AnalyseBrexit

De beslissende fase in de brexit is net blufpoker, met als inzet tientallen miljoenen burgers

De Britse minister Michael Gove verlaat Brussel na de bijeenkomst van het zogeheten Gezamenlijke Comité, over naleving van de vorig jaar gemaakte brexit-afspraken.Beeld AP

Deze week is de voorlopig laatste ronde in de onderhandelingen over een handelsakkoord. De Britse dreiging om eerder gemaakte afspraken te schenden, blijft boven de markt hangen.

De martelgang die brexit heet neemt dezer dagen de vorm aan van blufpoker, met als inzet de zeer nabije toekomst van tientallen miljoenen burgers. In Brussel en Londen regent het ultimatums die na opdiening minder heet blijken, en andere ongrijpbare stokken achter de deur. Met minder dan honderd dagen te gaan voor de Britten op 1 januari écht vertrekken uit de EU, begint dinsdag in Brussel de laatste (geplande) onderhandelingsronde over de toekomstige handelsrelatie. Daar zullen wonderen moeten gebeuren wil de brexit ordelijk verlopen.

Boven die somber gestemde markt hangt ook nog eens de diepe vertrouwenscrisis die eerder deze maand ontstond. De Britse regering deed toen wetsvoorstellen die lijnrecht ingaan tegen de vorig jaar in marmer gebeitelde afspraken over Noord-Ierland.

Schending van internationaal recht

De buitenwereld, van de EU tot en met de Amerikaanse Democraten, reageerde verbolgen op deze beoogde schending van het internationale recht. Londen is echter geenszins van plan de gewraakte clausules in de wetsvoorstellen te schrappen, zo bleek maandag tijdens overleg in Brussel tussen Eurocommissaris Maros Sefcovic en de Britse minister Michael Gove. Zij zijn de hoofdrolspelers in het zogeheten Gezamenlijke Comité dat periodiek overlegt over naleving van de afspraken van vorig jaar.

“Die clausules blijven erin”, zei Gove over de wetsvoorstellen die momenteel bij het Britse Hogerhuis liggen. De minister zei weliswaar te streven naar volledige uitvoering van het terugtrekkingsakkoord, maar herhaalde dat de wetsvoorstellen nodig zijn als ‘vangnet’ voor noodsituaties.

De Britse regering weerstaat daarmee het ultimatum dat Sefcovic op 10 september had gesteld. Uiterlijk eind deze maand moesten de omstreden passages van tafel ‘om het vertrouwen te herstellen’. Bovendien stelde de Slowaak dat de EU ‘niet zal terugdeinzen’ voor juridische stappen.

Dat einde van de maand is woensdag, maar Sefcovic wilde maandag niets zeggen over wat de EU gaat doen nu Londen voet bij stuk houdt. Hij herhaalde slechts de zorgen die de EU uit rond elke bijeenkomst van het Gezamenlijke Comité, namelijk dat het VK haast moet maken met de uitvoering van het Noord-Ierland-protocol. Dat behelst onder meer het opzetten van douanefaciliteiten in Noord-Ierse lucht- en zeehavens. “Er moet nog veel werk worden verzet”, aldus Sefcovic. “Het venster waarin de operationele maatregelen ter plekke moeten zijn om het protocol te laten functioneren, is snel aan het dichtvallen.”

Wie als eerste wegloopt, wordt als hoofdschuldige gezien

In Brussel wint het vermoeden aan kracht dat de Britten de wetsvoorstellen boven de EU laten bungelen totdat ze hun zin krijgen in het handelsoverleg. Het goedkeuringsproces van de wetten in het Hogerhuis gaat mogelijk heel lang duren, en de regering van Boris Johnson lijkt dat niet erg te vinden. Zo blijft de dreiging in de lucht hangen zonder dat de schending van het brexit-akkoord een (strafbaar) feit wordt.

Johnson heeft ook een ultimatum gesteld waarvan nog moet blijken hoe hard het is. Als er op 15 oktober geen handelsakkoord is, heeft verder onderhandelen volgens de premier geen zin meer en moet iedereen zich voorbereiden op een no-deal-brexit. Dat zou zelfs een ‘goede uitkomst’ zijn voor het VK, aldus Johnson.

Tegelijk is duidelijk dat degene die het eerst wegloopt van tafel als hoofdschuldige zal worden gezien voor de gevreesde chaos in het nieuwe jaar. De EU geeft vooralsnog geen krimp en zegt te blijven geloven in een akkoord – en Johnson is Europees kampioen ‘terugkomen van eerdere uitspraken’. Zo zal het partijtje blufpoker waarschijnlijk ook na 15 oktober gewoon doorgaan, met verse ultimatums.

Lees ook:
Blaast Londen het brexitakkoord echt op of is het bluf?

Nieuwe wetsvoorstellen van de regering-Johnson zouden lijnrecht ingaan tegen het vorig jaar zwaarbevochten terugtrekkingsakkoord met de EU.

Britse parlementariërs geloven hun oren niet: Johnson wil écht het internationaal recht schenden

Britse parlementariërs maken zich zorgen nu de regering eerder gemaakte afspraken uit het uittredingsakkoord zou willen overrulen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden