EU-top

De EU maakt zich op voor nóg een extra top, met nu Hongarije en Polen in de beklaagdenbank

De Sloveense premier Jansa (rechts) ontvangt zijn Hongaarse ambtgenoot Orbán op 14 oktober tijdens een bezoek aan een toekomstige elektriciteitscentrale in het Sloveense Kidricevo. Jansa steunt Orbán in diens verzet tegen de EU-rechtsstaat-regels.Beeld AFP

Op de ingelaste (corona)top donderdagavond zullen 25 regeringsleiders aan hun Hongaarse en Poolse collega’s vragen hoe zij de door hen veroorzaakte begrotingscrisis denken op te lossen.

De verziekte sfeer in de EU door de begrotingsveto’s van Hongarije en Polen komt donderdagavond wellicht tot een dieptepunt als alle 27 regeringsleiders achter hun beeldschermen plaatsnemen voor de zoveelste extra top op afstand. EU-raadsvoorzitter Charles Michel had dit overleg eigenlijk ingelast om over de aanhoudende coronacrisis te praten, maar de begrotingscrisis maakt een rondje stoom afblazen op het hoogste niveau onontkoombaar.

Boedapest en Warschau staken deze week een stokje voor de EU-meerjarenbegroting plus het corona-herstelfonds (een totaalpakket van 1,8 biljoen euro) uit onvrede met een deelakkoord over de rechtsstaat. Daarin is afgesproken dat de EU-subsidiekraan wordt dichtgedraaid als een land de rechtsstaat-beginselen schendt, zoals het inperken van de onafhankelijkheid van rechters.

De twee landen kregen woensdag steun van de Sloveense premier Janez Jansa, die deze maand faam verwierf door daags na de Amerikaanse presidentsverkiezingen Donald Trump te feliciteren.

De Hongaarse premier Viktor Orbán zei woensdag nog steeds achter zijn veto te staan. “Brussel beschouwt kennelijk alleen landen die migranten binnenlaten als rechtsstaat-landen”, aldus Orbán.

 Bal ligt in Boedapest en Warschau

Orbán en zijn Poolse ambtgenoot Mateusz Morawiecki staan donderdagavond onder grote druk van de 25 andere regeringsleiders om de voortgang van het moeizame begrotingsproces niet verder te vertragen. Daarbij zal de bal nadrukkelijk in Boedapest en Warschau worden gelegd. “Het probleem ligt niet bij ons, maar bij die twee lidstaten”, aldus een hoge EU-diplomaat. “Hoe gaan ze dat oplossen?”

De kans lijkt klein dat het door Hongarije en Polen betwiste akkoord over het in stand houden van de rechtsstaat nog naar hun zin wordt afgezwakt. Dat ís namelijk al een compromis. Veel landen, waaronder Nederland, en het Europees Parlement wilden eigenlijk strenger zijn voor rechtsstaat-schenders.

In Brussel wordt gespeculeerd over een mogelijke loskoppeling van het corona-herstelfonds van de hoofdbegroting, waarna dat fonds wordt opgetuigd als samenwerkingsproject van 25 landen. Daarmee zouden Hongarije en Polen naast vele corona-miljarden grijpen.

‘Doen zij nog wel mee?’

Volgens de EU-diplomaat zou de vraag ‘doen zij nog wel mee?’ aan die twee tegenstribbelaars moeten worden gesteld. “Als je kijkt naar wat zij de afgelopen jaren voor posities hebben ingenomen op het gebied van migratie, de rechtsstaat, de begroting, klimaat en energie, dan is dat een behoorlijke optelsom van zaken waar zij moeite mee hebben. Zelfs hun Visegrad-vrienden Tsjechië en Slowakije hebben een andere mening over de begroting.”

Een mogelijke andere oplossing is een soort inlegvel bij het rechtsstaat-akkoord. Daarin zouden Hongarije en Polen de verzekering krijgen dat de afspraken echt niet tegen hen zijn gericht, en dat alle EU-landen even streng worden beoordeeld.

Een doorbraak zullen de EU-leiders donderdagavond niet bereiken, aldus een andere diplomaat. Daarvoor is de crisis nog te jong.

Lees ook:
Crisis in Brussel: Hongarije en Polen blokkeren begroting

Hongarije en Polen keren zich tegen de afspraak dat de EU-geldkraan wordt dichtgedraaid als landen de rechtsstaat-principes aan de laars lappen. Hun veto’s leiden tot crisisoverleg op het hoogste niveau.

Polen wil EU-gelden blokkeren, maar is daarvan zelf de dupe

Polen dreigt het Europese covidfonds en de Europese begroting te blokkeren. Een bizarre spagaat, want Polen is de grootste netto-ontvanger van EU-subsidies en heeft de Europese covid-miljarden keihard nodig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden