ReportagePensioenleeftijd

De Chinezen moeten langer gaan doorwerken om de vergrijzing het hoofd te bieden

Vrouwen dansen in een park in de Chinese hoofdstad Peking. Deze dansstijl is populair onder ouderen. Beeld REUTERS
Vrouwen dansen in een park in de Chinese hoofdstad Peking. Deze dansstijl is populair onder ouderen.Beeld REUTERS

In China mogen mannen nu op hun 60ste stoppen met werken, en vrouwen op hun 55ste. Maar de Chinese arbeidsmarkt krijgt last van de vergrijzing en daarom moet de pensioenleeftijd omhoog.

Na tien jaar uitstel moet het er toch echt van komen. In het nieuwe Vijfjarenplan wil de Communistische Partij de pensioenleeftijd beetje bij beetje oprekken. Details zijn er nog niet. Chinese mannen kunnen nu nog met 60 jaar stoppen met werken, vrouwen die op een kantoor werken op hun 55ste. Wie zwaar werk doet, kan zelfs al vijf jaar eerder met pensioen. Dat is opmerkelijk vroeg, en stamt uit de tijd dat het merendeel van de Chinezen op het land werkte.

Wat doe je met al die tijd? Xu Bao Jing weet het wel. De 87-jarige stopte 32 jaar geleden met werken bij het telecombedrijf. “Aïa! Ik doe zoveel!”, zegt de dame vanonder een paraplu met roze rozen. Ze stapt over een plas heen. Onder de luifel van de markt waar ze verse groenten wil inslaan, staat ze even stil zodat ze kan opsommen wat ze de afgelopen decennia allemaal deed. Kalligraferen, schilderen en nadat ze twee jaar geleden op het nippertje herstelde van een ernstige ziekte, leerde ze over drukpunten van het lichaam en traditionele Chinese medicijnen.

Als er niets gebeurt, neemt het aantal werkende Chinezen de komende dertig jaar af met 200 miljoen. Mensen na decennialang streng één-kindbeleid aanmoedigen om meer kinderen te krijgen heeft tot dusver weinig opgeleverd. Het aantal geboortes nam vorig jaar af, van een gemiddelde van 10,94 per duizend inwoners, naar 10,48.

Pensioenpot raakt leeg

Dat bleek dus geen oplossing te zijn voor de snelle vergrijzing. China telde eind vorig jaar 254 miljoen zestigers, 18,1 procent van de bevolking. In 2053 zou dat al meer dan 33 procent zijn. Dat, terwijl onder de huidige omstandigheden de pensioenpot al in 2035 niet meer voldoet, meldt een onderzoek van het Chinese Instituut voor Sociale Studies.

Voor Lisa Liu (39) is het nog te ver weg. Ze trekt haar zevenjarige zoontje mee door de regen. Met twee kinderen en een baan bij een handelskantoor heeft ze het te druk om met haar pensioen bezig te zijn. “Ik hoorde op het nieuws dat ze de pensioenleeftijd willen verhogen. Maar wat kan ik eraan doen?”

Meer mensen houden een slag om de arm. Mao Wang (50), medewerker van een advertentiebedrijf wil later wel gaan reizen. “Van het leven genieten”, glundert hij vanachter zijn mondkapje. “We zullen wel zien wat de regering doet. Het is niet de eerste keer dat ze dit voorstellen en het is ook nog niet zeker dat het doorgaat.”

Liu heeft wel begrip voor de plannen om nu eens eindelijk een einde te maken aan die bijzonder lage pensioenleeftijd. “Er zijn niet genoeg generaties om voor mijn pensioen te zorgen. Alle landen hebben dit probleem.” Inderdaad gingen verschillende Aziatische landen China voor. In Zuid-Korea is over tien jaar een kwart van de bevolking ouder dan 65. De pensioenleeftijd is daar nu 68 voor mannen en 67 voor vrouwen. In Japan ligt de optie op tafel om de leeftijdsgrens te verhogen van 65 naar 70 of zelfs 75.

Het verhogen van de leeftijd waarop mensen kunnen stoppen met werken, was in 2013 al voorgesteld. Toen was de verontwaardiging zo groot, dat de regering het voorstel snel weer parkeerde. Maar dat was niet de enige reden dat het er niet van kwam. De bestrijding van werkloosheid had tot dusver Pekings prioriteit. Als mensen langer doorwerken, dan komen er minder vacatures.

Zwaarder leven

Twee jaar geleden was 7,3 procent van de werkzame bevolking tussen de 55 en de 59 jaar oud. Had Peking toen de pensioenleeftijd met één jaar verhoogd, dan waren zo’n vijf miljoen vacatures weggevallen, becijfert econoom Song Houze in een analyse voor het Amerikaanse Paulson Instituut. Dat zou één procent meer werkloosheid betekenen.

Koerier Zhao ziet sinds de afschaffing van het één-kindbeleid dat het leven zwaarder wordt, vertelt hij terwijl hij een nieuwe bestelling op zijn verstevigde brommer bindt. “Nu mensen twee kinderen mogen krijgen, moeten er twee voor zes zorgen”, citeert hij een bekende Chinese uitspraak: twee ouders zorgen voor vier grootouders en niet één, maar twee kinderen.

Op zijn boerderijtje in de provincie Sichuan heeft hij een vrouw en zoon die van zijn inkomen afhankelijk zijn. Van het magere pensioen dat hij binnenkort krijgt, kan hij niet leven – laat staan een bruiloft van zijn zoon betalen. “Ik heb niets gespaard. Als boer werk ik gewoon door, desnoods tot ik honderd ben.”

En zo valt er meer te zeggen voor doorwerken. China kende een babyboom na de Grote Hongersnood die in 1961 eindigde. Dat betekent dat zo rond 2023 grofweg 250 miljoen mensen met pensioen gaan. Een mooi moment om dat wat te spreiden. En hoe erg is het nu helemaal? De bejaarde Xu had best langer willen werken, geeft ze toe. “Ik had meer tijd met mijn collega’s willen doorbrengen. Het zou een keuze moeten zijn of je wel of niet langer wilt doorwerken.”

Lees ook:

Chinezen zetten zich over hun schaamte heen om op zoek te gaan naar weggegeven dochters

Chinese ouders durven eindelijk te zoeken naar dochters die ze lang geleden weggaven. Het eenkindbeleid is alweer een paar jaar afgeschaft, dus een boete krijgen ze niet meer. Achter de schaamte die overblijft, schuilt de diepe behoefte te weten hoe het met hun kind gaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden