ReportageZuid-Afrika

De corruptiezaak tegen ANC-topman Ace Magashule kan een doorbraak betekenen in Zuid-Afrika

De secretaris-generaal van het ANC, Elias Ace Magashule.  Beeld Hollandse Hoogte / AFP
De secretaris-generaal van het ANC, Elias Ace Magashule.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Het lijkt een doorbraak in de strijd tegen corruptie in Zuid-Afrika. Een ANC-topman moet zich verantwoorden voor de rechtbank.

Secretaris-generaal van het ANC, Ace Magashule, moet vrijdag in het Zuid-Afrikaanse Bloemfontein voor de rechter verschijnen. De verwachting is dat hij officieel zal worden aangeklaagd voor corruptie, fraude en witwassen. Het is de eerste keer dat het openbaar ministerie iemand uit de absolute ANC-top vervolgt onder het presidentschap van Cyril Ramaphosa, die corruptiebestrijding begin 2019 tot zijn belangrijkste verkiezingsbelofte maakte.

Dinsdag kwam al het nieuws naar buiten dat er een arrestatiebevel voor de 61-jarige Magashule klaarlag. Op het eerste gezicht nauwelijks een verrassing: In het alom bewierookte boek ‘Gangster State‘ van journalist Pieter-Louis Myburgh stond Magashule al centraal. En zoals de titel doet vermoeden, niet in positief opzicht. Magashule is een naaste vertrouweling van ex-president Jacob Zuma en wordt er al jaren van verdacht de spil te vormen binnen allerlei corruptieschandalen in de Zuid-Afrikaanse provincie Free State. Magashule was tussen 2009 en 2018 premier van die regio.

Smeergeld van ‘asbestverwijderaars’

De politicus moet nu voorkomen in relatie tot het zogenaamde asbestschandaal uit 2014. Kort gezegd werkte dat ongeveer zo: Magashule’s provinciale regering betaalde bewust veel te veel geld (zo'n 14 miljoen euro) aan twee private bedrijven om asbest te verwijderen uit de daken van sociale woningen voor arme Zuid-Afrikanen. Die bedrijven besteedden die taak vervolgens voor veel minder geld uit aan andere bedrijven en hielden het verschil voor zichzelf. Het asbest werd nooit verwijderd. Voor het opblazen en toewijzen van de aanbesteding zouden de bedrijven ANC-politici als Magashule smeergeld hebben betaald.

Toch verraste het arrestatiebevel juist wel. Want het kan voor stevige instabiliteit en interne strijd zorgen binnen het ANC. Dat Ramaphosa de openbaar aanklager ruim baan gaf om iemand als Magashule te vervolgen – na de president misschien wel de machtigste politicus van het land – toont dat hij écht werk wil maken van de aanpak van corruptie. Ramaphosa voelt zich kennelijk sterk genoeg staan. Veel analisten noemden het een ‘beslissend moment’ voor Zuid-Afrika.

Toen Ramaphosa eind 2017 nipt het leiderschap van het ANC won en twee maanden later Zuma als president naar de uitgang dwong, was de verkiezing van Magashule als secretaris-generaal een fikse teleurstelling. De secretaris-generaal is de interne manager van het ANC. Een van Zuma’s trouwste bondgenoten op die post leek Ramaphosa lang vleugellam te maken, zeker in relatie tot de aanpak van corruptie. Maar de afgelopen maanden gaf de president het Openbaar Ministerie eerst al de vrije hand om lager geplaatste corrupte partijgenoten te vervolgen. De ene na de andere arrestatie volgde. En nu blijkt met de zaak tegen Magashule dat zelfs de ANC-top niet meer onaantastbaar is.

Lastig te bewijzen

Toch waarschuwde hoogleraar Constitutioneel Recht, Pierre de Vos, direct dat er nog heel veel obstakels zijn op weg naar een werkelijke veroordeling van Magashule. Want het bewijzen van schuld in corruptiezaken is vaak erg lastig, omdat verdachten meestal nauwkeurig hun sporen hebben gewist.

En het is essentieel dat juist deze zaak niet flopt, stelde de zakenkrant Business Day in een hoofdredactioneel commentaar. Want wordt Magashule niet veroordeeld, dan zal hem dat veel extra munitie opleveren met betrekking tot eventuele andere corruptiezaken in de toekomst. Nu al probeert hij zich, net als Zuma in zijn corruptierechtszaak, nadrukkelijk in de slachtofferrol te manoeuvreren.

Magashule zegt niets verkeerd te hebben gedaan en slachtoffer te worden van politieke tegenstanders. Hij wil ook gewoon aanblijven als secretaris-generaal van het ANC. De belangrijkste vraag de komende dagen is of dit hem lukt. Zo niet, dan heeft Ramaphosa een reusachtige slag geslagen.

Lees ook:
Zuid-Afrika is de corruptie spuugzat, nu blijkt een deel van het coronageld weer gestolen

De Zuid-Afrikaanse regeringspartij ANC ruziet over fraude rond de coronabestrijding. Zelden was de woede onder de bevolking over corruptie zo groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden