Overleg

De brexit-onderhandelingen gaan toch weer een nieuwe ronde in

David Frost, de brexit-minister van het Verenigd Koninkrijk, wil opnieuw onderhandelen met de EU. Hier op archiefbeeld uit eind 2020.  Beeld AP
David Frost, de brexit-minister van het Verenigd Koninkrijk, wil opnieuw onderhandelen met de EU. Hier op archiefbeeld uit eind 2020.Beeld AP

De Europese Unie heeft voorgesteld om de controles aan de grens tussen Noord-Ierland en Groot-Brittannië te versoepelen. Maar Brussel zal niet aan alle wensen van Londen tegemoet komen.

Waren net die eeuwige onderhandelingen tussen Brussel en Londen even voorbij, begint het weer. Donderdag gaan de partijen opnieuw rond de tafel om te praten over brexit.

Want één onderdeel van de afspraken over de Britse uittreding uit de EU werkt niet goed. Het is het Noord-Ierse protocol, het meest explosieve onderdeel van het akkoord. Beide partijen zeggen uit te zijn op vriendschap en goede relaties, maar dat ze opnieuw ruzie zullen krijgen staat zo goed als vast.

Het Noord-Ierse protocol zoals is afgesproken regelt dat goederen die van en naar het Britse eiland naar het Britse deel van het Ierse eiland gaan, gecontroleerd worden door de douane.

Planten en vleeswaren komen te laat

Dat levert in de praktijk problemen op. Medicijnen, maar ook melkproducten, planten en vleeswaren komen laat of niet op hun bestemming aan.

Hoewel vooraf bekend was dat deze moeilijkheden zouden kunnen ontstaan, heeft Londen er in 2019 wel voor getekend. Maar sinds 1 januari van dit jaar zegt de Britse regering steeds harder dat de problemen ernstiger zijn dan ze kon voorzien.

Woensdag kwam de Europese Commissie de Britten en vooral de Noord-Ieren tegemoet. In een voorstel van Eurocommissaris Maros Sefcovic vervalt het overgrote deel van de controles die worden gedaan in het kader van de Europese voedselveiligheid.

Geen 500 formulieren

Op Britse worstjes, een specifiek probleem dat inmiddels symbool staat voor alle ellende, zou dan bijvoorbeeld een sticker komen te staan waarop staat dat ze zijn bestemd voor de Noord-Ierse markt. Zo wordt het moeilijker dat ze via Noord-Ierland hun weg vinden naar Ierland, dat deel uitmaakt van de EU. Vanuit daar is immers de hele EU zonder controles bereikbaar.

Volgens Sefcovic zou met zijn nieuwe voorstel tachtig procent van de goederen probleemloos naar de overkant van de Ierse Zee kunnen. Op de overige 20 procent zou dan wel nauwkeurig moeten worden gecontroleerd.

Ook wil Europa een gigantisch omslachtige inklaar-procedure eenvoudiger maken. Als in een vrachtwagen 500 verschillende producten worden vervoerd, hoeven daar voortaan van Brussel geen 500 formulieren bij te worden ingeleverd. Eén zal volstaan.

Een kruitvat waar je maar beter geen lont in kan steken

Maar al noemt Brussel de voorstellen ‘vergaand’, voor de Britten is het niet genoeg. Londen wil de brexit-onderhandelingen opnieuw openen. Het wil een nieuw protocol voor Noord-Ierland. Eén waarin het Europese Hof van Justitie geen zeggenschap meer heeft.

Die concessie kan de EU niet doen. De jurisdictie van het Europese Hof hoort bij toegang tot de interne markt, van de EU, zegt Brussel. Diplomaten in Brussel zijn ook verbaasd over de Britse eisen. Die zeggen dat nieuwe onderhandelingen juist betekenen dat Noord-Ierland nog langer in onzekerheid zit, wat de situatie vast niet ten goede komt.

Sefcovic heeft daar onlangs persoonlijk zijn licht opgestoken. Hij heeft gesproken met alle partijen in de Noord-Ierse bevolking, die nog altijd aan het bijkomen is van een gewapend conflict tussen twee bevolkingsgroepen. Nog altijd geldt het gebied als een kruitvat waar je maar beter geen lont in kan steken.

Het werkt beter als ze eerst overleggen

De afgelopen maanden liepen de spanningen tussen de EU en Londen al op. Er was sprake van dat de Britten het brexit-akkoord eenzijdig zouden opzeggen, maar dat gebeurde niet. Wel verlengde de Britse regering onlangs eenzijdig een zogenaamde ‘gratieperiode’ waarin er minder controles plaatsvonden.

Dat zette kwaad bloed in Brussel, waar diplomaten narrig zeggen dat het ‘beter werkt als ze eerst overleggen’. Maar vanuit Londen klinken net zulke boze geluiden over de EU. David Frost, de brexit-minister, zei deze week bijvoorbeeld dat hij in de EU ‘niet een organisatie ziet die opbouwend wil samenwerken’.

“Het Noord-Ierland protocol werkt niet en dat moeten we zien te fiksen”, zei Frost. Daarom diende hij dinsdag bij de Europese Commissie een nieuwe tekst in - die van een protocol dat in zijn ogen wel zou werken. “Ons voorstel lijkt meer op een gewoon verdrag, met internationale arbitrage in plaats van een systeem van EU-wetten die uiteindelijk worden getoetst in een Hof van één der partijen”, zei Frost.

Je kunt een verdrag niet eenzijdig opstellen

Maar de onderhandelaars die donderdag vanuit Brussel zullen reageren, zullen zeggen dat je een verdrag niet eenzijdig kunt opstellen.

De partijen zullen de hele maand november onderhandelen. Of de vriendschap daarna verder is opgebloeid, zal dan in het nieuwe jaar blijken, als het precies een jaar geleden is dat de wegen van de EU en die van het Verenigd Koninkrijk zich scheidden.

Lees ook:

Nieuwste brexitruzie draait niet om vis, maar om vlees

Irritaties tussen Brussel en Londen zijn nog lang niet weg, ook al is brexit al een tijdje ‘done’, volgens premier Johnson.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden