ReportageBelgrado

De besmettingen in Servië nemen snel toe, maar in Belgrado gaat het leven zonder beperkingen door

Café Jazz in Belgrado. Servië en zijn hoofdstad worden geteisterd door coronabesmettingen.Beeld thijs kettenis

Servië staat de afgelopen dagen steevast in de wereldwijde top-3 van de meeste nieuwe besmettingen per hoofd van de bevolking. In Belgrado gaat het leven gewoon door, dankzij een regering die de werkelijkheid ontkent.

Onder de verwarming is het overdag nog best aardig toeven op het terras van café Jazz in het waterkoude centrum van Belgrado. En kijk, de serveerster komt zelfs aangelopen met een dekentje. Maar Milan Bobar (26) zit toch liever binnen, lekker warm. En dat terwijl de ziekenhuizen in de buurt uitpuilen - nieuwe Covidpatiënten worden inmiddels zelfs naar de stad Nis gebracht, 230 kilometer zuidelijker. 

Servië staat de afgelopen dagen steevast in de wereldwijde top-3 van meeste nieuwe besmettingen per hoofd van de bevolking. Is Bobar niet bang? “Bang? Nee, dat niet”, zegt hij gelaten op de drempel van het café. Achter hem het alledaagse tafereel van vooral jongeren die in groepjes aan tafels zitten en kletsen, roken en koffie drinken. ‘Maximaal 98 personen, mondkapje verplicht’, staat er op het raam. Alleen het personeel heeft een mondkapje op. “Ik zoek de drukte niet op, zoals bijvoorbeeld in de winkelcentra”, zegt Bobar. “Ik zie alleen bekenden, in kleine groepjes.”

De gezondheidszorg kan de toestroom niet meer aan

Bobar heeft een ruime keus aan ontmoetingsplekken: de horeca is in Servië gewoon open, net als kapsalons, schoonheidsspecialisten en winkels, ondanks de oplopende besmettingen en het feit dat de gezondheidszorg de toestroom niet meer aankan. Terwijl andere Europese landen een of andere vorm van een lockdown hebben ingesteld, geldt in Servië zelfs geen avondklok. 

De reden? De economie en de staatskas kunnen het niet aan als het land op slot gaat. Bobar heeft een winkel met gezonde voedingsmiddelen en is blij dat die open kan blijven. “Als we alles in Servië dicht doen, weet ik niet hoe we salarissen en pensioenen moeten betalen”, zei president Aleksandar Vucic afgelopen weekend. Op de vraag waarom schoonheidssalons niet sluiten, antwoordde premier Ana Brnabic: “Waarvan moeten die dan leven?”.

Geld voor uitgebreide steunpakketten is er niet, en dus staat het land voor een duivels dilemma: zo veel mogelijk open houden met de zekerheid van meer besmettingen en doden, of het land op slot gooien en de bevolking verder de armoede injagen. 

Montenegro, Kosovo en Noord-Macedonië zitten in dezelfde situatie

Servië staat daarin niet alleen. In de regio staan bijvoorbeeld Montenegro, Kosovo en Noord-Macedonië voor dezelfde keuze. Lidmaatschap van de EU laat op zijn best nog jaren op zich wachten, dus aan zoiets als een gemeenschappelijk coronafonds hebben ze niets. Inmiddels moeten in Servië alle winkels en horeca wel om zes uur al de deuren sluiten; mogelijk wordt dat later deze week om vijf uur.

“Als iedereen een paar mensen ziet en afstand houdt, denk ik dat het risico klein is”, vervolgt Bobar, terwijl hij ontspannen zijn mondkapje afzet. Het contrast kan niet groter met de strenge lockdowns in deze regio in het voorjaar: niet-essentiële winkels waren dicht en mensen mochten dagenlang hun huis niet uit, ook niet voor boodschappen. Op dagen dat dat wel kon, gold een avondklok. 

“Iedereen hield zich  goed aan de regels. En president Vucic zei dat de economie sterk genoeg was om een lockdown aan te kunnen. Een halfjaar later beweert hij het tegenovergestelde”, zegt Srdjan Hercigonja, die het Servische coronabeleid onderzoekt bij het Belgrade Center for Security Policies. Onderzoeksjournalisten onthulden eerder dat de overheid tijdens de eerste golf loog over het aantal besmettingen en doden, dat was veel hoger dan uit rapportages bleek. De partij van Vucic en Brnabic won de verkiezingen in juni onder meer met de valse boodschap dat zij corona verslagen hadden. 

Een maand geleden openden ze samen nog onder veel media-aandacht een gloednieuw kolossaal winkelcentrum, afstandsregels negerend. Ziedaar het recept voor verwarring. “Veel mensen weten nu niet meer wat ze moeten geloven”, zegt Hercigonja. “En dus zie je dat ze zich ook minder goed houden aan de regels die wel degelijk gelden: afstand houden en mondkapjes op bijvoorbeeld.” 

Thuiswerken is in de praktijk moeilijk uitvoerbaar

Andere adviezen zijn in een land als Servië praktisch onuitvoerbaar. Thuiswerken lijkt een goed idee, maar ga er maar aan staan met een onderontwikkelde digitale infrastructuur. “Hier in Belgrado gaat het nog wel, maar daarbuiten is bijvoorbeeld internet op veel plaatsen niet goed genoeg. Geld voor een laptop of computer is ook een probleem, helemaal als beide ouders én de kinderen er een nodig hebben”, zegt Hercigonja. “En dan heb je nog het gebrek aan ruimte in de kleine appartementen van veel gezinnen.”

Intussen worden de gevolgen van het halfslachtige beleid in de ziekenhuizen pijnlijk duidelijk. Een evenementenhal is omgebouwd tot Covidziekenhuis, maar desondanks is er voor patiënten in Belgrado nauwelijks meer plaats. Er doen legio verhalen de ronde van mensen die in chaotische omstandigheden worden weggestuurd, omdat hun symptomen te mild zouden zijn - zelfs als het gaat om ouderen met een dubbele longontsteking. Worden zij eindelijk opgenomen, is het vaak al te laat en overlijden ze. 

Meer dan 2500 zorgmedewerkers zijn besmet. “Het gezondheidssysteem van Servië is ingestort”, zei de voorzitter van de vakbond van artsen  en apothekers een paar dagen terug geëmotioneerd op tv. Het kwam hem op een felle reprimande van president Vucic te staan, maar de roep van medici om veel strenger in te grijpen wordt steeds luider. Zelfs zijn eigen minister van volksgezondheid, Zlatibor Loncar, deed een dramatische oproep. “Vermijd alle contact de komende paar weken. De enige maatregel die resultaat kan geven, is alles sluiten.”

Lees ook:

Serviërs boos op president Vucic vanwege zwalkend coronabeleid

Eerst ging heel Servië op slot, maar vanwege verkiezingen was alles ineens weer mogelijk. Dat heeft geleid tot een nieuwe virusuitbraak en woede onder de bevolking. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden