Kirgizië

De crisis in Kirgizië bezorgt Rusland een nieuw hoofdpijndossier

Betogers eisen woensdag op het centrale plein in Bisjkek het aftreden van president Sooronbai Jeenbekov.Beeld EPA

Drie verschillende oppositiegroepen claimen de macht in Kirgizië, nadat eerder het parlement werd bestormd en oppositieleiders werden bevrijd uit de gevangenis.

De chaos is gisteren verder toegenomen in het Centraal-Aziatische Kirgizië, nadat oppositieaanhangers anderhalve dag eerder al het parlement bestormden en enkele van hun leiders bevrijdden uit de cel. Aanleiding waren vermoedens van fraude bij de parlementsverkiezingen zondag. Zeker drie verschillende oppositiegroepen claimden gisteren de macht in de voormalige Sovjet-republiek, terwijl zittend president Sooronbai Jeenbekov zich vastklampte aan zijn positie.

“Het voornaamste doel van de betogers was niet om de verkiezingsuitslag nietig te verklaren, maar om mij af te zetten”, zei Jeenbekov telefonisch vanuit een geheime schuilplaats tegen de BBC. De president riep later in een verklaring op tot overleg en bood zichzelf nog eens aan als bemiddelaar.

Het was gisteren onduidelijk hoeveel invloed Jeenbekov nog had, zeker nadat premier Kubatbek Boronov dinsdag was afgetreden. Twee oppositiepartijen vormden een zogenoemde Coördinatieraad, die tijdelijk de macht over zou moeten nemen.

Maar vijf andere partijen kwamen op de proppen met hun eigen Volkscoördinatieraad. En weer een andere partij probeerde tijdens een parlementsvergadering in een hotel haar kandidaat Sadir Zjaparov, die kort daarvoor uit de gevangenis was bevrijd, benoemd te krijgen tot premier. Volgens Kirgizische media drong een woedende meute het hotel binnen, waarna Zjaparov via een achterdeur vluchtte.

Verkiezingsuitslag nietig verklaard

Banken en veel winkels in de Kirgizische hoofdstad Bisjkek bleven gisteren dicht, en hier en daar kwam het tot confrontaties tussen burgers. Inwoners van de stad, die in 2005 en 2010 ook al chaotische volksopstanden beleefden, zetten snel burgerwachten op om plunderingen te voorkomen.

Volgende de verkiezingsuitslag, die inmiddels onder druk van de protesten nietig is verklaard, zou de stembusgang zijn gewonnen door twee partijen die streven naar nauwere banden met Rusland. Een van die partijen is gelieerd aan de president. Maar de stembusgang werd overschaduwd door beschuldigingen over intimidatie van kiezers, het ‘kopen’ van stemmen en andere onregelmatigheden.

Beeld Louman & Friso

Op de achtergrond speelt bovendien spanning tussen zittend president Jeenbekov en zijn voorganger en voormalig beschermheer Almazbek Atambajev. Want nadat Jeenbekov met steun van zijn voorganger in 2017 de macht had verworven, verdween Atambajev in de cel vanwege corruptie. Volgens Atambajev was die celstraf politiek gemotiveerd. Welke rol de oud-president, die door de betogers werd bevrijd, nu speelt in de intriges is niet helemaal duidelijk.

De crisis in Kirgizië bezorgt Rusland, na de protesten in Wit-Rusland en de oorlog om Nagorno-Karabach, een nieuw hoofdpijndossier. Want de Russen hebben een militaire basis in Kirgizië en rekenen de verpauperde voormalige Sovjetrepubliek, die tegen China aanligt, van oudsher tot hun ‘achtertuin’.

Maar Peking en Washington beconcurreren Moskou er tegenwoordig om invloed en vooral China breidt zijn economische betrokkenheid uit. Tot nu toe houdt de Russische president Vladimir Poetin zich afzijdig. Maar Poetin beseft ongetwijfeld dat hij, als hij op zijn handen blijft zitten, zwak kan overkomen op oppositieactivisten elders in de Russische invloedssfeer. Dat zou nieuwe opstanden kunnen aanmoedigen.

Lees ook:

Kirgizië balanceert alweer op de rand van revolutie

Oppositiegroepen claimen de macht te hebben overgenomen in Kirgizië, nadat ’s nachts het parlement werd bestormd en een oud-president bevrijd.

Ex-president Kirgizië na mislukte politie-inval alsnog gearresteerd

Almazbek Atambajev, ex-president van Kirgizië, is opgepakt. Eerder was dat nog mislukt.

Kirgizië: het Zwitserland van Centraal-Azië

Overnachten in een joert bij nomaden op een hoogvlakte van 3000 meter om wakker te worden met uitzicht op besneeuwde bergtoppen. Dat is Kirgizië, schrijft Christine Baart in een reisreportage.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden