TikTok

De groei van TikTok maakt Amerikaanse politici onrustig: misschien kijkt China mee

Beeld Reuters

Het Amerikaanse leger overweegt om te stoppen met het gebruik van de razend populaire app TikTok: de Chinese overheid kan misschien meekijken.

Als de politiek ergens ver weg lijkt, dan wel in het universum dat TikTok heet. Het sociale medium laat zijn gebruikers, vooral tieners en twintigers, filmpjes van maximaal vijftien seconden delen, en daarin voert lichtvoetigheid de boventoon. Wie de app aanzet, krijgt een eindeloze stroom geinige dansjes, visuele grapjes en playback-optredens voorgeschoteld.

Maar als politici zich ergens zorgen over maken, dan is het wel de onstuimige groei van TikTok. Amerikaanse politici althans. Eerder deze maand werd al bekend dat de Amerikaanse overheid een onderzoek heeft geopend naar hoe het exploderende gebruik van TikTok zich verhoudt tot de Amerikaanse staatsveiligheid. En deze week maakte het Amerikaanse leger bekend dat het gaat onderzoeken of het bij nader inzien wel zo slim is om TikTok in te zetten als middel om nieuwe rekruten te werven.

Wat er achter die bezorgdheid zit, is allereerst het feit dat het moederbedrijf van TikTok, ByteDance, Chinees is, en dat het moeilijk is om te achterhalen wat het bedrijf precies doet met de persoonlijke data van de gebruikers. En dat zijn er steeds meer. In 2017 kocht ByteDance de Amerikaanse app Musical.ly, fuseerde die een jaar later met het eigen product TikTok, en sindsdien is de wereldwijde opmars onstuitbaar. De app is inmiddels al anderhalf miljard keer gedownload, en heeft naar schatting een half miljard actieve gebruikers.

De Chinese overheid heeft toegang

Met die onstuimige groei van het aantal gebruikers, groeien ook de zorgen over hun privacy. In februari van dit jaar kreeg ByteDance in de VS al een boete omdat het kinderen onder de dertien jaar zonder toestemming van hun ouders op de app had toegelaten, en hun locatiegegevens niet had afgeschermd. Twee maanden later besloten de Duitse tienerzusjes Lena en Lisa, die met meer dan 30 miljoen volgers op dat moment de populairste TikTokkers ter wereld waren, zelfs om hun account helemaal te verwijderen. Die beslissing was deels ingegeven door bezorgdheid over de lakse manier waarop TikTok omgaat met de persoonlijke gegevens van de gebruikers – al lijkt een nieuwe marketingstrategie ook meegespeeld te hebben.

Daarnaast is ByteDance als Chinees bedrijf onderworpen aan een Chinese wet, die vanaf volgend jaar van kracht wordt, en die techbedrijven voorschrijft dat ze gegevens niet zo mogen versleutelen dat de overheid er niet bij kan. Dat China zo potentieel toegang heeft tot allerlei persoonlijke gegevens over miljoenen Amerikaanse gebruikers, zit veel politici in Washington niet lekker. De verzekeringen van TikTok dat het Amerikaanse gebruikersdata op Amerikaans grondgebied opslaat, stellen niemand echt gerust.

Hoe zulke persoonlijke data op onverwachte wijze van militair belang kunnen zijn, bleek eind 2017, toen de hardloopapp Strava een visualisatie publiceerde van alle locatiedata die het ooit binnen had gekregen. Gewoon als marketingstunt, en volledig geanonimiseerd. Maar toen oplettende onderzoekers inzoomden op die kaart, zagen ze ook hardlooprondjes oplichten midden in de woestijn: joggende soldaten hadden zo per ongeluk de locatie van Amerikaanse legerbases prijsgegeven. Dat de Chinese overheid straks mee zou kunnen kijken met het doen en laten van TikTokkende Amerikaanse soldaten, is een nachtmerrie voor de Amerikanen.

Een misschien nog wel grotere nachtmerrie is dat China met zijn investeringen in kunstmatige intelligentie de VS voorbijstreeft. Dat TikTok zo verslavend is, komt onder andere door het intelligente zelflerende systeem dat het gebruikt om gebruikers filmpjes aan te raden. Dat systeem werkt onder andere zo goed doordat het miljarden en miljarden datapunten gevoerd krijgt. Data zijn de nieuwe olie, wordt wel eens gezegd. Die vergelijking gaat op veel punten mank, maar dat een Chinese techgigant nu een belangrijk deel van de Amerikaanse markt in handen heeft, en ongebreideld waardevolle data van Amerikaanse gebruikers oogst, dat speelt op de achtergrond zeker mee bij het Amerikaanse ongemak over TikTok.

Lees ook:

Ook Google beperkt mogelijkheden voor politieke advertenties

Politieke campagnes zullen hun digitale strategie moeten gaan herzien: Google maakt het lastig om specifieke groepen kiezers aan te spreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden