Een straatafbeelding van de drie gratiën als Moderna, Pfizer en AstraZeneca in Barcelona.

Vaccinvete

De bom barst tussen Brussel en AstraZeneca: ruzie over vaccinafspraken

Een straatafbeelding van de drie gratiën als Moderna, Pfizer en AstraZeneca in Barcelona.Beeld Reuters

De verwijten vliegen over en weer tussen de Europese Commissie en farmaceut AstraZeneca. 

Het conflict tussen de Europese Unie en de Brits-Zweedse Covid-19-vaccinproducent AstraZeneca is woensdag tot een rommelige uitbarsting gekomen en heeft bovendien een bittere brexit-bijsmaak gekregen. Beide partijen vertellen een verschillend verhaal over de afspraken die zijn gemaakt over de leveringen.

Een nieuwe gespreksronde tussen alle betrokkenen, over de fors lagere levering dan afgesproken, zou woensdagavond eerst niet doorgaan, en vervolgens toch weer wel. Volgens bronnen in Brussel had het farmabedrijf aanvankelijk laten weten dat het de EU niets nieuws te melden had. Later werd de gespreksuitnodiging alsnog aanvaard.

De bom barstte dinsdagavond met een interview dat AstraZeneca-directeur Pascal Soriot gaf aan drie grote Europese kranten. Daarin ontkende hij dat er harde contractuele afspraken zijn gemaakt over de hoeveelheid aan de EU te leveren vaccins.

‘We zeiden dat we ons uiterste best gingen doen’

Volgens de Europese Commissie was de afspraak dat er in het eerste kwartaal 80 miljoen doses zouden komen en worden dat er nu slechts 31 miljoen. “We verbonden ons tot niets”, spreekt Soriot dat tegen in het interview. “We zeiden alleen dat we ons uiterste best gingen doen. De reden waarom we dit zeiden, is dat Europa toen (bij de ondertekening van het contract in augustus, red.) ongeveer op hetzelfde moment als het Verenigd Koninkrijk leveringen wilde krijgen, hoewel het contract drie maanden later getekend werd.” 

In Brussel is zeer gepikeerd gereageerd op deze uitspraken, onder meer omdat Soriot details prijsgeeft uit het contract, terwijl AstraZeneca zelf steeds heeft aangedrongen op geheimhouding. De Europese Commissie eist nu dat het bedrijf alsnog instemt met openbaarmaking van de afspraken.

Eurocommissaris Stella Kyriakides (volksgezondheid) spreekt bovendien tegen dat het contract slechts zo’n ‘uiterste best’-clausule bevat. “Dat is noch correct, noch aanvaardbaar”, aldus de Cypriotische. Ook de opmerking van Soriot dat het VK nu eenmaal eerder was en dus voorrang krijgt boven de EU bij de leveringen, valt slecht bij Kyriakides. “Wij verwerpen de logica van ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’. Dat werkt misschien bij de buurtslager, maar niet in contracten. In ons aankoopcontract staat geen prioriteitsclausule.”

In dat contract, dat dus nog steeds niet openbaar is gemaakt, zou sprake zijn van vier fabrieken: twee in het Verenigd Koninkrijk, één in België en één in Duitsland. In de Belgische vestiging zijn productieproblemen. Volgens de Europese Commissie worden die echter niet opgevangen door extra aanvoer vanuit het VK, terwijl er wel AstraZeneca-vaccins vanuit de EU naar het VK worden gestuurd. Ook dat is Brussel een doorn in het oog.

“De Britse fabrieken staan in het contract en ze moeten leveren”, aldus Kyriakides. “Ik roep AstraZeneca op om zich volledig in te zetten voor herstel van het vertrouwen, om volledige informatie te verschaffen en haar contractuele, maatschappelijke en morele verplichtingen waar te maken.”

Pascal Soriot, topman van farmaceut AstraZeneca. Beeld EPA
Pascal Soriot, topman van farmaceut AstraZeneca.Beeld EPA

Geen verklaring voor leveringsproblemen 

In totaal heeft de Europese Commissie namens alle 27 landen 300 miljoen vaccins besteld bij AstraZeneca, met een optie op 100 miljoen stuks extra. Dat is veel meer dan van de twee tot nu toe goedgekeurde vaccins, van Pfizer en Moderna. Maar zoals het er nu voorstaat, levert AstraZeneca daarvan slechts een kwart.

Ook bij Pfizer zijn leveringsproblemen, maar die hebben volgens de EU een logische verklaring en een oplossing is in zicht. De ruzie met AstraZeneca is van een ander kaliber. “De verklaringen die we tot nu toe hebben gekregen, zijn op z’n minst lichtelijk inconsistent”, aldus een betrokken EU-functionaris. “Er is ook geen duidelijkheid over de weg voorwaarts. Wat gaan ze doen om de problemen op te lossen?”

Intussen heeft de Franse farmaceut Sanofi, in een voor deze sector ongebruikelijke stap, aangeboden 125 miljoen doses voor de EU te produceren van de vaccins die zijn ontwikkeld door Pfizer/BioNTech. Zelf ondervindt Sanofi grote problemen bij de ontwikkeling van een eigen vaccin.

Lees ook: 

Het vaccin van AstraZeneca heeft voordelen die zijn concurrenten niet hebben

Het voor Nederland zo belangrijke vaccin van AstraZeneca laat zich moeilijk vergelijken met de vaccins van Pfizer en Moderna.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden