Bolivia

De dans tussen Morales en zijn kiezers gaat stroever

Evo Morales aan het dansen tijdens zijn verkiezingscampagne. Beeld REUTERS

De presidentsverkiezingen zondag in Bolivia zijn een referendum over de linkse leider Evo Morales. Jonge stemmers zijn verdeeld over de enige leider die ze ooit gekend hebben.

Reynaldo Kantuta, een 27-jarige software-ontwikkelaar, is een perfect voorbeeld van de enorme sprong in sociale mobiliteit die Bolivia heeft gemaakt, sinds Evo Morales in 2006 aantrad. Kantuta’s vader, net als Morales lid van het Aymara-volk, trok op vijftienjarige leeftijd vanuit zijn door droogte getroffen dorp in de Andes naar hoofdstad La Paz. Onderweg overleefde hij op bananenschillen, in de stad werd hij slachtoffer van grove discriminatie.

Inmiddels heeft Kantuta junior een baan, spreekt hij Engels en speelt hij gitaar, en hoopt hij een eigen bedrijf op te zetten. Dat hij zich zo heeft kunnen ontwikkelen heeft mede te maken met de overheidsbeurzen die er tegenwoordig zijn, en de mogelijkheden die de niet-witte bevolking het afgelopen decennium heeft gekregen. Toch is Kantuta niet van plan om morgen op Morales te stemmen, als die opgaat voor een vierde termijn als president.

Smeergeld betalen voor een overheidsbaan

Kantuta vindt dat Morales niet voldoende verandering heeft gebracht. Zijn moeder overleed aan kanker; de familie had geen geld om haar te laten behandelen in een staatsziekenhuis. De software-ontwikkelaar zegt dat hem herhaaldelijk om smeergeld werd gevraagd toen hij probeerde een overheidsbaan te krijgen.

En nu hij zich de laatste tijd verdiept heeft in de economie, vreest hij dat Bolivia onder een nieuwe Morales-termijn misschien wel in een crisis belandt, zoals ze in Argentinië of – nog erger – Venezuela meemaken. “Hij wil alleen macht, het welzijn van het land interesseert hem niet”,  zegt Kantuta over de president. “Evo Morales helpt alleen degenen die hem steunen.” 

Dat Morales opgaat voor een vierde termijn (hij is in Latijns-Amerika nu al het langst aan een stuk aan de macht) is omstreden: er was een rechterlijke uitspraak nodig om een termijnlimiet én een referendumuitslag die hem uitsloten van deelname, te omzeilen. Volgens peilingen ligt hij op kop, maar zit zijn tegenstrever Carlos Mesa (een middenkandidaat) hem op de hielen. Het zou zomaar kunnen dat Morales voor het eerst naar een tweede stemronde moet.

De minste steun krijgt hij onder jongeren

Of hij wint, hangt deels af van stemmers als Kantuta, een van de 2,5 miljoen Bolivianen onder de dertig – meer dan een derde van het electoraat. Deze ‘Generatie-Evo’ heeft eigenlijk geen andere leider gekend dan de president. Peilingen in augustus lieten zien dat Morales onder jongeren de minste steun krijgt. 

Natuurlijk zijn er ook jongeren die zich een leven zonder de kleurrijke leider niet kunnen voorstellen. Zij groeiden op in een economisch en politiek stabiele periode, geholpen door een grondstoffenboom. Veel mensen zien Morales als de man die ervoor gezorgd heeft dat de staatsinkomsten eerlijk verdeeld worden. De economie van Bolivia groeide onder Morales met zo’n 4,5 procent per jaar, miljoenen mensen werden uit de armoede getild. Gediscrimineerde en gemarginaliseerde groepen kregen een stem.

“Bolivia is nu helemaal onafhankelijk, en er is economische stabiliteit”,  zegt Yubinca Villena. De 24-jarige student en balletleraar vreest dat veel van de vooruitgang verloren kan gaan als Morales verslagen wordt. Ook student Milenka Siles (19) vindt dat Morales krediet verdient. Haar allereerste herinnering aan hem is dat niemand dacht dat hij ooit president kon worden, omdat hij van inheemse en arme komaf was. “Hij heeft hun ongelijk bewezen.” Zij gaat op hem stemmen.

Lees ook: 

Bolivia kan zijn schat gaan delven

Bolivia herbergt ‘s werelds grootste reserves van het kostbare lithium, maar rijk is het land er niet van geworden. Nóg niet, want er liggen eindelijk concrete plannen voor de exploitatie, met Nederland in de hoofdrol. ‘Een voorbeeld van economische diplomatie.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden