Vaccinruzie

De EU blijkt wel degelijk recht te hebben op Britse AstraZeneca-vaccins

Vicevoorzitter Valdis Dombrovskis en Eurocommissaris Stella Kyriakides (voorgrond) tijdens de persconferentie waarin ze het zogeheten exporttransparantiemechanisme voor vaccins aankondigen, vrijdagmiddag.  Beeld EPA
Vicevoorzitter Valdis Dombrovskis en Eurocommissaris Stella Kyriakides (voorgrond) tijdens de persconferentie waarin ze het zogeheten exporttransparantiemechanisme voor vaccins aankondigen, vrijdagmiddag.Beeld EPA

Het veelbesproken contract is eindelijk openbaar gemaakt. Intussen wordt de export van vaccins vanuit de EU vanaf zaterdag nauwlettend in de gaten gehouden.

De Europese Unie heeft wel degelijk recht op AstraZeneca-vaccins die worden gefabriceerd in het Verenigd Koninkrijk. Dat kan worden opgemaakt uit het contract dat de Europese Commissie vorig jaar augustus heeft gesloten met de Brits-Zweedse farmaceut. Die verbintenis werd vrijdag, na een doldwaze week vol ruzie en opborrelende brexit-emoties, eindelijk openbaar gemaakt.

In de tekst zijn passages zwartgelakt, bijna allemaal door AstraZeneca. Wat nog wel leesbaar is, is dat de productiefaciliteiten voor dit contract zich bevinden in het Verenigd Koninkrijk, België, Frankrijk, Italië en Ierland. Elders valt te lezen dat eventuele contracten van de farmaceut met andere partijen de leveranties voor de EU niet behoren te hinderen.

‘Uiterste best’

Dat laatste lijkt wel degelijk het geval te zijn. Voor zover bekend worden in het VK geproduceerde vaccins niet naar de EU gestuurd, terwijl de leveringen voor de EU ver achterblijven bij wat de EU-landen verwachtten. AstraZeneca-directeur Pascal Soriot zei deze week in een interview dat de productieproblemen als gevolg hadden dat er eerst aan de Britten werd geleverd, omdat die hun contract nu eenmaal drie maanden eerder hadden gesloten dan de EU. Die uitspraak is in Brussel slecht gevallen.

Op die punten lijkt de Europese Commissie in haar recht te staan, maar een andere claim is dubieuzer. Zo sprak zowel Eurocommissaris Stella Kyriakides (gezondheid) als haar baas Ursula von der Leyen tegen dat AstraZeneca in het contract alleen maar belooft zijn ‘uiterste best’ te doen. Soriot hamerde daarop in het interview: er zouden geen harde afspraken zijn gemaakt over te leveren hoeveelheden.

In het contract staat inderdaad talloze malen het begrip ‘beste redelijke inspanningen’. Er is weliswaar ook een staatje met ‘geschatte leveringen’ per maand, maar uitgerekend die cijfers zijn weggelakt.

Rechter

Volgens de commissie is zo’n ‘beste redelijke inspanningen’-clausule normaal voor dit soort contracten over producten die nog niet bestaan. Maar Brussel stoort zich eraan dat AstraZeneca dit als een subjectief criterium ziet: als het bedrijf zelf vindt dat het z’n best heeft gedaan, is de discussie kennelijk gesloten. Een betrokken EU-functionaris zegt dat alleen een rechter hierover kan oordelen. “Maar het liefst bewandelen we die weg niet. We willen gewoon die vaccins.”

Intussen wordt zaterdag een spoedmaatregel van kracht van de Europese Commissie om de export van vaccins uit de EU te controleren en zo nodig te blokkeren. Producenten moeten vooraf tekst en uitleg geven over het waarom en waarheen van zo’n exportzending. Nationale douaneautoriteiten en de Europese Commissie overleggen vervolgens over het afgeven van een vergunning. Bij twijfelgevallen heeft de commissie het laatste woord.

Lees ook:
Een getergde EU wil vaccins op eigen bodem houden, en daarmee weg van de Britten

Wantrouwen tegen AstraZeneca zet Europese Commissie aan tot stevige maatregelen. Vaccins die klaar liggen voor export naar bijvoorbeeld het VK kunnen worden tegengehouden.

Europees geneesmiddelenbureau EMA keurt coronavaccin AstraZeneca goed

Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) is positief over het coronavaccin dat AstraZeneca en de Universiteit van Oxford hebben ontwikkeld. Daarmee is de weg vrij voor de Europese Commissie om het middel toe te laten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden