Naderende deadline

De brexit-onenigheid bereikt kookpunt, een deal lijkt ver weg

De Duitse bondskanselier Merkel en de Britse premier Johnson tijdens een ontmoeting op 21 augustus in Berlijn. Beeld Reuters

Met nog 23 dagen te gaan tot de brexit-deadline is de sluimerende onenigheid tussen Londen en Brussel gisteren als een etterende wond opengebarsten. Londen doet voorkomen alsof de Duitse bondskanselier Merkel een doodvonnis afgeeft over een nette brexit-overeenkomst. Die ‘stompzinnige blame game’ doet EU-raadsvoorzitter Tusk ontsteken in woede.

De dag begon gisteren met een telefoongesprek tussen de Britse premier Boris Johnson en de Duitse bondskanselier Angela Merkel, waarvan het Johnson-kamp een even sombere als moeilijk te geloven weerslag gaf.

Een Downing Street 10-bron schetste een beeld alsof Merkel een geheel nieuwe EU-positie verwoordde met de mededeling dat Noord-Ierland voor eeuwig in de EU-douane-unie zou moeten blijven. “Ze maakte duidelijk dat een akkoord nu uiterst onwaarschijnlijk is, en ze denkt dat de EU een veto heeft tegen ons vertrek uit de douane-unie”, aldus de niet met naam genoemde woordvoerder van de premier. “Als dit representatief is voor een nieuw standpunt, betekent dat dat een akkoord in wezen onmogelijk is, niet alleen nu, maar altijd.” 

Een vernietigende tweet van Donald Tusk

Degenen in Europa die Merkel een beetje kennen, konden niet geloven dat zij tegen Johnson zou hebben gezegd: “Als Duitsland uit de EU zou willen, zou dat geen probleem zijn, maar het Verenigd Koninkrijk kan niet vertrekken zonder Noord-Ierland achter te laten in een douane-unie” – en toch was dit wat Merkel volgens Downing Street 10 had gezegd.

Korte tijd later volgde een vernietigende tweet van voorzitter Donald Tusk van de Europese Raad van (nu nog) 28 regeringsleiders. Hij richtte zich daarin met onverhulde irritatie rechtstreeks tot de Britse premier. “Boris Johnson, wat op het spel staat is niet een of ander stompzinnige blame game”, aldus de Pool. “Wat op het spel staat, is de toekomst van Europa en het VK, alsmede de veiligheid en belangen van onze mensen. Je wil geen overeenkomst, je wil geen uitstel, je wil geen herroeping (van de hele brexit, red.), quo vadis?” — ‘waar wil je heen?’

Tusks uithaal doet, wat gekruidheid betreft, denken aan een uitspraak die hij begin februari deed, en waarin hij degenen die de brexit hebben gepropageerd zonder duidelijk plan voor de uitvoering ervan een ‘speciale plek in de hel’ toewenste. Maar zelfs toen werd hij niet zo persoonlijk als nu tegen Johnson, nota bene een van de leden van Tusks Europese Raad (al woont Johnson pas volgende week zijn eerste Europese top bij). 

Johnsons voorstel heeft een akkoord geen millimeter dichterbij gebracht

Duidelijk is dat het alternatieve Britse voorstel voor de Ierse kwestie, dat Johnson vorige week in Brussel neerlegde, een brexit-akkoord geen millimeter dichterbij heeft gebracht. De EU van 27 landen ziet daarin geen enkel geloofwaardige oplossing voor het risico dat er weer een harde grens komt tussen Ierland en Noord-Ierland, en heeft de Britse regering opgeroepen met iets beters te komen. Londen beschouwt die afwijzing als EU-onbuigzaamheid, en probeert de schuld voor een eventuele no deal-brexit in de schoenen van Brussel te schuiven.

Als niemand iets doet, is de brexit op 31 oktober een feit. Het Britse Lagerhuis heeft echter een wet aangenomen die Johnson verplicht om de EU om nieuw uitstel te vragen als er op 19 oktober geen nieuw akkoord ligt. De premier heeft gezegd die wet te respecteren maar weigert tegelijk pertinent om uitstel te overwegen. Hoe deze twee posities zijn te verenigen, is vooralsnog een raadsel.

Lees ook:

Wat wil Boris Johnson van de EU? Zijn brexitvoorstel in vier punten

Waarin verschilt het brexit-voorstel van premier Johnson van het akkoord dat zijn voorganger May met de EU sloot? En wat zijn vanuit de EU bezien de grootste bezwaren?

Johnson niet gedwongen om brexit-uitstel te vragen, maar hij is nog niet van de rechters af

De Britse premier Boris Johnson mag dan één keer door de rechterlijke macht zijn vernederd, het lukte niet een tweede keer. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden