AnalyseEU-aanpak coronacrisis

De EU weet nog niet of, hoe en wanneer het Amerikanen (en andere reizigers) moet toelaten

Nu het vliegverkeer weer steeds meer op gang komt loopt het aantal reizigers op de luchthaven Schiphol op. Het aantal passagiers en vluchten bedraagt door alle coronamaatregelen en -gevolgen voorlopig nog slechts een fractie van de normale hoeveelheid. Beeld ANP

In de EU woeden verhitte discussies over welke landen wel en welke niet zullen profiteren van heropende grenzen. Vooral het lot van de Verenigde Staten ligt diplomatiek gevoelig in Brussel.

Sinds het begin van de coronacrisis doet elk EU-land wat het zelf wil. Van coördinatie is weinig sprake, maar nu is toch echt het moment aangebroken dat alle 27 landen één lijn moeten trekken.

Het gaat om de beoogde gedeeltelijke heropening van de EU-buitengrenzen met de rest van de wereld, per 1 juli, volgende week woensdag. Woensdag 24 juni leverde overleg tussen de 27 EU-ambassadeurs nog geen overeenstemming op. Vrijdag volgt een nieuwe poging.

Die buitengrenzen zijn sinds half maart dicht voor niet-essentiële ­reizen. Wat zouden de criteria voor heropening moeten zijn? Welke landen mogen wel, welke niet? Dat is dezer dagen brandstof voor verhitte discussies en de spreekwoordelijke EU-verdeeldheid. Terwijl dit nu juist een terrein is waar die coördinatie bittere noodzaak is: als het ene land wel reizigers uit bijvoorbeeld China toelaat en het andere niet, komen de net geopende EU-binnengrenzen weer onder druk te staan.

Politiek het gevoeligst ligt de vraag of de EU-grens met de Verenigde Staten weer opengaat. Daar is de pandemie nog lang niet onder controle. De VS dreigen op dezelfde ‘zwarte’ lijst te komen als onder meer Brazilië en Rusland. Dat ligt diplomatiek uiteraard gevoelig.

Mogelijke maatstaven

De discussie over de criteria en de landenlijst gaat tussen rekkelijken en preciezen. Die eerste groep ­bestaat uit de EU-landen die sterk afhankelijk zijn van toerisme. Zij willen volgende week zo open mogelijk gaan om hun zomerseizoen nog enigszins te redden. Het andere kamp, waarin ook Nederland zit, maant tot voorzichtigheid. Die voorzichtige lijn zou moeten worden ondersteund door neutrale, wetenschappelijke criteria over besmettingsaantallen. Zo zou ook beter te verdedigen zijn dat handhaving van een inreisverbod vanuit de VS geen politieke achtergrond heeft.

Een mogelijke maatstaf is het aantal nieuwe Covid-19-besmettingen (over de afgelopen twee weken) per 100.000 inwoners. Voor de EU bedraagt dat aantal volgens recente cijfers ongeveer 16; voor de VS 107, voor Brazilië 190 en voor Rusland 80. Er zijn echter tal van andere ­criteria te bedenken.

Bijkomend probleem is dat de ontwikkelingen binnen grote landen sterk uiteen kunnen lopen. Zo heeft New York het ergste achter de rug, maar veel andere Amerikaanse staten nog niet. China is als land ­inmiddels in veilige haven, maar de nieuwe besmettingsgolf in Peking zaait onrust.

Naast deze technische discussie over wetenschappelijke criteria is er een onvermijdelijk politiek element: de wederkerigheid. Sommige landen zeggen: als wij weer reizigers uit bepaalde landen toestaan, ­moeten zij dat ook weer doen met EU-burgers. Dat is een politiek proces. De Amerikaanse president Trump wekte in maart de woede van de EU met een onverwacht inreisverbod voor Europeanen. Dat verbod geldt nog steeds, hoewel de verspreiding van het virus in de VS daarmee bepaald niet is afgeremd.

Mogelijk compromis

De datum van 1 juli nadert, de tijd dringt. Een mogelijk compromis is dat de EU volgende week opengaat voor slechts een kleine groep landen die als zeer veilig worden beschouwd, categorie Nieuw-Zeeland. Op die manier wordt de indruk ­weggenomen dat de EU een soort ‘as van het coronakwaad’ aanwijst, inclusief de VS. Het is de bedoeling dat de landenlijst vervolgens elke twee weken wordt bijgewerkt.

Lees ook:
Zo uniek is een inreisverbod niet, maar heeft het zin?

Op veel bijval van virologen en epidemiologen hoeft de Amerikaanse president Donald Trump niet te rekenen na zijn toespraak (in maart) waarin hij strenge maatregelen aankondigde. Toch is het niet het eerste land dat de grenzen sluit. Vier vragen en antwoorden.

Coronacrisis laat zien: in de EU is het ieder voor zich

In de coronacrisis wijzen tal van beschuldigende vingers naar de Europese Unie. Die is zo sterk en zo zwak als de volstrekt soevereine lidstaten haar willen maken, bleek al in maart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden