EU-uitbreiding

De Europese droom van de Noord-Macedoniërs valt opnieuw in duigen; nu ligt Bulgarije dwars

Een Macedoniër demonstreert in september tegen de regering in Skopje. Hij draagt een foto van de historische held  Gotse Deltsjev met de tekst ‘Sta op Gotse, ze hebben je verkocht’.  Beeld AFP
Een Macedoniër demonstreert in september tegen de regering in Skopje. Hij draagt een foto van de historische held Gotse Deltsjev met de tekst ‘Sta op Gotse, ze hebben je verkocht’.Beeld AFP

Na Griekenland, Frankrijk en Nederland is nu Bulgarije aan de beurt om de Europese droom van de Macedoniërs, zo die nog bestaat, te smoren.

Werkelijk niets blijft Noord-Macedonië bespaard. Alsof de martelgang in de wachtkamer van de Europese Unie al niet lang genoeg heeft geduurd, voegt Bulgarije zich in de lange rij landen die de toenadering van het westelijke Balkanland tot de EU vertragen. De regering in Sofia blokkeert als enige het begin van de toetredingsonderhandelingen met Noord-Macedonië, vanwege een aantal (in de ogen van andere lidstaten onbeduidende) conflicten over geschiedenis en taal.

Dat Bulgarije ondanks intensieve bemiddeling van onder meer EU-voorzitter Duitsland voet bij stuk hield, bleek dinsdag tijdens video-overleg tussen de EU-ministers van algemene zaken. Dat had de gelegenheid moeten zijn dat alle landen akkoord gingen met het begin van de onderhandelingen met zowel Noord-Macedonië als Albanië. Maar wéér was er een veto, een dag nadat Polen en Hongarije een spaak in het wiel hadden gestoken van de EU-meerjarenbegroting en het coronaherstelfonds.

Bulgarije ziet de Macedonische taal als een dialect

Wat is het probleem? Bulgarije beschouwt de Macedonische taal als een Bulgaars dialect en verzet zich tegen de erkenning van Macedonisch als officiële EU-taal. Ook vreest Sofia dat Noord-Macedonië zich op nationalistische wijze sterk zal maken voor de Macedonische minderheid in Bulgarije, ongeveer 10 procent van de bevolking.

Verder wordt de revolutionaire vrijheidsstrijder Gotse Deltsjev (1872-1903), die in opstand kwam tegen het Ottomaanse Rijk, door zowel Noord-Macedonië als Bulgarije geclaimd als nationale held. Volgens Bulgarije schendt Skopje de afspraken die in 2017 in een bilateraal vriendschapsverdrag zijn gemaakt.

De plechtige aftrap van de onderhandelingen, voorzien voor december, had een succesnummer moeten zijn voor het Duitse EU-voorzitterschap. Duitsland trok alles uit de kast om de rimpelingen tussen Sofia en Skopje weg te werken. Zelfs bondspresident Frank-Walter Steinmeier ging bemiddelen.

Griekenland maakte bezwaar tegen de naam Macedonië

Maar vooral de Macedoniërs zullen er moedeloos van worden. Na het uiteenvallen van Joegoslavië werden hun Europese ambities jarenlang gefnuikt door Griekenland. Dat maakte bezwaar tegen de naam ‘Macedonië’, omdat een Griekse regio al zo heet. Dat conflict werd in 2018 – na een kwart eeuw – opgelost door het land Noord-Macedonië te noemen, gekoppeld aan de belofte dat dit akkoord EU-lidmaatschap dichterbij bracht.

Vervolgens blokkeerde Frankrijk, samen met Nederland en Denemarken, vorig jaar de toetredingsgesprekken. Dat hele proces moest worden hervormd, vond onder anderen president Macron.

Ook dat struikelblok werd uit de weg geruimd, met een nieuwe aanpak van kandidaat-lidstaten. Afgelopen maart staken alle EU-landen eindelijk unaniem hun duim omhoog voor onderhandelingen met de twee landen. En nu dit.

De Bulgaarse blokkade is extra pikant, omdat toenadering tot de westelijke Balkan nog het speerpunt was van het Bulgaarse EU-voorzitterschap in 2018.

Rutte: Rechtsstaat-voorwaarden EU-begroting zijn ondergrens

In het conflict over de EU-begroting, dat andere veto-conflict deze week, heeft premier Rutte in de Tweede Kamer de hakken in het zand gezet. Hij vindt de afspraken over de rechtsstaat waartegen Polen en Hongarije zich verzetten ‘echt een ondergrens’. Door het veto van beide landen dreigt de hele meerjarenbegroting (2021-2027), inclusief coronaherstelfonds, te ontsporen.

Op de vraag van CDA’er Pieter Omtzigt, of dat herstelfonds wellicht opnieuw kan worden opgetuigd met 25 landen, zonder de twee dwarsliggers, zei Rutte: “Ja, dat is nog steeds een variant”. De premier noemde dat wel een ‘nucleaire variant’ die lastig te bewerkstelligen is.

Lees ook:
EU zet sein op (licht)groen voor Albanië en Noord-Macedonië

Verhitte discussies in Brussel: hebben we in de coronacrisis wel tijd voor dit soort besluiten? EU-voorzitter Kroatië zet door.

Hoe, en waarom, de EU-seinen voor de westelijke Balkan op rood kwamen te staan

Het rommelt in de westelijke Balkan, nadat de EUin oktober vorig jaar slecht nieuws had voor Albanië en Noord-Macedonië: vooralsnog geen nieuwe stap naar lidmaatschap. Wat ging daaraan vooraf? En wat zijn de argumenten voor en tegen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden