Oorlog in Oekraïne

De EU wil vandaag horen van China dat het Rusland niet steunt, het is de vraag of dat ook lukt

De Russische president Vladimir Poetin en de Chinese leider Xi Jinping in Peking op 4 februari van dit jaar.  Beeld via REUTERS
De Russische president Vladimir Poetin en de Chinese leider Xi Jinping in Peking op 4 februari van dit jaar.Beeld via REUTERS

De EU en China overleggen vrijdag op het hoogste niveau. Ondanks de grote economisch belangen is de relatie niet goed, zeker niet sinds de Russische inval in Oekraïne.

Gijs Moes

De Europese Unie oefent druk uit op China om de sancties tegen Rusland niet te ondermijnen. Als China toch wapens levert aan Rusland of financiële steun geeft, dan zal dat de internationale positie van Peking verzwakken en de economie schaden. Die waarschuwing klinkt in Brussel, aan de vooravond van een EU-Chinatop op vrijdag.

China en de Europese Unie zijn elkaars belangrijkste handelspartners, die ook goed samenwerken als het gaat om zaken als klimaatverandering. Vooral landen als Duitsland, Nederland en Spanje hebben grote belangen bij de handel met China, zo blijkt uit onderzoek van de Rabobank. Die belangen hebben een stevige stellingname in andere kwesties, zoals mensenrechten, vaak in de weg gezeten.

Maar met de Russische inval in Oekraïne is de Europese inzet veranderd. De 27 lidstaten zitten op een lijn, of hebben in ieder geval de gedeelde behoefte om dat beeld naar buiten te brengen. En dus krijgen de Chinese president Xi Jinping en premier Li Keqiang vrijdag te maken met eensgezinde EU-leiders. Zij gaan ervan uit dat China handel met de EU harder nodig heeft dan andersom.

China is neutraal, maar neemt geen afstand van Moskou

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen hekelde vorige maand al de overeenkomst die Xi en de Russische president Vladimir Poetin tekenden in Peking, tijdens de Olympische Winterspelen. Toen Rusland daarna Oekraïne binnenviel, is die harde stellingname in vrijwel de hele EU overgenomen. Ook de nieuwe Duitse regering houdt een striktere lijn aan, zowel tegenover Rusland als China.

China heeft sindsdien beklemtoond dat het neutraal is in dit conflict, maar zonder afstand te nemen van Rusland. De kans is dus groot dat Von der Leyen en Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad, vrijdag flink zullen botsen met Li en Xi. EU-functionarissen in Brussel voorspellen dat dit geen normale top wordt en dat er geen concrete uitkomsten te verwachten zijn.

Toch is er wel iets dat de EU vrijdag wil bereiken: een verklaring van Xi dat zijn land zich echt neutraal zal opstellen in de oorlog. Volgens de EU betekent dat dat Peking geen enkele vorm van steun biedt aan Rusland, geen ontduiking van de sancties, geen financiële steun, geen militaire assistentie en ook geen verschuiving van gas- en olieleveranties van Europa naar China.

Beroep doen op economische belangen

Sancties tegen China zelf staan niet op de agenda. De EU-leiders hopen resultaat te bereiken door een beroep te doen op de economische belangen van China, dat sterk afhankelijk is van de export. Xi wil later dit jaar beginnen aan een derde termijn als leider van het land. Oppositie is er niet in China, maar een economische achteruitgang in het land kan Xi nu niet gebruiken.

De betrekkingen met China waren al verslechterd nog voor de oorlog in Oekraïne uitbrak. Een investeringsakkoord dat de EU eerder met China wilde sluiten, ligt inmiddels in een diepe la. Het Europees Parlement wilde meer garanties voor de mensenrechten, zoals die van de Oeigoeren in Xinjiang. Peking stelde daarop sancties in tegen enkele Europarlementariërs.

Een volgende knauw in de relatie kwam er toen Litouwen het toestond dat Taiwan onder eigen naam een vertegenwoordiging opende in het Baltische land. China besloot sancties in te stellen tegen Litouwen, waarop de EU een aanklacht indiende bij de Wereldhandelsorganisatie WTO.

Lees ook:

Waarschuwing aan EU: Stel je teweer tegen economische dwang van China

China oefent steeds vaker economische druk uit. De Europese Unie moet daar iets tegenover stellen, adviseert denktank ECFR.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden