeld AFP
Oud-premier Mahinda Rajapaksa (l) en zijn broer, president Gotabaya Rajapaksa (r).Beeld AFP

De demonstranten in Sri Lanka verleggen hun eisen: ze willen niet alleen een oplossing voor de economische problemen, maar ook een einde aan de invloed van de Rajapaksa’s.

Ghassan Dahhan

De Sri Lankaanse president Gotabaya Rajapaksa, die niet van opstappen wil weten, heeft het leger dinsdag de bevoegdheid gegeven om burgers te arresteren en 24 uur in hechtenis nemen. Het leger en de politie mogen ook alle huizen en auto’s doorzoeken, desnoods met geweld, zonder voorafgaande toestemming.

Gotabaya twitterde dinsdag dat alles zal worden gedaan om ‘de politieke stabiliteit via overleg te herstellen’, terwijl zijn minister van defensie het leger instrueerde om te schieten op iedereen die staatseigendommen vernielt of een bedreiging vormt voor een ander. Als gevolg van de protesten trad Gotabaya’s broer Mahinda Rajapaksa maandag terug als premier, een post die hij sinds 2019 vervulde. Duizenden militairen zijn inmiddels neergestreken in de hoofdstad Colombo. Ook lijken de Rajapaksa’s burgermilities aan te sturen om geweld te plegen tegen demonstranten.

Demonstranten keren zich niet alleen tegen het economische beleid van de regering, maar steeds meer tegen Mahinda, Gotabaya en hun hele familie. De Rajapaksa’s zijn in de loop der jaren uitgegroeid tot een politiek instituut op zichzelf.

Familiebedrijf

De vader van Mahinda en Gotabaya was bijvoorbeeld parlementslid, vicevoorzitter van het Sri Lankaanse parlement en minister van landbouw. Gotabaya was van 2005 tot 2015 minister van defensie onder het kabinet van Mahinda, die toen president was. De invloed van de Rajapaksa’s was ook duidelijk zichtbaar in de samenstelling van het laatste kabinet: Gotabaya was de president, Mahinda de premier, hun jongere broer Basil de minister van financiën en Mahinda’s zoon Namal de minister van sport.

Voor de demonstranten is het vertrek van premier Mahinda dan ook niet genoeg: zij denken dat verandering alleen mogelijk is als er een einde komt aan de politieke invloed van de Rajapaksa’s. Bij zijn vertrek zei Mahinda een regering van nationale eenheid te willen vormen. Maar demonstranten en vakbonden willen een compleet nieuwe regering.

Een aantal van hen trok maandagnacht ook naar woningen van leden van de Rajapaksa-familie. Meer dan vijftig huizen gingen in vlammen op, onder meer de woning van Mahinda – volgens lokale media was Mahinda thuis, maar wisten hij en zijn familie ongedeerd weg te komen. Ook het huis van de onlangs afgetreden minister van media Nalaka Godahewa werd in brand gestoken.

Dodelijke spiraal

Ook parlementariërs van de regeringspartij moesten het maandag ontgelden. Demonstranten vielen een parlementslid aan die in zijn auto zat, waarbij hij twee van zijn aanvallers doodschoot – hij sloeg daarna de hand aan zichzelf.

Als de verharding en polarisatie verder toenemen, dan dreigt er een gevaarlijke situatie te ontstaan op het eiland. Als president en vooral als oud-minister van defensie heeft Gotabaya goede banden met de krijgsmacht. Hij was de architect van de beslissende slag tegen de Tamil Tijgers, waarmee de burgeroorlog in 2009 na 26 jaar ten einde kwam, maar ook de verantwoordelijke voor de misdaden die het leger daarin beging.

Die ervaring kan Gotabaya op den duur ook inzetten tegen de demonstranten, met het risico dat er een autoritair bewind komt of een gewapende strijd ontvlamt op het eiland. Sri Lanka dreigt in een dodelijke spiraal terecht te komen, waarbij de economische problemen de politieke crisis verergeren en andersom. Economische hervormingen zijn niet mogelijk als de politiek in chaos verkeert.

De pogingen van de regering om de situatie te controleren, leken dinsdag wel enig effect te hebben. Er werden die dag dan ook weinig geweldsincidenten gemeld en de straten waren vrijwel leeg. Toch werd ook duidelijk dat de grip van de staat allerminst stevig is: het hoofd van Colombo’s politiedienst werd, ondanks de massale aanwezigheid van veiligheidstroepen, aangevallen op straat door een menigte.

Lees ook:

De gebroeders Rajapaksa weigeren de macht op te geven in Sri Lanka, ondanks een steeds diepere crisis in het land

De gebroeders Rajapaksa houden in Sri Lanka vast aan de macht, ondanks een steeds diepere economische crisis, aanhoudende protesten en opstappende coalitieleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden