ReportageArizona

De grensmuur van Trump houdt in Arizona smokkelaars tegen, én wilde dieren

Rich Winkler (54) op zijn land. In de verte is het dorpje Rodeo, New Mexico, te zien.Beeld Eline van Nes

Een muur langs de grens met Mexico was een belangrijke verkiezingsbelofte van president Trump, bedoeld om migranten en smokkelaars tegen te houden. Maar de muur heeft een onvoorzien effect: het stopt ook de migratie van wilde dieren. 

Vanuit zijn pick-uptruck ziet Rich Winkler ze lopen: twee honden, vermagerd, met halsbanden om. “Ah, dat zijn de indringers”, zegt Winkler. Zodra hij uitstapt rennen ze weg, de mesquite-struiken in. “Dat verklaart de dode ree die ik hier vanmorgen zag.” Volgens de 54-jarige rancher zijn de honden meegenomen door mensen uit de stad, die hier in de vallei zijn komen wonen. “Het gebeurt vaker. Maar stadshonden zijn heel anders dan honden die hier zijn opgegroeid. Ze weten niet dat ze niet achter de wilde dieren aan moeten.”

De honden staan voor Winkler symbool voor de opmars van de beschaving hier in het Amerikaanse Westen, waar hij een traditionele wijze van koeienhouden probeert vol te houden. Zoals hij het leerde van zijn vader. Net als de ranchers om hem heen, die allemaal van generatie op generatie het bedrijf overnemen.

De aanleg van vakantiehuizen van nieuwkomers uit de stad is een van de manieren waarop het landschap verandert. Daarnaast is er de snelweg I-10, een uur rijden naar het noorden in de vallei. Het is een volgende barrière voor wilde dieren. En nu is er ook nog die nieuwste constructie die het gebied doorsnijdt: de grensmuur tussen de Verenigde Staten en Mexico, de campagnebelofte van Donald Trump, die aan de zuidkant van de vallei wordt aangelegd.

“Als traditionele rancher geloof je in grote landschappen, die zo min mogelijk gefragmenteerd zijn”, zegt Winkler, terwijl hij weer in de pick-up stapt. “Dat is hoe het Westen altijd was. Als ik nu naar bijvoorbeeld Chicago reis, dan zie ik vanaf Kansas alleen nog maar een verdeling in steeds kleinere vlakjes.”

Winkler is een van de voornaamste gezichten van de Malpai Borderlands Group – een organisatie van achttien ranchers in het grensgebied in het zuiden van de staten Nieuw-Mexico en Arizona, die zich inzetten voor milieubehoud. Hun gezamenlijke land is zo groot als de provincies Zuid-Holland en Utrecht samen. Lange tijd probeerden de ranchers afzijdig te blijven van politiek. Maar nu ze zien hoe nieuwe stukken grensmuur worden aangelegd dwars door het woestijnecosysteem waarvan zij deel uitmaken, zwijgen ze niet langer.

Soms een jaguar

Hier door het land trekken antilopen, dikhoornschapen, zwarte beren; soms komt er zelfs een jaguar. De ranchers vrezen dat de nieuwe muur de trek van deze wilde dieren zal doen stokken. Staand naast zijn pick-up wijst Winkler naar het gebergte aan de overkant van de vallei waar een jaguar gezien is: kartelige bergpunten die uitsteken boven een desolaat landschap van cactussen en droge struiken.

De ranchers staan niet alleen: een groep van vijfentwintig wetenschappers, waaronder ecologen en hydrologen, waarschuwden afgelopen juli per brief de federale autoriteiten dat zij vrezen voor de gevolgen van het aanleggen van de muur door kwetsbare natuurgebieden. Een van de gebieden die exemplarisch zijn voor het probleem, is de waterbron Quitobaquito in het natuurpark Organ Pipe National Monument. Het is de enige waterbron in de verre omtrek. Veel wilde dieren zijn hiervan afhankelijk om te kunnen overleven in de dorre woestijn. Met de muur vlak naast het park, zullen deze dieren hier niet meer kunnen komen vanuit Mexico.

De aanleg van de nieuwe grensmuur in het zuiden van Arizona.Beeld Eline van Nes

“Begrijp me niet verkeerd, ik snap het belang van grensbewaking”, zegt Winkler, zijn ogen nog gericht op de horizon. “Dit is een complexe situatie. De drugskartels zijn werkelijk gevaarlijk. We zijn al een rancher verloren.” Winkler verwijst naar de moord op rancher Robert Krentz in 2010 in Arizona. Krentz belde de grensbewaking omdat er mensen op zijn land waren. De volgende dag werd hij doodgeschoten, vermoedelijk omdat door zijn telefoontje een lading drugs verloren raakte.

“We willen dat er na wordt gedacht over manieren om de grens te beschermen, met oog voor natuurbehoud. Er bestaat cameratechnologie waarmee ze mensen op afstand kunnen volgen, drones. Dat lijkt mij logischer dan het aanleggen van een muur die miljoenen dollars per mijl kost.”

Een uur rijden naar het zuiden over de provinciale weg vanaf de ranch van Winkler door een uitgestrekt en verlaten woestijngebied, kom je bij een van die nieuwe delen grensmuur in aanleg. Plotseling rijden cementwagens en graafmachines door het verlaten landschap. De grensmuur is een rechte streep, daarachter zie je in de verte een Mexicaanse snelweg waar vrachtwagens rijden. Van die weg tot de grens zelf is het hooguit een half uur lopen.

De muur was een van Trumps belangrijkste campagnebeloftes in 2016. Op die manier zouden de Verenigde Staten ‘drugskartels buitenhouden’, aangehouden migranten zonder geldige papieren moesten voortaan worden vastgehouden tot hun deportatie. “We hebben geen idee wie ze zijn, waar ze vandaan komen”, aldus Trump. Vorig jaar begon de constructie van nieuwe stukken grensmuur. Feitelijk is het een hekconstructie waardoor de grensbewaking ziet wat er aan de andere kant gebeurt. 

Joe Biden wil stoppen met de bouw

Intussen staat al zo’n vijfhonderd kilometer muur overeind – op sommige delen stond eerst nog niets, op de meeste stukken komt de muur in de plaats van laag hekwerk waar een auto niet voorbij kon, maar een voetganger wel. Presidentskandidaat Joe Biden maakte afgelopen augustus duidelijk dat de muurconstructie direct stopt als hij wordt verkozen.

Op enkele kilometers van de werkzaamheden van de muur ligt het grensplaatsje Douglas, 16.000 inwoners. Hier is de enige grensovergang in de wijde omtrek. Het centrum van het grensstadje bestaat uit brede straten, het hoogtepunt is het statige Gadsden Hotel uit de tijd van de welvarende koperindustrie – vernoemd naar de Gadsden Purchase van halverwege de negentiende eeuw, toen de Verenigde Staten dit onderste reepje Arizona aankochten van Mexico omdat een oost-west treinroute hierlangs makkelijker aangelegd kon worden. “De muurconstructie brengt ons welvaart”, vertelt de 47-jarige stadsmanager Dawn Prince in haar kantoor in het gemeentehuis. Zij is een jaar geleden aangetrokken vanuit staatshoofdstad Phoenix om dit grensplaatsje economisch te ontwikkelen. “Momenteel zijn hier vijfhonderd extra mensen voor die muur, allemaal met vast salaris. Onze huurhuizen zitten vol, er komen mensen in de bars ’s avonds. Als we de muurconstructie tijdens deze coronacrisis niet hadden gehad, was het hier economisch echt problematisch geweest.”

Met medewerker Luis Pedroza, een 37-jarige latino geboren en getogen in Douglas, werkt Prince aan een meerjarenplan voor hun stad. Hierbij zetten zij vooral in op het systeem van maquiladoras: fabrieken gevestigd in de Verenigde Staten die delen van het productieproces net over de grens goedkoop in Mexico uitbesteden. Op die manier blijven bedrijven Amerikaans, waardoor zij voldoen aan het idee van America First van de Trump-regering. “De grensmuur is onze nieuwe realiteit”, zegt Pedroza. “Daar kunnen we maar beter op een zakelijke manier goed mee omgaan.”

De stadsmedewerkers willen geen politiek standpunt innemen. Maar, wanneer je goed naar Pedroza luistert, hoor je tussen zijn woorden door veel: hij vertelt hoofdschuddend dat alles is veranderd sinds 11 september 2001, de dag van de aanslagen in New York en Washington. Daarna kwam opeens die serieuze grensbewaking, terwijl daarvoor Douglas praktisch één geheel was met het Mexicaanse stadje Agua Prieta aan de andere kant.

Lange wachttijden bij de grens

“Vroeger, als kind, ging ik zo meerdere keren per dag naar Mexico om vrienden op te zoeken. Nu moet je het echt plannen, vanwege de lange wachttijden. Dat is dan maar wat wij proberen te doen: ervoor zorgen dat de grensovergang tenminste soepel verloopt voor mensen en voor commerciële vrachtwagens.”

Overdag merk je weinig van de nieuwe bedrijvigheid rondom de stad: de straten zijn praktisch verlaten, alleen in het stadspark zijn een paar mensen bij een kraam voor hotdogs en taco’s. Een paar straten verderop staat een voortuin vol Trumpborden. De 59-jarige Victoria Adams was net aan het koken. “Waarom eten jullie niet mee?”

De familie Adams kletst na aan tafel. Moeder Victoria Adams (59) rechts in een roze t-shirt, vader Kenneth Adams (63) in de spiegel.Beeld Eline van Nes

Nadat er vroom is gebeden, komt er soep en zelfgebakken brood op tafel. Dochter ­Angela Adams (37) vertelt dat ze meerdere keren migranten heeft gezien tijdens het joggen over het zandpad verderop. “Je herkent ze gelijk, hoe ze verdacht om zich heen kijken.” Ze belt altijd de grenswachten, die hen vervolgens aanhouden. Maar bang is ze niet voor de migranten. “Ze zijn banger voor mij dan andersom”, zegt ze schouderophalend. Haar vader, de 63-jarige Kenneth Adams, knikt mee. “De drugssmokkelaars zijn gevaarlijk. Die migranten willen alleen maar het land in.”

Kenneth Adams werkt als computertechnicus bij de lokale douane. “In de kantine hoor je het als ze weer drugs in een auto hebben gevonden.” Hij vindt dat Trump er goed aan doet door hier een muur te bouwen. “Ik heb toch ook een hek om mijn tuin en sloten op mijn deuren?” Adams heeft toevallig net vandaag gestemd – het vroege stemmen is intussen toegestaan in Arizona om te voorkomen dat de stembureaus te vol lopen. De sticker ‘I Voted’ zit nog op zijn poloshirt. “Trump werkt eraan om veiligheid in ons land weer voorop te zetten. Wat je moet begrijpen: zo’n muur houdt niet alles tegen, maar het maakt het moeilijker. En daar gaat het ons om. De smokkel vertragen.”

De drugstunnel van El Chapo

Douglas werd internationaal bekend in 1990 vanwege de drugstunnel die vanuit de stad Agua Prieta aan de andere kant van de grens tot een warenhuis in Douglas liep. De tunnel had elektrische verlichting en een ontluchtingssysteem. Onder toeziend oog van drugsbaron El Chapo werden hierlangs tonnen cocaïne de Verenigde Staten ingevoerd.

De 75-jarige Ginny Jordan, medewerkster van het plaatselijk historisch museum, laat het warenhuis zien vanuit haar auto. Het hek eromheen is afgesloten met een hangslot, verder lijkt het of hier sindsdien niemand meer is gekomen – El Chapo is intussen opgesloten, het Sinaloakartel wordt beheerd door nieuwe drugsbaronnen die constant nieuwe smokkelroutes zoeken. Nog altijd wordt meer dan de helft van de drugs via Arizona de Verenigde Staten in gesmokkeld, volgens getallen van de politie van Zuid-Arizona.

Het grensstadje Douglas met het historische Hotel Gadsden.Beeld Eline van Nes

“Ik zou van deze tunnel wel een museum willen maken,” zegt Jordan. In de buurt van Douglas ligt Tombstone, waar het Wilde Westen als toeristenattractie is nagebouwd, inclusief saloons en zanderige straten. “Waarom kunnen wij niet zoiets doen, door te tonen dat drugssmokkel ook onderdeel is van de geschiedenis van onze stad?”

Jordan hoopt dat met voorlichting duidelijk wordt dat dit grensgebied niet zo eng is als bezoekers van haar historisch museum soms denken. Ze heeft het gevoel dat de media die angst hebben gevoed. “Toen de migrantenkaravaan deze kant uit kwam, waren vrienden waarmee ik opgroeide doodsbenauwd. Ze riepen dat ze gestopt moesten worden, zo snel mogelijk. Sarcastisch zei ik dan: ‘Waarom schieten we eigenlijk niet op ze?’”

Hoe het ook zij, wanneer we na het bezoek aan Douglas terugrijden, wordt opnieuw duidelijk dat de smokkel hier nog allerminst voltooid verleden tijd is. Over de vrijwel verlaten provinciale weg schiet een BMW met opmerkelijk hoge snelheid voorbij, slippend in de bocht. Een paar tellen later is duidelijk waarom: vijf pick-ups van de politie zitten hem met gillende sirenes op de hielen.

Lokale media berichten met enige regelmaat over dergelijke achtervolgingen, waarbij het vaak auto’s zijn die migranten of drugs oppikken nadat deze de grens over zijn gesmokkeld. Het is het kat-en-muisspel dat hier constant wordt gespeeld. Geregeld slaan de smokkelwagens over de kop, waarbij dan drugsrunners of migranten omkomen.

Wanneer we het gebied uitrijden, naar die snelweg I-10 waar rancher Winkler ook al niet gelukkig mee was, komen we bij een checkpoint van de grensbewaking. Een latino in uniform kijkt even achterin de auto en vraagt of we niemand hebben opgepikt. Na het tonen van onze paspoorten knikt hij. “Rijd voorzichtig.”

Lees ook: 

Trump-supporters alleen maar strijdlustiger: ‘Ik vind het zelfs geweldig dat hij besmet is geraakt’

Is de besmetting van president Trump een teken dat zijn coronabeleid faalt? Bij veel aanhangers heeft het hem alleen maar sterker gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden