Explosie Beiroet

De gevolgen van de explosie in Beiroet zijn desastreus voor Libanon

Beiroet vanuit de lucht, een dag na de grote explosie in de stad.Beeld AFP

Een gigantische explosie in de haven van Beiroet heeft dinsdagavond een ravage aangericht. Een dag later heerst er nog altijd chaos in de Libanese hoofdstad.

De inwoners van Beiroet ontwaakten woensdagochtend in een apocalyptische wereld. Na een gigantische explosie dinsdagavond in een loods in de haven staat in grote delen van de Libanese hoofdstad enkel het skelet van de stad nog overeind. De haven zelf is met de grond gelijk gemaakt. In de wijde omtrek zit geen gevel meer op zijn plek. Flatgebouwen zijn gereduceerd tot betonnen geraamtes, ramen zitten vrijwel nergens meer in hun kozijn en balkons bungelen hier en daar op grote hoogte nog aan een staaldraad. Overal in de binnenstad ligt puin en vanuit de haven stijgt een rookpluim de blauwe lucht in.

De enorme klap was in heel Beiroet te voelen en dreunde zelfs door tot op het eiland Cyprus, ruim 240 kilometer verderop in de Middellandse Zee. Volgens een woordvoerder van het Libanese Rode Kruis zouden er door de explosie minstens honderddertig mensen om het leven zijn gekomen, zeker 4000 anderen zijn gewond geraakt. Nog eens honderden personen worden vermist.

Nederlandse gewonden

Bij de explosie in Beiroet is dinsdagavond ook een Nederlandse vrouw zwaargewond geraakt. Het ministerie van buitenlandse zaken meldt woensdag dat het gaat om de vrouw van de Nederlandse ambassadeur in Libanon. Zij werkt zelf ook voor het ministerie. Over de gezondheidstoestand van de ambassadeur zelf deed het ministerie in Den Haag geen uitspraken. Wel is bekend dat er ten minste zes Nederlanders gewond raakten door de explosie. Onder hen ook medewerkers van de ambassade in Beiroet.

Daarnaast zijn duizenden mensen door de explosie in één klap dakloos. Volgens de gouverneur van Beiroet is er in meer dan de helft van de stad schade en zijn er zeker 300.000 mensen getroffen door de ramp. Of zij ook allemaal dakloos zijn, is nog onduidelijk. De economische schade van de ramp schatte hij woensdagmiddag op vier miljard euro.

Op dinsdag vond in de Libanese stad Beiroet een enorme explosie plaats.Beeld AFP

Al zes jaar in de opslag

Op straat en op sociale media zijn inmiddels verwoede zoekacties gaande naar overlevenden. Op de Instagrampagina Locate Victims Beirut circuleren tientallen foto’s van vermisten. De pagina heeft inmiddels al bijna 80.000 volgers. Ook op de lokale radio werden dinsdagnacht onafgebroken de namen van vermiste en gewonde personen voorgelezen. Buitenlandse leiders hebben hun medeleven betuigd en bieden hulp aan. Nederland stuurt woensdag een team van 67 brandweerlieden en politieagenten om te zoeken naar slachtoffers.

De oorzaak van de ramp ligt volgens de Libanese president Michel Aoun bij een lading van 2750 ton ammoniumnitraat die lag opgeslagen in een loods in de haven van Beiroet. Deze zou door een nog onbekende reden tot ontploffing zijn gekomen. De stof lag daar al zes jaar, zo liet Aoun dinsdagavond weten via een tweet. Ammoniumnitraat zit onder meer in bepaalde vormen van kunstmest. Ook kan het als bestanddeel voor explosieven worden gebruikt.

Wat is ammoniumnitraat?

Ammoniumnitraat is een belangrijke grondstof voor kunstmest. In combinatie met benzine of kerosine kan het ook als explosief gebruikt worden. De stof ontploft niet zomaar, maar als het ontploft is de klap groot. Hoe dat zit, legt wetenschapsredacteur Willem Schoonen hier uit

Volgens de Arabische nieuwszender ‘Al Jazeera’ kwam het ammoniumnitraat in 2013 in Beiroet terecht, nadat een schip met de explosieve stof onderweg naar Mozambique voor de kust van Libanon panne kreeg. Daarop besloten de autoriteiten de lading van boord te halen en in een loods in de haven te stallen. Diverse ambtenaren zouden meermalen bij de verantwoordelijke autoriteiten hebben aangedrongen om de explosieve goederen daar weg te halen. Vijf brandbrieven ten spijt, bleef het ammoniumnitraat in de loods liggen.

Op dinsdag vond in de Libanese stad Beiroet een enorme explosie plaats.Beeld AFP

Hoe de stof precies tot ontploffing kon komen, blijft onduidelijk. Op amateurbeelden van vlak voor de explosie is te zien dat er al een brand gaande was voor de grote ontploffing omstreeks zes uur, ’s avonds lokale tijd. Op basis van videobeelden stellen experts tegenover persbureau AP dat er eerst een brand ontstond in een nabijgelegen vuurwerkopslag, voordat de brand oversloeg naar de loods met ammoniumnitraat. Het gebied rondom de haven is afgezet voor onderzoek door het leger en de veiligheidsdiensten.

De vrees voor coronabesmetting

Op beelden van diverse internationale media is de complete chaos in de straten van Beiroet te zien. Ambulances en personenbusjes die tijdelijk dienst doen als ziekenwagen rijden af en aan. Sirenes loeien onafgebroken. Over straat lopen bebloede mensen die in paniek op zoek zijn naar hun dierbaren onder het puin. Hier en daar duikt een filmpje op van mensen die onder luid gejuich een overlevende onder het puin vandaan trekken.

De ziekenhuizen van Beiroet zijn overvol. De operatiekamers draaien continu. Alleen mensen met ernstige verwondingen worden nog opgenomen, de rest wordt naar huis gestuurd. Vier ziekenhuizen zijn door de explosie zodanig beschadigd dat ze überhaupt hun werk niet meer kunnen doen. Inmiddels nemen ziekenhuizen buiten de stad ook slachtoffers op.

‘Zelfs op tien kilometer afstand zijn gebouwen beschadigd’. Trouw sprak met Kareem Chehayeb (28), inwoner van Beiroet. Lees zijn verhaal hier. 

Naast de directe humanitaire schade, wordt langzaam maar zeker ook de omvang van de indirecte schade duidelijk. Libanon was zojuist opnieuw in lockdown gegaan vanwege het snel oplopende aantal coronabesmettingen. Door de massale toestroom naar de ziekenhuizen na de explosie, wordt gevreesd voor een nog hardere stijging van het aantal coronagevallen.

Genoeg graan voor één maand 

Libanon balanceert bovendien al jaren op het randje van de economische afgrond. Het land gaat door de zwaarste economische crisis sinds de burgeroorlog die er tussen 1975 en 1990 woedde. Het zwakke optreden van de overheid tijdens de huidige crisis was de afgelopen tijd aanleiding voor massale straatprotesten tegen de regering.

Volgens velen is de economische malaise de schuld van de heersende elite, die zichzelf jarenlang verrijkte en tekortschoot om in basisvoorzieningen voor de bevolking te voorzien. Zo is er een tekort aan schoon drinkwater, verkeert de gezondheidszorg in een deplorabele toestand en hebben grote delen van het land dagelijks te maken met stroomuitval.

Op dinsdag vond in de Libanese stad Beiroet een enorme explosie plaats.Beeld AFP

Daarnaast is Libanon voor zijn voedselvoorziening grotendeels afhankelijk van import uit andere landen. Tijdens de explosie van dinsdag werd de belangrijkste graansilo van het land verwoest. Daardoor zou het land nog maar een graanvoorraad voor minder dan een maand over hebben, zo meldt persbureau Reuters woensdag. De angst voor toenemende voedselonzekerheid in het land neemt dan ook toe.

Ook de toekomst van de haven zelf hangt aan een zijden draadje. De haven van Beiroet geldt als de belangrijkste van het land en als levenslijn voor de bevolking. Aangezien die nu helemaal in puin ligt, is de vraag hoe groot de economische gevolgen daarvan zullen zijn. President Aoun kondigde wel alvast aan 100 miljard lira (circa 66 miljoen euro) vrij te maken voor noodfondsen. Een noodzakelijk eerste gebaar, maar op de lange termijn slechts een druppel op een gloeiende plaat gezien de enorme ravage in de hoofdstad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden