Reportage Brexit

De Conservatieve Partij zou zomaar kunnen scheuren

Politie agenten houden een protest tegen de regering in de gaten. Demonstranten roepen om het het aftreden van de huidige premier Boris Johnson. Beeld AFP

Het wil misschien wat zeggen als ook de leden van ‘Conservatieven voor democratie’ vinden dat de 21 parlementsleden die afgelopen week Boris Johnson weigerden te steunen, te ver zijn gegaan. 

Als ook zij, voorvechters van ‘eerlijke leiderschapsverkiezingen’ in de Conservatieve Partij, menen dat het een soort van verraad was. Dan is de kans klein dat die 21 dissidenten snel weer worden opgenomen in de Conservatieve Partij.

En dat vinden ze. Juist aan het eind van een woelige week die niet al te best eindigde voor Boris Johnson, kwamen deze democratische Conservatieven bij elkaar. In een openbare bijeenkomst vergaderden ze zaterdagmiddag in Gerrards Cross, een gehucht in de heuvels ten noordwesten van Londen, waar de villa’s eeuwenoud zijn en het belangrijk is hoe je tuin erbij staat.

Beste tijd gehad

Er zijn er zeventien gekomen – gezegd moet worden dat de ‘Conservatieven voor democratie’ hun beste tijd een beetje hebben gehad. Die was in 1994, toen ze ijverden voor een partijstatuut en dat uiteindelijk wisten vast te leggen. Nu gaat het hen nog om het doorbreken van ondoorzichtige procedures, een wat taaiere strijd.

‘Komt allen!’ was de oproep, maar in het activiteitenschuurtje achter de kerk kwamen uiteindelijk slechts zeventien Conservatieven opdagen, veel van hen dermate op leeftijd dat ze met een hulpstuk uit hun auto stapten.

Toch: hun strijdbaarheid staat ferm overeind. “Laat die 21 toch lekker naar de LibDems gaan”, zegt Caroline Strafford, de vrouw van voorzitter John Strafford, en iedereen is het van harte met haar eens. Voor die 21 is in de partij geen plaats meer en wat deze zeventien betreft mag de zuivering nog wel even doorgaan.

“Ook de speaker van het Lagerhuis, John Bercow, hoeft wat mij betreft niet herkozen te worden”, zegt Trevor Egleton, raadslid van Beaconfield. “Hij heeft partijgenoten beledigd en iedereen weet dat hij er alles aan doet om brexit te frustreren.” Er hoeft niet lang over vergaderd te worden: als over drie weken het jaarlijkse congres van de Conservatieven wordt gehouden, dan stemmen deze zeventien vóór nominatie van een nieuwe speaker.

Onemanshow

Het maakt ze niet uit dat dertig kilometer verderop, in Londen, de populariteit van Bercow dermate immens is dat hij aanstaande dinsdag een soort onemanshow geeft in het gloednieuwe Hard Rock Hotel.  Zij zijn hem zat. Bijna achteloos nemen deze zeventien Conservatieven even later een drastische afslag naar rechts, als de voorzitter heeft gevraagd wat ze vinden van een eventuele samenwerking met de Brexit Party van Nigel Farage, een populistisch-rechtse partij. Alle zeventien handen gaan omhoog. “Farage kan de weggelopen Labour-stemmers beter vangen dan wij”, zegt Derek Tipp, raadslid van de gemeente Newforest.

Er is één maar. “We lopen het risico dat de meer gematigde Conservatieven ons dan verlaten”, vreest Caroline Stafford. “Dat onze partij zal scheuren.”

Dat is precies waar meer Conservatieven voor vrezen. Dat de partij, waarin altijd plaats was voor allerlei opvattingen, met Boris Johnson aan het roer zal scheuren. Op Twitter debatteren ze over de vraag of de partij ‘een brede basis’ moet hebben of niet. “We kunnen niet winnen als onze basis niet breed is en onze vertegenwoordigers niet uit alle vleugels komen”, zei parlementslid Simon Hoare, die zelf Johnson steunde.

Slaafs papegaaien 

Hij kreeg bijval uit niet de minste hoek. Afgelopen donderdag zei voormalig Conservatief premier John Major dat de 21 dissidenten volgens hem juist weer in genade moeten worden aangenomen, omdat de Conservatieve Partij anders het risico loopt te veranderen in een ‘gemene sekte’. “De legitieme zorgen van die mensen die nu uit de partij zijn gezet, lijken niets waard. Hun rol lijkt plots beperkt tot het slaafs papegaaien van de gedachten van een premier.” Major vermoedt dat de harde behandeling van de 21 is ingegeven door Dominic Cummings, de adviseur van Johnson. “Een politieke anarchist.” Dat hij zelf in de jaren negentig ook dissidenten uit de partij zette, lijkt Major even vergeten.

Iets dergelijks zei ook voormalig Conservatief minister van financiën Philip Hammond, die deel uitmaakt van de 21 parlementariërs die afgelopen week tegen de zin van Boris Johnson voor uitstel van brexit stemden. Volgens Hammond moet de Conservatieve Partij verdedigd worden tegen mensen die haar van een ‘brede kerk proberen te veranderen in een smalle factie’.

Parlementariër Tobias Ellwood, voormalig staatssecretaris van defensie, schreef een vlammend betoog op de website van de Conservatieven waarin hij opriep om een brede partij te blijven waarin plaats is voor veel verschillende meningen. “Om te kunnen bloeien, moet onze partij in het midden blijven. ” Ook Ellwood vreest een scheuring.

Het risico daarop bestaat, weten ook de zeventien Conservatieven op zaterdagmiddag in Gerrards End. “Niets aan te doen”, zegt Derek Tipp. “De politieke verdeling in dit land is al veranderd. Het gaat er niet meer om of je voor of tegen hoge belastingen bent, maar of je voor of tegen brexit bent.”

Lees ook:
Weybridge is klaar met de politiek: ‘Kom maar op met die brexit’

In Weybridge stemde een krappe meerderheid voor de brexit. ‘Ik denk dat meer mensen nu voor vertrek zijn.’

De remainers juichen zacht, wachtend op de tegenzet van Boris Johnson

Parlementariërs hebben gesproken: een no-dealbrexit mag er niet komen. Wat hén betreft, want de uitslag van de machtsstrijd staat nog verre van vast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden