Partijcongres

De Europese christendemocraten willen vanuit het oosten herrijzen

Manfred Weber, de beoogde nieuwe voorzitter van de EVP, de partij van christendemocraten waar ook het CDA toe behoort. De EVP houdt de komende dagen congres in Rotterdam. Beeld AFP
Manfred Weber, de beoogde nieuwe voorzitter van de EVP, de partij van christendemocraten waar ook het CDA toe behoort. De EVP houdt de komende dagen congres in Rotterdam.Beeld AFP

Na het gevoelige verlies in Duitsland en Frankrijk, hopen de Europese christendemocraten nu op Oost-Europa. Daar zijn tenminste geen grote liberale of groene concurrenten.

Romana Abels

Wopke Hoekstra zal ze allemaal even hartelijk ontvangen: partijgenoot Ursula von der Leyen, Europees fractievoorzitter Roberta Metsola, premier Kyriakos Mitsotakis van Griekenland. Maar de lijst van te schudden handen van christendemocratische regeringsleiders en andere partijprominenten is weleens langer geweest en de prominenten waren ook weleens prominenter.

Het is even wennen voor de christendemocraten in Europa, nu de Duitse bondskanselier voor het eerst in zestien jaar niet meer van de CDU is. Opeens is de christendemocratie in de EU een marginaal verschijnsel. In de Europese Raad is nog maar een handvol regeringsleiders er lid van, van niet bepaald de opvallendste: Litouwen, Cyprus, Oostenrijk – dat type.

Dat zou eigenlijk anders moeten. Dat vindt niet alleen Hoekstra, maar de hele Europese familie van christendemocraten. Daarom begint vanaf dinsdag in Rotterdam de operatie revanche. Het partijcongres moet een nieuwe start inluiden. Met een nieuwe partijorganisatie, vol zwaargewichten, gaat de Europese Volkspartij (EVP) proberen om terrein terug te winnen.

Hopen op een klinkende overwinning

De hoop is vooral gevestigd op het oosten en het zuiden van Europa. Op Polen, waar de voormalige partijvoorzitter Donald Tusk de oppositie leidt die in de gebeden van de christendemocraten volgend jaar klinkende overwinningen zal behalen. Maar ook op Tsjechië, waar de christendemocraten een nieuw geluid zijn dat op termijn aan kracht kan winnen. Of op Spanje, waar in december volgend jaar ook verkiezingen zijn.

Als ze in die landen allemaal gewonnen hebben, dan zal het afgelopen zijn met het geschamper over de christendemocratie. Dan zullen de kranten zich niet meer afvragen of de ooit zo sterke stroming misschien aan haar einde is gekomen.

Dat wil Manfred Weber het liefst bereiken. De Duitse Weber is de enige kandidaat voor het partijvoorzitterschap, dus hij wordt hoe dan ook de komende dagen benoemd. In zijn kielzog komen maar liefst tien vicevoorzitters, de meeste van behoorlijk politiek gewicht. De Nederlandse Esther de Lange, fractievoorzitter van het CDA in het Europees parlement, is een van hen.

Bouwen aan een grotere Europese macht

“We hopen vooral op verkiezingen in het oosten van Europa”, zei vorige week een partijprominent. “Daar zijn de liberalen en de groenen geen factor van belang. Daar betekent de christendemocratie vaak nog echt iets.” Het mag daarom ook geen wonder heten dat de EVP liever vandaag dan morgen de Europese Unie uitbreidt met zes landen in de westelijke Balkan. In die landen zijn niet zelden christendemocraten aan de macht. Dat is ook het geval in Moldavië, een belangrijke factor in de EVP-wens om zo snel mogelijk zowel Moldavië als Oekraïne te verwelkomen als kandidaat-lid van de Europese Unie.

Zolang de partij nog maar 6 van de 27 lidstaten in haar zak heeft, komt die wens voorlopig niet uit. Maar de partij focust op de toekomst, waarin het land voor land weer gaat bouwen aan een grotere macht binnen de Europese Raad. “Onze partij is georganiseerd. Wij hebben een structuur en een organisatie. Dat kun je van Renew, de Europese liberalen, niet zeggen”, zo is de redenering in de EVP.

Bruggenbouwer tussen Europese sferen

Dat die organisatie in de afgelopen jaren niet meer voordeel heeft geboden, wordt geweten aan toeval, maar ook aan het gebrek aan sexappeal van de christendemocratie. Bovendien maakte tot voor kort ook de partij van de Hongaarse premier Orbán deel uit van de familie van christendemocraten. Niet iedereen wil daar graag bij horen.

Dat alles gaat de 49-jarige Manfred Weber met zijn nieuwe team afschudden. Doel is, naast invloed vergroten in de Europese Raad, ook om in het Europees parlement zó groot te worden dat, zegt Weber, “niemand een meerderheid tegen ons kan vormen”. De EVP is daar op dit moment wel de grootste, maar wordt er ook regelmatig weggestemd door een coalitie van andere partijen.

  1. Het Europese congres van christendemocraten wordt dinsdag en woensdag gehouden in Ahoy in Rotterdam. Het zou eigenlijk al vorig jaar plaatsvinden, maar kon toen vanwege corona niet doorgaan. Het toen geplande afscheid van de voormalige Duitse bondskanselier Angela Merkel, die zestien jaar lang het gezicht van de christendemocratie was, komt in het programma van het huidige congres niet mee voor. Dat zal plaatsvinden op een nog te bepalen datum.

De Duitse Weber wil de partij innoveren en dan gaan bouwen aan de macht. Hij wil dat doen in een dubbelfunctie: hij zal zowel fractievoorzitter zijn in het Europees Parlement als partijvoorzitter. Op die manier houdt hij een hele bundel touwtjes in handen. Hij zal de partij gaan profileren als bruggenbouwer tussen verschillende Europese sferen. Tussen oost en west en noord en zuid, die vaak weinig van elkaar begrijpen.

Het is eigenlijk een oude wens. Al in december 2020 bepaalde de partij dat ze zich, als ‘een van de belangrijkste politieke krachten achter de Europese integratie’, moest hervinden en daarna moest proberen aan invloed te winnen. Corona kwam ertussen, maar nu is de partij er klaar voor om die woorden meer inhoud te geven.

Lees ook:

Gedoodverfde nieuwe voorzitter Europees Parlement haakt af

Het Europees Parlement zit plotseling zonder zijn gedoodverfde volgende voorzitter, Manfred Weber.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden