Demonstranten in gevecht met de oproerpolitie in Minsk.

ReportageMinsk

De demonstraties in Wit-Rusland gaan door. ‘We moeten blijven protesteren tot er iets verandert’

Demonstranten in gevecht met de oproerpolitie in Minsk.Beeld Natalia Fedosenko/TASS

Ondanks hard optreden van de politie en dreigementen van president Loekasjenko gaan de protesten tegen de verkiezingsuitslag in Wit-Rusland door. 

Tot in de verre buitenwijken van Minsk zijn maandag voor de tweede avond op rij de straten gevuld met toeterende auto’s. Duizenden voetgangers heffen hun armen goedkeurend in de lucht, hun handen in een v-teken – het symbool van de oppositie – gevouwen. 

Geruchten dat de politie in het centrum al hard optreedt, houdt hen vooralsnog niet tegen. Ze roepen ‘leve Wit-Rusland’ en ‘gestolen’, verwijzend naar de verkiezingsuitslag die maandagochtend bekend werd gemaakt. Volgens die uitslag zou president Loekasjenko bij de verkiezingen van afgelopen zondag 80 procent van de stemmers achter zich hebben gekregen en oppositiekandidaat Sviatlana Tichanovskaja nog geen tien procent.

“Natuurlijk kennen we de uitslag niet”, sprak de laatste maandagmiddag. Volgens de oppositie is er grootschalig gefraudeerd. “De autoriteiten moeten nadenken over een vreedzame manier om de macht over te dragen”.

Daar wil de president niets van weten. “Ze proberen onrust te orkestreren, maar ik heb al gewaarschuwd dat er geen revolutie zou komen”, sprak hij. De demonstranten lijken zich weinig van dat dreigement aan te trekken. Ze hebben – ondanks dat het internet al sinds zondag platligt – de hele dag voorbereid om opnieuw de straat op te gaan.

Dode op tweede dag van protesten

Een demonstrant is maandagavond omgekomen bij de protesten in Minsk. Dat heeft de Wit-Russische minister van binnenlandse zaken bekendgemaakt. Volgens een woordvoerder van het ministerie gebeurde dat nadat er een explosief in zijn hand ontplofte toen hij deze naar de politie wilde gooien. 

De twintigjarige Barbara, die bij een IT-bedrijf werkt, is een van hen. Omdat de autoriteiten jagen op demonstranten wil ze niet met haar volledige naam in de krant. Ze is nog moe van de afgelopen nacht, toen ze voor het eerst in haar leven deel uitmaakte van een massaprotest. “Het was zo groots.” Ze straalt. “We waren er voor een gezamenlijk doel.”

De beelden die Barbara op haar telefoon laat zien zijn heftig. Een kordon oproeragenten loopt in een blok langzaam op de menigte af. Daarbij gooien ze geluidsgranaten naar de mensen, die arm in arm op de stoep achteruit schrijden. De ontploffingen maken geen verwondingen maar verdoven je oren en jagen angst aan. “Het was eng”, beaamt Barbara. “Dat mensen zoals wij zó tegen ons kunnen zijn.”

De oproerpolitie rekent demonstranten in in Minsk.Beeld Reuters

Nieuwe, vrije verkiezingen

De nacht na de verkiezingen zouden enkele duizenden arrestaties zijn verricht, getallen die niet onafhankelijk te bevestigen zijn. Toen de politie de demonstranten insloot, vluchtten Barbara en haar vrienden een portiek in, waar een bewoonster hen binnenliet. “We moeten blijven protesteren tot er iets verandert”, vindt Barbara.

Lang niet iedereen die de oppositie steunt, vindt het straatprotest effectief. Zoals Aleksej Skribniov, die eveneens bij een IT-bedrijf werkt en in een voorstad van Minsk woont. “Ik heb gisteren drie jongens ervan weerhouden te gaan”, vertelt hij. “Er leven momenteel veel idealistische ideeën. Alsof de politie, als we met zijn allen de straat opgaan, beschaamd zou afdruipen.”

Volgens de veertiger moeten de veranderingen stap voor stap voltrekken. “Na een kwarteeuw ziekte kun je niet in een nacht genezen”, verwijst hij naar de lange regeerperiode van Loekasjenko. Tijdens de verkiezingen was Skribniov zelfbenoemd waarnemer, wat inhoudt dat hij – gehuld in pak met stropdas – naast het terrein zat om de opkomst te tellen: iets dat deze verkiezingen voor het eerst massaal gebeurde in Wit-Rusland. “Door dit soort acties organiseren mensen zich op de juiste manier”, zegt hij. “Alle buurtbewoners spraken over wat we daar deden en waarom.”

Beide opposanten erkennen dat de protestbeweging nog verre van een duidelijk plan heeft om Loekasjenko weg te krijgen. “Dat is niet handig”, geeft Barbara toe. “In elk geval is het duidelijk dat we geen coup of aanval willen plegen”.

Ook zien beiden in Sviatlana Tichanovskaja geen nieuwe leider. “Ze is vooral een symbool”, zegt Aleksej Skribniov. “Net als wij wil ze nieuwe, vrije verkiezingen”, vult Barbara aan.

De volledige naam van Barbara is bij de redactie bekend.

Lees ook:

EU beraadt zich op sancties voor ‘partnerschapsland’ Wit-Rusland. ‘Geweld is geen antwoord’

Geweld is geen antwoord, is de boodschap van EU-president Charles Michel aan Wit-Rusland, waar maandag bloedige protesten uitbraken. Tegen Wit-Rusland zijn al sinds 2004 EU-sancties van kracht. De vraag is of die nu worden uitgebreid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden