ProfielMichaïl Saakasjvili

De ex-president van Georgie, Saakasjvili, is terug van weggeweest

Michaïl Saakasjvili over zijn nieuwe functie als voorzitter van de Nationale Raad voor Hervormingen in Oekraïne. Beeld REUTERS

De ex-president van Georgië, Michaïl Saakasjvili, is terug. Dat is opmerkelijk, want zijn politieke carrière heeft veel weg van een ontdekkingsreis op open zee.

Michaïl Saakasjvili (52), de voormalige president van Georgië, is afgelopen donderdag in Kiev benoemd tot voorzitter van de Nationale Raad voor Hervormingen, een adviesorgaan van de Oekraïense regering. De aanstelling is opmerkelijk, aangezien Saakasjvili al een tijdje van het politieke toneel was verdwenen. Toch achtte de Oekraïense president Volodimir Zelenski hem geschikt als topadviseur vanwege zijn ‘ervaring als hervormer’. Sterker nog, het scheelde weinig of Saakasjvili was vicepremier geweest in Oekraïne: hij kwam in het parlement slechts enkele stemmen tekort.

Dat Zelenski in Saakasjvili de geschikte persoon ziet om onder meer de financiële sector in het land op de schop te nemen en de wijdverbreide  corruptie aan te pakken, wekt weinig verbazing. Gedurende zijn carrière ontwikkelde de geboren en getogen Georgiër zich als een rasechte hervormer en corruptiebestrijder van het eerste uur. Na zijn aanstelling vorige week liet hij dan ook weten dat “Oekraïne uit de modder getrokken moet worden”.

De politieke loopbaan van Saakasjvili begint in 2000 wanneer hij als minister van justitie aan de slag gaat onder de toenmalige president van Georgië, Edoeard Sjevardnadze. Maar het ministerschap is van korte duur. Na een klein jaar heeft hij genoeg van de corruptie in de voormalige Sovjetrepubliek en richt hij zijn eigen partij op. In de jaren erna profileert hij zich als een kruisvaarder die ten strijde trekt tegen corruptie en nepotisme.

96 procent van de stemmen na de Rozenrevolutie

En niet zonder succes. De jonge politicus organiseert talloze massaprotesten die in 2004 uitmonden in de Rozenrevolutie, een fluwelen revolutie die president Sjevardnadze van de troon stoot. Verkiezingen volgen en Saakasjvili wint met een overweldigende meerderheid van 96 procent van de stemmen.

Tijdens zijn eerste termijn ontpopt Saakasjvili zich tot een politiek wonderkind. Hij rekent af met de corrupte, politieke elite van het land; voert verregaande vrije markthervormingen door; ontmantelt de Sovjetbureaucratie; en laat de economie tussen 2004 en 2007 met een duizelingwekkende 35 procent groeien. De Georgische president wordt het schoolvoorbeeld van democratisering in de voormalige Sovjetstaten. Hij flirt zelfs, tot onvrede van Moskou, openlijk met het Westen.

Maar dan raakt Saakasjvili in 2008 verzeild in een kortstondige, bloedige oorlog met Rusland over de afvallige regio Zuid-Ossetië. Het Russische leger vernedert Georgië en Saakasjvili’s populariteit neemt af. Tijdens zijn tweede termijn gaat het bergafwaarts. Zijn regering vertoont kleptocratische neigingen en de invloed van oligarchen neemt gestaag toe. De corruptiestrijder wordt opeens zelf in verband gebracht met corruptie-aantijgingen.

In 2013 ontvlucht Saakasjvili zijn thuisland, uit angst voor vervolging. Kort daarna wordt hij in eigen land aangeklaagd voor machtsmisbruik, waarvoor hij in 2018 bij verstek wordt veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf. Saakasjvili komt na wat omzwervingen in New York terecht, waar hij het met de mondiale jetset een tijdje breed laat hangen voordat hij zijn eerste politieke comeback maakt. Niet in Georgië, maar in Oekraïne.

Vlucht naar het dak

Op uitnodiging van oud-studiegenoot en toenmalig president van Oekraïne, Petro Porosjenko, neemt Saakasjvili in 2015 een functie aan als gouverneur van de regio Odessa. Hij krijgt een Oekraïens paspoort en gaat weer doen wat hij in Georgië ook deed: op boevenjacht als corruptiebestrijder. Lang houdt hij dat werk echter niet vol.

Een krap jaar later verkondigt Saakasjvili dat Porosjenko de lokale gangsters de hand boven het hoofd houdt en keert hij zich tegen de president. Dan ontvouwt zich een filmscenario. Saakasjvili sluit zich aan bij de oppositie, organiseert protesten,  en vlucht tijdens zo’n protest in Kiev een dak op, wordt gearresteerd om vervolgens paar uur later door medestanders uit de handen van de politie te worden bevrijd. Uiteindelijk wordt hij toch weer opgepakt en gedeporteerd. Hij verliest zijn Oekraïens burgerschap en eindigt in Nederland met zijn Nederlandse vrouw Sandra Roelofs.

Dat is nu twee jaar geleden. Inmiddels waait er een nieuwe wind in Kiev en zit Volodimir Zelenski op het pluche. De president heeft Saakasjvili vorig jaar zijn Oekraïense paspoort teruggegeven en hem nu dus aangesteld als hervormingsgoeroe. Die benoeming verliep overigens niet zonder slag of stoot. Georgië riep vrijdag zijn ambassadeur uit Kiev terug en in Oekraïne zelf steigerden ook diverse politici toen ze hoorden dat de ex-president aanvankelijk ook de post van vicepremier was aangeboden. Het scheelde weinig of Saakasjvili was écht helemaal terug van weggeweest.

Lees ook:

Ex-president Saakasjvili strijdt vanuit Nederland: ‘Ik ben een idealist, maar ik bleek naïef’

Michaïl Saakasjvili, oud-president van Georgië, woont sinds februari in Nederland. In Georgië en Oekraïne is hij niet meer welkom, maar hij is vastberaden om, zodra het kan, terug te keren naar de regio om er af te rekenen met de ‘corrupte elite’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden