Europa

De EU-kandidatuur van Oekraïne en Moldavië is bij voorbaat een leeggelopen ballon

Charles Michel, Emmanuel Macron en Ursula von der Leyen na het geven van een persconferentie over de EU-top. Beeld AFP
Charles Michel, Emmanuel Macron en Ursula von der Leyen na het geven van een persconferentie over de EU-top.Beeld AFP

De historische EU-kandidatuur die de EU-lidstaten donderdag aan Oekraïne en Moldavië toekenden, is zowel een grote stap voorwaarts als een lege huls.

Romana Abels

Het is ongekend, groots, historisch. De Europese leiders gebruikten die woorden allemaal, en hoogstwaarschijnlijk terecht. Dat Oekraïne en Moldavië in 2022 de status van EU-kandidaat zouden krijgen en Georgië zicht daarop, hield in 2021 niemand voor mogelijk – en toch gebeurde het donderdag. Europa is daarmee in geopolitieke zin een groter gebied geworden.

De EU maakt een groot gebaar: wie vecht voor Europese waarden, mag erbij horen.

Maar wie vraagt wat het nu eigenlijk voor Oekraïne betekent, krijgt een woordenbrij te horen die net zo leeg is als de ballon waarmee ezel Iejoor uit Winnie de Poeh zijn verjaardag moet vieren. ‘Symbolisch’, is het kernwoord. “Voor Oekraïne is dit echt een belangrijk signaal”, zei de Nederlandse premier Mark Rutte voordat hij de vergadering van Europese leiders binnenwandelde die een paar uur later het historische besluit nam. “Het gaat helpen bij het verder motiveren van de Oekraïense strijdkrachten.”

Een Nederlandse topdiplomaat had een dag eerder nog expliciet uitgedrukt: “Er verandert in Oekraïne helemaal niets als het EU-kandidaat wordt”.

De Albanese premier Edi Rama was het meest duidelijk van iedereen. “Het is mooi dat Oekraïne en Moldavië ook de kandidaat-status hebben. Maar ik hoop niet dat het volk daar al te veel illusies koestert: Albanië is al acht jaar kandidaat-lid en Noord-Macedonië al zeventien jaar. Twee jaar geleden besloot de Europese Raad dat de onderhandelingen echt moesten beginnen. Dat is nog niet gebeurd.”

Bulgarije blokkeert het gesprek

Het moet gezegd: Rama was met een behoorlijk stuk chagrijn naar Brussel gekomen. Albanië, reeds kandidaat-lid, wil óók vooruit met Europa, maar kan dat niet. Brussel heeft nu eenmaal besloten dat Albanië en Noord-Macedonië samen één pakket zijn. Dat laatste land mag van 26 lidstaten ook gaan onderhandelen, maar van één niet: EU-lid Bulgarije houdt in zijn eentje de start van ieder gesprek met Noord-Macedonië tegen.

In de afgelopen weken probeerde menig partij de zaak weer vlot te trekken. Emmanuel Macron probeerde het, Olaf Scholz, Mark Rutte. Het lukte niet.

Zo leek de door de EU gewenste ‘versnelling’ van het toetredingsproces van zes landen in de westelijke Balkan, die gelijk op had moeten gaan met de kandidatuur van Oekraïne, op Iejoors tweede verjaardagskado: een lege honingpot.

De mislukking overschaduwde een groot deel van de dag. EU-buitenlandchef Josep Borrell was snauwend de ochtendvergadering ingelopen: “We zouden vandaag de onderhandelingen met Albanië en Noord-Macedonië lanceren. Ik ben uitermate teleurgesteld. Dat één land een dergelijke stap kan tegenhouden, toont eens te meer dat het een enorm probleem is dat we zulke besluiten in de raad moeten nemen met unanimiteit van stemmen.”

Eerst vertragen, dan vaart maken

Want met de oorlog in Oekraïne zijn de rollen plotseling omgedraaid: nu wil Europa vaart maken met uitbreiding, waar het eerst vertraagde. “We moeten er echt hard aan werken om de westelijke Balkan aan onze kant te trekken”, zei Borrel in één lange ratelende zin.

“We blijven druk zetten op Bulgarije. Wellicht is daar de komende week al verandering te verwachten”, hoopte de Franse president Emmanuel Macron nog hardop.

“De westelijke Balkan is de zwakke schakel in de Europese keten”, zei ook Edi Rama, die weet hoezeer Rusland en ook China proberen greep te krijgen op de regio. “Als je het mij vraagt is de Europese Unie niet in goede vorm, zolang één land twee landen kan kidnappen en de rest moet toekijken.”

Lees ook:

De grote Europese mannen steunen in Kiev de EU-kandidatuur van Oekraïne

Vier Europese leiders kwamen in het diepste geheim aan in Kiev, donderdag. Daar bespraken ze met president Zelenski een lange lijst actuele onderwerpen, zoals de wapenbehoefte van Oekraïne. En ze spraken zich uit voor kandidaatstelling van dat land voor het lidmaatschap van de EU.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden